వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.26.1
अभिवाद्य तु कौसल्यां रामः सम्प्रस्थितो वनम्।
कृतस्वस्त्ययनो मात्रा धर्मिष्ठे वर्त्मनि स्थितः ॥ २.२६.१ ॥
రాముడు కౌసల్యకు నమస్కరించి అడవి వైపు బయలుదేరాడు. తల్లి ఆశీర్వాదాలు పొంది, అతడు ధర్మమార్గంలో నిలిచాడు.
2.26.2
विराजयन् राजसुतो राजमार्गं नरैर्वृतम्।
हृदयान्याममन्थेव जनस्य गुणवत्तया ॥ २.२६.२ ॥
రాజకుమారుడు జనులతో నిండిన రాజమార్గాన్ని అలంకరిస్తూ, తన సద్గుణాలతో ప్రజల హృదయాలను మథించినట్లు చేశాడు.
2.26.3
वैदेही चापि तत् सर्वं न शुश्राव तपस्विनी।
तदेव हृदि तस्याश्च यौवराज्याभिषेचनम् ॥ २.२६.३ ॥
వైదేహి కూడా ఇవన్నీ వినలేదు; ఆ తపస్విని హృదయంలో యౌవరాజ్యాభిషేకం గురించిన ఆలోచనే నిండి ఉంది.
2.26.4
देवकार्यं स्म सा कृत्वा कृतज्ञा हृष्टचेतना।
अभिज्ञा राजधर्माणां राजपुत्री प्रतीक्षति ॥ २.२६.४ ॥
దైవకార్యాన్ని పూర్తి చేసి, కృతజ్ఞతతో, సంతోషమనస్సుతో, రాజధర్మాలను తెలిసిన ఆ రాజపుత్రి నిరీక్షిస్తోంది.
2.26.5
प्रविवेशाथ रामस्तु स्ववेश्म सुविभूषितम्।
प्रहृष्टजनसम्पूर्णं ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ २.२६.५ ॥
అప్పుడు రాముడు తన చక్కగా అలంకరించిన గృహంలో ప్రవేశించాడు; సంతోషించిన జనులతో నిండి ఉన్న ఆ గృహంలో, సిగ్గుతో కొంచెం తల వంచి.
2.26.6
अथ सीता समुत्पत्य वेपमाना च तं पतिम्।
अपश्यच्छोकसंतप्तं चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियम् ॥ २.२६.६ ॥
అప్పుడు సీత వేగంగా లేచి, వణుకుతూ, శోకంతో తపించి, చింతతో ఇంద్రియాలు కలతపడిన తన భర్తను చూసింది.
2.26.7
तां दृष्ट्वा स हि धर्मात्मा न शशाक मनोगतम्।
तं शोकं राघवः सोढुं ततो विवृततां गतः ॥ २.२६.७ ॥
ఆమెను చూసి ధర్మాత్ముడైన అతను మనసులోని మాటను చెప్పలేకపోయాడు; ఆ శోకాన్ని భరించలేక తరువాత అతను బయటపడ్డాడు.
2.26.8
विवर्णवदनं दृष्ट्वा तं प्रस्विन्नममर्षणम्।
आह दुःखाभिसंतप्ता किमिदानीमिदं प्रभो ॥ २.२६.८ ॥
అతని పాలిపోయిన ముఖాన్ని, చెమటతో కూడిన ఆవేశపూరిత రూపాన్ని చూసి, దుఃఖంతో బాధపడిన సీత అన్నది: "ప్రభూ, ఇప్పుడు ఇదేమిటి?"
2.26.9
अद्य बार्हस्पतः श्रीमान् युक्तः पुष्येण राघव।
प्रोच्यते ब्राह्मणैः प्राज्ञैः केन त्वमसि दुर्मनाः ॥ २.२६.९ ॥
ఈరోజు బృహస్పతికి చెందిన శుభమైన పుష్య నక్షత్రం కలిసి ఉన్నదని జ్ఞానులైన బ్రాహ్మణులు చెబుతున్నారు, ఓ రాఘవా; మరి ఏ కారణంతో నీవు దుఃఖితమనస్కుడవయ్యావు?
