വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.26.1
अभिवाद्य तु कौसल्यां रामः सम्प्रस्थितो वनम्।
कृतस्वस्त्ययनो मात्रा धर्मिष्ठे वर्त्मनि स्थितः ॥ २.२६.१ ॥
രാമൻ കൗസല്യയെ വണങ്ങി വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മയുടെ മംഗളാശംസകൾ സ്വീകരിച്ച് അവൻ ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
2.26.2
विराजयन् राजसुतो राजमार्गं नरैर्वृतम्।
हृदयान्याममन्थेव जनस्य गुणवत्तया ॥ २.२६.२ ॥
രാജകുമാരൻ ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ രാജവീഥിയെ അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ ഗുണമഹിമയാൽ ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ കടഞ്ഞെടുത്തതുപോലെയായി.
2.26.3
वैदेही चापि तत् सर्वं न शुश्राव तपस्विनी।
तदेव हृदि तस्याश्च यौवराज्याभिषेचनम् ॥ २.२६.३ ॥
വൈദേഹിയും അതെല്ലാം കേട്ടില്ല; ആ തപസ്വിനിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ യൗവരാജ്യാഭിഷേകം മാത്രമായിരുന്നു.
2.26.4
देवकार्यं स्म सा कृत्वा कृतज्ञा हृष्टचेतना।
अभिज्ञा राजधर्माणां राजपुत्री प्रतीक्षति ॥ २.२६.४ ॥
ദേവകാര്യം നിർവഹിച്ച്, കൃതജ്ഞതയോടും സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടും കൂടി, രാജധർമ്മങ്ങൾ അറിയുന്ന ആ രാജപുത്രി കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു.
2.26.5
प्रविवेशाथ रामस्तु स्ववेश्म सुविभूषितम्।
प्रहृष्टजनसम्पूर्णं ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ २.२६.५ ॥
പിന്നെ രാമൻ നന്നായി അലങ്കരിച്ച തന്റെ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; സന്തോഷിച്ച ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ അവിടെ, ലജ്ജയാൽ അല്പം മുഖം താഴ്ത്തിക്കൊണ്ട്.
2.26.6
अथ सीता समुत्पत्य वेपमाना च तं पतिम्।
अपश्यच्छोकसंतप्तं चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियम् ॥ २.२६.६ ॥
അപ്പോൾ സീത വേഗം എഴുന്നേറ്റ്, വിറച്ചുകൊണ്ട്, ദുഃഖതപ്തനും ചിന്തയാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വ്യാകുലപ്പെട്ടവനുമായ തന്റെ ഭർത്താവിനെ കണ്ടു.
2.26.7
तां दृष्ट्वा स हि धर्मात्मा न शशाक मनोगतम्।
तं शोकं राघवः सोढुं ततो विवृततां गतः ॥ २.२६.७ ॥
അവളെ കണ്ട ധർമ്മാത്മാവായ അവന് മനസ്സിലുള്ളത് പറയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ആ ദുഃഖം സഹിക്കാനാവാതെ പിന്നീട് അവൻ പുറത്തുവന്നു.
2.26.8
विवर्णवदनं दृष्ट्वा तं प्रस्विन्नममर्षणम्।
आह दुःखाभिसंतप्ता किमिदानीमिदं प्रभो ॥ २.२६.८ ॥
അവന്റെ വിളറിയ മുഖവും വിയർത്ത, ക്ഷോഭിതമായ രൂപവും കണ്ട്, ദുഃഖത്താൽ പീഡിതയായ സീത പറഞ്ഞു: "പ്രഭോ, ഇപ്പോൾ ഇതെന്ത്?"
