Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.26.1
अभिवाद्य तु कौसल्यां रामः सम्प्रस्थितो वनम्।
कृतस्वस्त्ययनो मात्रा धर्मिष्ठे वर्त्मनि स्थितः ॥ २.२६.१ ॥
Habiendo rendido homenaje a Kausalyā, Rāma partió hacia el bosque. Bendecido para su bienestar por su madre, se mantuvo firme en el camino del dharma.
2.26.2
विराजयन् राजसुतो राजमार्गं नरैर्वृतम्।
हृदयान्याममन्थेव जनस्य गुणवत्तया ॥ २.२६.२ ॥
El hijo del rey, adornando el camino real lleno de gente, agitó por así decir los corazones de la gente con la excelencia de sus cualidades.
2.26.3
वैदेही चापि तत् सर्वं न शुश्राव तपस्विनी।
तदेव हृदि तस्याश्च यौवराज्याभिषेचनम् ॥ २.२६.३ ॥
Vaidehī tampoco oyó todo aquello; en el corazón de aquella asceta solo estaba la unción como heredero del trono.
2.26.4
देवकार्यं स्म सा कृत्वा कृतज्ञा हृष्टचेतना।
अभिज्ञा राजधर्माणां राजपुत्री प्रतीक्षति ॥ २.२६.४ ॥
Habiendo cumplido el rito a los dioses, agradecida y con el ánimo alegre, aquella princesa que conocía los deberes de los reyes aguardaba.
2.26.5
प्रविवेशाथ रामस्तु स्ववेश्म सुविभूषितम्।
प्रहृष्टजनसम्पूर्णं ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ २.२६.५ ॥
Entonces Rāma entró en su morada bien adornada, llena de gente alegre, con el rostro algo inclinado por el pudor.
2.26.6
अथ सीता समुत्पत्य वेपमाना च तं पतिम्।
अपश्यच्छोकसंतप्तं चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियम् ॥ २.२६.६ ॥
Entonces Sītā, levantándose de un salto y temblando, vio a su esposo, atormentado por el dolor, con los sentidos agitados por la angustia.
2.26.7
तां दृष्ट्वा स हि धर्मात्मा न शशाक मनोगतम्।
तं शोकं राघवः सोढुं ततो विवृततां गतः ॥ २.२६.७ ॥
Al verla, el justo Rāghava no pudo expresar lo que tenía en la mente; incapaz de soportar aquel dolor, entonces dejó que se viera.
2.26.8
विवर्णवदनं दृष्ट्वा तं प्रस्विन्नममर्षणम्।
आह दुःखाभिसंतप्ता किमिदानीमिदं प्रभो ॥ २.२६.८ ॥
Al ver su rostro pálido y su aspecto sudoroso y agitado, Sītā, atormentada por la pena, dijo: "Señor, ¿qué es esto ahora?"
2.26.9
अद्य बार्हस्पतः श्रीमान् युक्तः पुष्येण राघव।
प्रोच्यते ब्राह्मणैः प्राज्ञैः केन त्वमसि दुर्मनाः ॥ २.२६.९ ॥
Hoy está unida la auspiciosa constelación Puṣya, que pertenece a Bṛhaspati, como dicen los brahmanes sabios, oh Rāghava; entonces, ¿por qué estás afligido de ánimo?
2.26.10
न ते शतशलाकेन जलफेननिभेन च।
आवृतं वदनं वल्गु च्छत्रेणाभिविराजते ॥ २.२६.१० ॥
Tu hermoso rostro no está cubierto por el parasol de cien varillas, blanco como espuma de agua, y sin embargo resplandece.
2.26.11
व्यजनाभ्यां च मुख्याभ्यां शतपत्रनिभेक्षणम्।
चन्द्रहंसप्रकाशाभ्यां वीज्यते न तवाननम् ॥ २.२६.११ ॥
Tu rostro, de ojos como pétalos de loto, no es refrescado por los dos excelentes abanicos, brillantes como la luna y el cisne.
2.26.12
वाग्मिनो वन्दिनश्चापि प्रहृष्टास्त्वां नरर्षभ।
स्तुवन्तो नाद्य दृश्यन्ते मङ्गलैः सूतमागधाः ॥ २.२६.१२ ॥
Oh, mejor de los hombres, hoy no se ven los elocuentes bardos, cocheros y genealogistas alabándote alegremente con palabras de buen augurio.