2.26.10
न ते शतशलाकेन जलफेननिभेन च।
आवृतं वदनं वल्गु च्छत्रेणाभिविराजते ॥ २.२६.१० ॥
వంద పుల్లలున్న, నీటి నురుగులా తెల్లని గొడుగుతో నీ సుందర ముఖం కప్పబడలేదు; అయినా అది ప్రకాశిస్తోంది.
2.26.11
व्यजनाभ्यां च मुख्याभ्यां शतपत्रनिभेक्षणम्।
चन्द्रहंसप्रकाशाभ्यां वीज्यते न तवाननम् ॥ २.२६.११ ॥
కమలదళాల వంటి కళ్ళున్న నీ ముఖాన్ని, చంద్రుడు, హంస వలె ప్రకాశించే శ్రేష్ఠమైన రెండు విసనకర్రలతో విసరడం లేదు.
2.26.12
वाग्मिनो वन्दिनश्चापि प्रहृष्टास्त्वां नरर्षभ।
स्तुवन्तो नाद्य दृश्यन्ते मङ्गलैः सूतमागधाः ॥ २.२६.१२ ॥
నరశ్రేష్ఠా, నేడు మాటకారులైన వందులు, సూతులు, మాగధులు ఆనందంతో మంగళగీతాలతో నిన్ను స్తుతిస్తూ కనిపించడం లేదు.
2.26.13
न ते क्षौद्रं च दधि च ब्राह्मणा वेदपारगाः।
मूर्ध्नि मूर्धाभिषिक्तस्य ददति स्म विधानतः ॥ २.२६.१३ ॥
వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు విధిప్రకారం మూర్ధాభిషిక్తుడవైన నీ శిరస్సుపై తేనెను, పెరుగును పోయలేదు.
2.26.14
न त्वां प्रकृतयः सर्वाः श्रेणीमुख्याश्च भूषिताः।
अनुव्रजितुमिच्छन्ति पौरजानपदास्तथा ॥ २.२६.१४ ॥
పౌరులు, జానపదులు, శ్రేణుల ప్రముఖులు అందరూ అలంకరించుకున్నప్పటికీ నీతో అనుగమించాలని కోరడం లేదు.
2.26.15
चतुर्भिर्वेगसम्पन्नैर्हयैः काञ्चनभूषणैः।
मुख्यः पुष्परथो युक्तः किं न गच्छति तेऽग्रतः ॥ २.२६.१५ ॥
నాలుగు వేగవంతమైన గుర్రాలు, బంగారు అలంకారాలతో కట్టబడిన ప్రధాన పుష్పరథం ఎందుకు నీ ముందు నడవడం లేదు?
2.26.16
न हस्ती चाग्रतः श्रीमान् सर्वलक्षणपूजितः।
प्रयाणे लक्ष्यते वीर कृष्णमेघगिरिप्रभः ॥ २.२६.१६ ॥
వీరుడా, అన్ని శుభలక్షణాలతో పూజితమైన, నల్లని మేఘం లేదా పర్వతం వంటి కాంతిగల శ్రీమంతమైన ఏనుగు నీ ప్రయాణంలో ముందు కనిపించడం లేదు.
2.26.17
न च काञ्चनचित्रं ते पश्यामि प्रियदर्शन।
भद्रासनं पुरस्कृत्य यान्तं वीर पुरःसरम् ॥ २.२६.१७ ॥
ప్రియదర్శనా, వీరా, బంగారంతో అలంకరించిన భద్రాసనాన్ని ముందు ఉంచుకుని నువ్వు ముందుగా వెళ్తుండగా నేను చూడడం లేదు.
2.26.18
अभिषेको यदा सज्जः किमिदानीमिदं तव।
अपूर्वो मुखवर्णश्च न प्रहर्षश्च लक्ष्यते ॥ २.२६.१८ ॥
అభిషేకం సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు ఇప్పుడు నీకు ఇదేమిటి? నీ ముఖవర్ణం అసాధారణంగా ఉంది, సంతోషమూ కనిపించడం లేదు.
2.26.19
इतीव विलपन्तीं तां प्रोवाच रघुनन्दनः।
सीते तत्रभवांस्तातः प्रव्राजयति मां वनम् ॥ २.२६.१९ ॥
ఇలా విలపిస్తున్న ఆమెతో రఘునందనుడు ఇలా పలికాడు: సీతా, పూజ్యులైన తండ్రి నన్ను అడవికి పంపుతున్నారు.