2.26.9
अद्य बार्हस्पतः श्रीमान् युक्तः पुष्येण राघव।
प्रोच्यते ब्राह्मणैः प्राज्ञैः केन त्वमसि दुर्मनाः ॥ २.२६.९ ॥
ഇന്ന് ബൃഹസ്പതിയുടെ ശുഭമായ പുഷ്യ നക്ഷത്രം ചേർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് ജ്ഞാനികളായ ബ്രാഹ്മണർ പറയുന്നു, ഓ രാഘവാ; പിന്നെ എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ മനസ്സ് ദുഃഖിതനായിരിക്കുന്നത്?
2.26.10
न ते शतशलाकेन जलफेननिभेन च।
आवृतं वदनं वल्गु च्छत्रेणाभिविराजते ॥ २.२६.१० ॥
നൂറ് ചട്ടങ്ങളുള്ള, വെള്ളനുരപോലെ വെളുത്ത കുടയാൽ നിന്റെ മനോഹരമായ മുഖം മറയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല; എങ്കിലും അത് തിളങ്ങുന്നു.
2.26.11
व्यजनाभ्यां च मुख्याभ्यां शतपत्रनिभेक्षणम्।
चन्द्रहंसप्रकाशाभ्यां वीज्यते न तवाननम् ॥ २.२६.११ ॥
താമരയിതൾ പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ള നിന്റെ മുഖത്തിന് ചന്ദ്രനെയും ഹംസത്തെയും പോലെ ശോഭിക്കുന്ന രണ്ട് ശ്രേഷ്ഠമായ വിശറികൾ കൊണ്ട് വീശുന്നില്ല.
2.26.12
वाग्मिनो वन्दिनश्चापि प्रहृष्टास्त्वां नरर्षभ।
स्तुवन्तो नाद्य दृश्यन्ते मङ्गलैः सूतमागधाः ॥ २.२६.१२ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ന് സന്തോഷത്തോടെ വാചാലരായ വന്ദികളും സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും മംഗളവചനങ്ങളാൽ നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നതായി കാണുന്നില്ല.
2.26.13
न ते क्षौद्रं च दधि च ब्राह्मणा वेदपारगाः।
मूर्ध्नि मूर्धाभिषिक्तस्य ददति स्म विधानतः ॥ २.२६.१३ ॥
വേദപാരംഗതരായ ബ്രാഹ്മണർ വിധിപ്രകാരം മൂർധാഭിഷിക്തനായ നിന്റെ ശിരസ്സിൽ തേനും തൈരും ഒഴിച്ചിട്ടില്ല.
2.26.14
न त्वां प्रकृतयः सर्वाः श्रेणीमुख्याश्च भूषिताः।
अनुव्रजितुमिच्छन्ति पौरजानपदास्तथा ॥ २.२६.१४ ॥
നഗരവാസികളും നാട്ടുകാരും ശ്രേണികളുടെ പ്രമുഖരും അലങ്കരിച്ചവരായിട്ടും നിന്നെ അനുഗമിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല.
2.26.15
चतुर्भिर्वेगसम्पन्नैर्हयैः काञ्चनभूषणैः।
मुख्यः पुष्परथो युक्तः किं न गच्छति तेऽग्रतः ॥ २.२६.१५ ॥
നാല് വേഗമുള്ള കുതിരകളും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളും പൂട്ടിയ മുഖ്യമായ പുഷ്പരഥം നിന്റെ മുന്നിൽ എന്തുകൊണ്ട് പോകുന്നില്ല?
2.26.16
न हस्ती चाग्रतः श्रीमान् सर्वलक्षणपूजितः।
प्रयाणे लक्ष्यते वीर कृष्णमेघगिरिप्रभः ॥ २.२६.१६ ॥
വീരാ, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും പൂജിതനായ, കറുത്ത മേഘമോ മലയോ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ശ്രീമാനായ ആന യാത്രയിൽ മുന്നിൽ കാണുന്നില്ല.