2.26.13
न ते क्षौद्रं च दधि च ब्राह्मणा वेदपारगाः।
मूर्ध्नि मूर्धाभिषिक्तस्य ददति स्म विधानतः ॥ २.२६.१३ ॥
Los brahmanes, maestros de los Vedas, no derramaron miel ni yogur sobre tu cabeza, como manda el rito para quien ha sido ungido en la cabeza.
2.26.14
न त्वां प्रकृतयः सर्वाः श्रेणीमुख्याश्च भूषिताः।
अनुव्रजितुमिच्छन्ति पौरजानपदास्तथा ॥ २.२६.१४ ॥
Ni todos tus súbditos ni los jefes de los gremios, aunque engalanados, desean acompañarte, como tampoco los habitantes de la ciudad y del campo.
2.26.15
चतुर्भिर्वेगसम्पन्नैर्हयैः काञ्चनभूषणैः।
मुख्यः पुष्परथो युक्तः किं न गच्छति तेऽग्रतः ॥ २.२६.१५ ॥
¿Por qué no avanza ante ti el principal carro de flores, uncido a cuatro caballos veloces adornados de oro?
2.26.16
न हस्ती चाग्रतः श्रीमान् सर्वलक्षणपूजितः।
प्रयाणे लक्ष्यते वीर कृष्णमेघगिरिप्रभः ॥ २.२६.१६ ॥
Tampoco, oh héroe, se ve al espléndido elefante delante en tu marcha, honrado por todas las marcas auspiciosas y brillante como una nube oscura o una montaña.
2.26.17
न च काञ्चनचित्रं ते पश्यामि प्रियदर्शन।
भद्रासनं पुरस्कृत्य यान्तं वीर पुरःसरम् ॥ २.२६.१७ ॥
Tampoco te veo, oh tan agradable de contemplar, avanzar llevando delante el trono auspicioso decorado con oro, oh héroe que marchas al frente.
2.26.18
अभिषेको यदा सज्जः किमिदानीमिदं तव।
अपूर्वो मुखवर्णश्च न प्रहर्षश्च लक्ष्यते ॥ २.२६.१८ ॥
Cuando la consagración está lista, ¿qué te pasa ahora? Tu color de rostro es inusual, y no se ve alegría.
2.26.19
इतीव विलपन्तीं तां प्रोवाच रघुनन्दनः।
सीते तत्रभवांस्तातः प्रव्राजयति मां वनम् ॥ २.२६.१९ ॥
Así, mientras ella se lamentaba, Rāma, deleite de los Raghus, le habló: Oh Sītā, nuestro venerable padre me envía al exilio en el bosque.
2.26.20
कुले महति सम्भूते धर्मज्ञे धर्मचारिणि।
शृणु जानकि येनेदं क्रमेणाद्यागतं मम ॥ २.२६.२० ॥
Oh Jānakī, nacida en una gran familia, conocedora del dharma y practicante del dharma, escucha cómo esto me ha llegado hoy, paso a paso.
2.26.21
राज्ञा सत्यप्रतिज्ञेन पित्रा दशरथेन वै।
कैकेय्यै मम मात्रे तु पुरा दत्तौ महावरौ ॥ २.२६.२१ ॥
Por el rey de promesa verdadera, mi padre Daśaratha, hace tiempo se concedieron, en efecto, dos grandes dones a mi madre Kaikeyī.
2.26.22
तयाद्य मम सज्जेऽस्मिन्नभिषेके नृपोद्यते।
प्रचोदितः स समयो धर्मेण प्रतिनिर्जितः ॥ २.२६.२२ ॥
Hoy, por ella, mientras se preparaba esta consagración mía como rey, aquella condición fue invocada; y por el dharma fue cumplida a cambio.
2.26.23
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यं दण्डके मया।
पित्रा मे भरतश्चापि यौवराज्ये नियोजितः ॥ २.२६.२३ ॥
Durante catorce años debo habitar en el bosque de Daṇḍaka, y mi padre también ha nombrado a Bharata como príncipe heredero.
2.26.24
सोऽहं त्वामागतो द्रष्टुं प्रस्थितो विजनं वनम्।
भरतस्य समीपे ते नाहं कथ्यः कदाचन ॥ २.२६.२४ ॥
Yo mismo he venido a verte, partiendo hacia el bosque desolado. En presencia de Bharata, nunca debes hablar de mí.
2.26.25
ऋद्धियुक्ता हि पुरुषा न सहन्ते परस्तवम्।
तस्मान्न ते गुणाः कथ्या भरतस्याग्रतो मम ॥ २.२६.२५ ॥
Los hombres dotados de prosperidad no soportan el elogio ajeno. Por eso no debes mencionar las virtudes de Bharata en mi presencia.