2.26.20
कुले महति सम्भूते धर्मज्ञे धर्मचारिणि।
शृणु जानकि येनेदं क्रमेणाद्यागतं मम ॥ २.२६.२० ॥
జానకీ, గొప్ప కులంలో జన్మించి ధర్మం తెలిసి ధర్మాన్ని ఆచరించే నీవు వినుము, ఇది క్రమంగా నాకు ఈ రోజు ఎలా వచ్చిందో.
2.26.21
राज्ञा सत्यप्रतिज्ञेन पित्रा दशरथेन वै।
कैकेय्यै मम मात्रे तु पुरा दत्तौ महावरौ ॥ २.२६.२१ ॥
సత్యప్రతిజ్ఞుడైన రాజు, నా తండ్రి దశరథుడు, పూర్వం నా తల్లి కైకేయికి రెండు గొప్ప వరాలను ఇచ్చాడు.
2.26.22
तयाद्य मम सज्जेऽस्मिन्नभिषेके नृपोद्यते।
प्रचोदितः स समयो धर्मेण प्रतिनिर्जितः ॥ २.२६.२२ ॥
నేడు ఆమె ద్వారా, నా ఈ పట్టాభిషేక సన్నాహాలు జరుగుతున్నప్పుడు, ఆ షరతు ప్రేరేపించబడింది; ధర్మంగా అది తిరిగి నెరవేర్చబడింది.
2.26.23
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यं दण्डके मया।
पित्रा मे भरतश्चापि यौवराज्ये नियोजितः ॥ २.२६.२३ ॥
పద్నాలుగు సంవత్సరాలు నేను దండకారణ్యంలో నివసించాలి; నా తండ్రి భరతుడిని యౌవరాజ్య పదవిలో నియమించారు.
2.26.24
सोऽहं त्वामागतो द्रष्टुं प्रस्थितो विजनं वनम्।
भरतस्य समीपे ते नाहं कथ्यः कदाचन ॥ २.२६.२४ ॥
అందుకే నేను నిన్ను చూడటానికి వచ్చాను; నిర్జన అరణ్యానికి బయలుదేరుతున్నాను. భరతుని సమక్షంలో నా గురించి నువ్వు ఎప్పుడూ మాట్లాడకూడదు.
2.26.25
ऋद्धियुक्ता हि पुरुषा न सहन्ते परस्तवम्।
तस्मान्न ते गुणाः कथ्या भरतस्याग्रतो मम ॥ २.२६.२५ ॥
ఐశ్వర్యంతో కూడిన పురుషులు ఇతరుల స్తుతిని సహించరు. కాబట్టి నా ఎదుట భరతుని గుణాలను నీవు చెప్పకూడదు.
2.26.26
अहं ते नानुवक्तव्यो विशेषेण कदाचन।
अनुकूलतया शक्यं समीपे तस्य वर्तितुम् ॥ २.२६.२६ ॥
నా గురించి నీవు ఎప్పుడూ ప్రత్యేకంగా అతనికి చెప్పకూడదు. అతని సమీపంలో అనుకూలంగా ప్రవర్తించడమే సాధ్యం.
2.26.27
तस्मै दत्तं नृपतिना यौवराज्यं सनातनम्।
स प्रसाद्यस्त्वया सीते नृपतिश्च विशेषतः ॥ २.२६.२७ ॥
రాజు అతనికి శాశ్వతమైన యౌవరాజ్య పదవిని ఇచ్చాడు. సీతా, నీవు అతన్ని, ముఖ్యంగా రాజును, సంతోషపెట్టాలి.
2.26.28
अहं चापि प्रतिज्ञां तां गुरोः समनुपालयन्।
वनमद्यैव यास्यामि स्थिरीभव मनस्विनि ॥ २.२६.२८ ॥
నేను కూడా గురువు ఆ ప్రతిజ్ఞను చక్కగా పాటిస్తూ ఈ రోజే వనానికి వెళ్తాను. మనస్వినీ, మనసును స్థిరంగా ఉంచు.