2.26.17
न च काञ्चनचित्रं ते पश्यामि प्रियदर्शन।
भद्रासनं पुरस्कृत्य यान्तं वीर पुरःसरम् ॥ २.२६.१७ ॥
പ്രിയദർശനാ, വീരാ, സ്വർണ്ണചിത്രിതമായ ഭദ്രാസനം മുന്നിൽ വെച്ച് നീ മുന്നേ പോകുന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
2.26.18
अभिषेको यदा सज्जः किमिदानीमिदं तव।
अपूर्वो मुखवर्णश्च न प्रहर्षश्च लक्ष्यते ॥ २.२६.१८ ॥
അഭിഷേകം ഒരുങ്ങിയിരിക്കെ ഇപ്പോൾ നിനക്കിതെന്തുപറ്റി? മുഖവർണ്ണം അസാധാരണമാണ്, സന്തോഷവും കാണുന്നില്ല.
2.26.19
इतीव विलपन्तीं तां प्रोवाच रघुनन्दनः।
सीते तत्रभवांस्तातः प्रव्राजयति मां वनम् ॥ २.२६.१९ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവളോട് രഘുനന്ദനൻ പറഞ്ഞു: സീതേ, പൂജ്യനായ പിതാവ് എന്നെ വനത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു.
2.26.20
कुले महति सम्भूते धर्मज्ञे धर्मचारिणि।
शृणु जानकि येनेदं क्रमेणाद्यागतं मम ॥ २.२६.२० ॥
ജാനകീ, മഹത്തായ കുലത്തിൽ ജനിച്ച, ധർമ്മം അറിയുന്ന, ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന നീ കേൾക്കുക, ഇത് ക്രമത്തിൽ ഇന്ന് എനിക്ക് എങ്ങനെ വന്നുചേർന്നുവെന്ന്.
2.26.21
राज्ञा सत्यप्रतिज्ञेन पित्रा दशरथेन वै।
कैकेय्यै मम मात्रे तु पुरा दत्तौ महावरौ ॥ २.२६.२१ ॥
സത്യപ്രതിജ്ഞനായ രാജാവ്, എന്റെ പിതാവ് ദശരഥൻ, മുൻപ് എന്റെ മാതാവ് കൈകേയിക്ക് രണ്ട് മഹാവരങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു.
2.26.22
तयाद्य मम सज्जेऽस्मिन्नभिषेके नृपोद्यते।
प्रचोदितः स समयो धर्मेण प्रतिनिर्जितः ॥ २.२६.२२ ॥
ഇന്ന് അവളാൽ, എന്റെ ഈ രാജ്യാഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കം നടക്കുമ്പോൾ, ആ നിബന്ധന പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; ധർമ്മത്താൽ അത് തിരികെ നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.
2.26.23
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यं दण्डके मया।
पित्रा मे भरतश्चापि यौवराज्ये नियोजितः ॥ २.२६.२३ ॥
പതിനാലു വർഷം ഞാൻ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ വസിക്കണം; എന്റെ പിതാവ് ഭരതനെ യൗവരാജ്യ പദവിയിൽ നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.26.24
सोऽहं त्वामागतो द्रष्टुं प्रस्थितो विजनं वनम्।
भरतस्य समीपे ते नाहं कथ्यः कदाचन ॥ २.२६.२४ ॥
ആ ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ വന്നിരിക്കുന്നു; ആളില്ലാത്ത വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു. ഭരതന്റെ സമീപത്ത് നീ ഒരിക്കലും എന്നെക്കുറിച്ച് പറയരുത്.
2.26.25
ऋद्धियुक्ता हि पुरुषा न सहन्ते परस्तवम्।
तस्मान्न ते गुणाः कथ्या भरतस्याग्रतो मम ॥ २.२६.२५ ॥
ഐശ്വര്യമുള്ളവർ മറ്റുള്ളവരുടെ സ്തുതി സഹിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ എന്റെ മുന്നിൽ ഭരതന്റെ ഗുണങ്ങൾ നീ പറയരുത്.