2.26.26
अहं ते नानुवक्तव्यो विशेषेण कदाचन।
अनुकूलतया शक्यं समीपे तस्य वर्तितुम् ॥ २.२६.२६ ॥
Nunca debes hablarle de mí en particular; solo es posible vivir cerca de él siendo complaciente.
2.26.27
तस्मै दत्तं नृपतिना यौवराज्यं सनातनम्।
स प्रसाद्यस्त्वया सीते नृपतिश्च विशेषतः ॥ २.२६.२७ ॥
El rey le ha concedido el cargo perdurable de príncipe heredero. Oh Sītā, debes complacerlo, y sobre todo al rey.
2.26.28
अहं चापि प्रतिज्ञां तां गुरोः समनुपालयन्।
वनमद्यैव यास्यामि स्थिरीभव मनस्विनि ॥ २.२६.२८ ॥
Cumpliendo fielmente aquel voto de mi maestro, yo también iré al bosque hoy mismo. Mantén firme tu ánimo, oh mente firme.
2.26.29
याते च मयि कल्याणि वनं मुनिनिषेवितम्।
व्रतोपवासपरया भवितव्यं त्वयानघे ॥ २.२६.२९ ॥
Oh bienaventurada, cuando yo me haya ido al bosque frecuentado por los sabios, tú, oh intachable, debes dedicarte a votos y ayunos.
2.26.30
कल्यमुत्थाय देवानां कृत्वा पूजां यथाविधि।
वन्दितव्यो दशरथः पिता मम जनेश्वरः ॥ २.२६.३० ॥
Levantándote al amanecer y honrando a los dioses según el rito, debes venerar a Daśaratha, mi padre, señor de los hombres.
2.26.31
माता च मम कौसल्या वृद्धा संतापकर्शिता।
धर्ममेवाग्रतः कृत्वा त्वत्तः सम्मानमर्हति ॥ २.२६.३१ ॥
Mi madre Kausalyā es anciana y está consumida por la aflicción; poniendo el dharma por delante, merece honor de tu parte.
2.26.32
वन्दितव्याश्च ते नित्यं याः शेषा मम मातरः।
स्नेहप्रणयसम्भोगैः समा हि मम मातरः ॥ २.२६.३२ ॥
Debes venerar siempre a las demás madres mías; en afecto, amor y trato, todas mis madres son iguales para mí.
2.26.33
भ्रातृपुत्रसमौ चापि द्रष्टव्यौ च विशेषतः।
त्वया भरतशत्रुघ्नौ प्राणैः प्रियतरौ मम ॥ २.२६.३३ ॥
A Bharata y Śatrughna debes mirarlos especialmente como hermanos y como hijos; son más queridos para mí que la vida misma.
2.26.34
विप्रियं च न कर्तव्यं भरतस्य कदाचन।
स हि राजा च वैदेहि देशस्य च कुलस्य च ॥ २.२६.३४ ॥
Nunca debes hacer nada que desagrade a Bharata; pues él es el rey, oh Vaidehī, y también de la tierra y de la familia.
2.26.35
आराधिता हि शीलेन प्रयत्नैश्चोपसेविताः।
राजानः सम्प्रसीदन्ति प्रकुप्यन्ति विपर्यये ॥ २.२६.३५ ॥
Los reyes, cuando son propiciados con buena conducta y servidos con esmero, se complacen; pero en el caso contrario se enfurecen.
2.26.36
औरस्यानपि पुत्रान् हि त्यजन्त्यहितकारिणः।
समर्थान् सम्प्रगृह्णन्ति जनानपि नराधिपाः ॥ २.२६.३६ ॥
Los reyes abandonan incluso a sus propios hijos cuando se vuelven dañinos, y acogen a las personas capaces, aunque sean gente común.
2.26.37
सा त्वं वसेह कल्याणि राज्ञः समनुवर्तिनी।
भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा ॥ २.२६.३७ ॥
Oh Kalyāṇī, quédate aquí, obediente al rey (Bharata), entregada al dharma y firme en el voto de la verdad.
2.26.38
अहं गमिष्यामि महावनं प्रिये
त्वया हि वस्तव्यमिहैव भामिनि।
यथा व्यलीकं कुरुषे न कस्यचित्
तथा त्वया कार्यमिदं वचो मम ॥ २.२६.३८ ॥
Amada mía, yo iré al gran bosque. Oh radiante, tú debes quedarte aquí; y así como nunca ofendas a nadie, debes cumplir esta palabra mía.