2.26.29
याते च मयि कल्याणि वनं मुनिनिषेवितम्।
व्रतोपवासपरया भवितव्यं त्वयानघे ॥ २.२६.२९ ॥
కల్యాణీ, నేను మునులు సేవించే వనానికి వెళ్లిన తర్వాత, నిష్కళంకురాలా, నీవు వ్రతోపవాసాలలో నిమగ్నురాలవై ఉండాలి.
2.26.30
कल्यमुत्थाय देवानां कृत्वा पूजां यथाविधि।
वन्दितव्यो दशरथः पिता मम जनेश्वरः ॥ २.२६.३० ॥
ఉదయాన్నే లేచి దేవతలకు విధిప్రకారం పూజ చేసి, నా తండ్రి జనేశ్వరుడైన దశరథుడికి నమస్కరించాలి.
2.26.31
माता च मम कौसल्या वृद्धा संतापकर्शिता।
धर्ममेवाग्रतः कृत्वा त्वत्तः सम्मानमर्हति ॥ २.२६.३१ ॥
నా తల్లి కౌసల్య వృద్ధురాలు, శోకంతో కృశించినది. ధర్మాన్నే ముందుంచుకుని ఆమె నీ నుండి గౌరవానికి అర్హురాలు.
2.26.32
वन्दितव्याश्च ते नित्यं याः शेषा मम मातरः।
स्नेहप्रणयसम्भोगैः समा हि मम मातरः ॥ २.२६.३२ ॥
నా మిగిలిన తల్లులందరినీ నీవు ఎల్లప్పుడూ నమస్కరించాలి. స్నేహం, ప్రేమ, సాన్నిహిత్యం వల్ల వారందరూ నాకు సమానులు.
2.26.33
भ्रातृपुत्रसमौ चापि द्रष्टव्यौ च विशेषतः।
त्वया भरतशत्रुघ्नौ प्राणैः प्रियतरौ मम ॥ २.२६.३३ ॥
భరతుడిని, శత్రుఘ్నుడిని సోదరులు, కుమారుల వంటివారిగా నీవు చూడాలి. వారు నాకు ప్రాణాల కంటే ప్రియమైనవారు.
2.26.34
विप्रियं च न कर्तव्यं भरतस्य कदाचन।
स हि राजा च वैदेहि देशस्य च कुलस्य च ॥ २.२६.३४ ॥
భరతునికి ఎప్పుడూ అప్రియం చేయకూడదు. ఓ వైదేహీ, అతడే రాజు; అతడే దేశానికీ కులానికీ కూడా.
2.26.35
आराधिता हि शीलेन प्रयत्नैश्चोपसेविताः।
राजानः सम्प्रसीदन्ति प्रकुप्यन्ति विपर्यये ॥ २.२६.३५ ॥
రాజులు శీలంతో ఆరాధింపబడినప్పుడు, జాగ్రత్తగా సేవింపబడినప్పుడు ప్రసన్నులవుతారు; విపరీతమైతే కోపిస్తారు.
2.26.36
औरस्यानपि पुत्रान् हि त्यजन्त्यहितकारिणः।
समर्थान् सम्प्रगृह्णन्ति जनानपि नराधिपाः ॥ २.२६.३६ ॥
రాజులు అహితం చేసేవారైతే తమ స్వంత కుమారులను కూడా విడిచిపెడతారు; సమర్థులైన జనులను, సామాన్యులైనా, స్వీకరిస్తారు.
2.26.37
सा त्वं वसेह कल्याणि राज्ञः समनुवर्तिनी।
भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा ॥ २.२६.३७ ॥
కల్యాణీ, నువ్వు ఇక్కడే ఉండు. రాజు (భరతుడు)కు అనువర్తినిగా, ధర్మంలో రతురాలవై, సత్యవ్రత పరాయణురాలవై ఉండు.
2.26.38
अहं गमिष्यामि महावनं प्रिये
त्वया हि वस्तव्यमिहैव भामिनि।
यथा व्यलीकं कुरुषे न कस्यचित्
तथा त्वया कार्यमिदं वचो मम ॥ २.२६.३८ ॥
ప్రియా, నేను మహా అరణ్యానికి వెళ్తాను. భామినీ, నువ్వు ఇక్కడే ఉండాలి. ఎవరికీ హాని చేయకుండా ఉన్నట్లుగా, నా ఈ మాటను నువ్వు పాటించాలి.