2.26.26
अहं ते नानुवक्तव्यो विशेषेण कदाचन।
अनुकूलतया शक्यं समीपे तस्य वर्तितुम् ॥ २.२६.२६ ॥
എന്നെക്കുറിച്ച് നീ ഒരിക്കലും പ്രത്യേകമായി അവനോട് പറയരുത്. അവന്റെ അടുത്ത് അനുകൂലമായി പെരുമാറുന്നതാണ് സാധ്യം.
2.26.27
तस्मै दत्तं नृपतिना यौवराज्यं सनातनम्।
स प्रसाद्यस्त्वया सीते नृपतिश्च विशेषतः ॥ २.२६.२७ ॥
രാജാവ് അവന് ശാശ്വതമായ യൗവരാജ്യപദവി നൽകി. സീതേ, നീ അവനെയും പ്രത്യേകിച്ച് രാജാവിനെയും പ്രസാദിപ്പിക്കണം.
2.26.28
अहं चापि प्रतिज्ञां तां गुरोः समनुपालयन्।
वनमद्यैव यास्यामि स्थिरीभव मनस्विनि ॥ २.२६.२८ ॥
ഗുരുവിന്റെ ആ പ്രതിജ്ഞ നന്നായി പാലിച്ചുകൊണ്ട് ഞാനും ഇന്നുതന്നെ വനത്തിലേക്ക് പോകും. മനസ്വിനീ, മനസ്സ് സ്ഥിരമായി വയ്ക്കുക.
2.26.29
याते च मयि कल्याणि वनं मुनिनिषेवितम्।
व्रतोपवासपरया भवितव्यं त्वयानघे ॥ २.२६.२९ ॥
കല്യാണീ, ഞാൻ മുനിമാർ സേവിക്കുന്ന വനത്തിലേക്ക് പോയാൽ, കളങ്കമില്ലാത്തവളേ, നീ വ്രതോപവാസങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കണം.
2.26.30
कल्यमुत्थाय देवानां कृत्वा पूजां यथाविधि।
वन्दितव्यो दशरथः पिता मम जनेश्वरः ॥ २.२६.३० ॥
രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് ദേവന്മാരെ യഥാവിധി പൂജിച്ച ശേഷം, എന്റെ പിതാവായ ജനേശ്വരനായ ദശരഥനെ വന്ദിക്കണം.
2.26.31
माता च मम कौसल्या वृद्धा संतापकर्शिता।
धर्ममेवाग्रतः कृत्वा त्वत्तः सम्मानमर्हति ॥ २.२६.३१ ॥
എന്റെ മാതാവ് കൗസല്യ വൃദ്ധയാണ്, സന്താപത്താൽ ക്ഷീണിച്ചവളാണ്. ധർമ്മത്തെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവൾ നിന്നിൽ നിന്ന് ആദരത്തിന് അർഹയാണ്.
2.26.32
वन्दितव्याश्च ते नित्यं याः शेषा मम मातरः।
स्नेहप्रणयसम्भोगैः समा हि मम मातरः ॥ २.२६.३२ ॥
എന്റെ ശേഷിച്ച മാതാക്കളെ നീ എപ്പോഴും വന്ദിക്കണം. സ്നേഹം, പ്രണയം, സഹവാസം എന്നിവയിൽ അവരെല്ലാം എനിക്ക് സമാനരാണ്.
2.26.33
भ्रातृपुत्रसमौ चापि द्रष्टव्यौ च विशेषतः।
त्वया भरतशत्रुघ्नौ प्राणैः प्रियतरौ मम ॥ २.२६.३३ ॥
ഭരതനെയും ശത്രുഘ്നനെയും സഹോദരന്മാരെയും പുത്രന്മാരെയും പോലെ നീ പ്രത്യേകം കാണണം. അവർ എനിക്ക് പ്രാണനേക്കാൾ പ്രിയരാണ്.
2.26.34
विप्रियं च न कर्तव्यं भरतस्य कदाचन।
स हि राजा च वैदेहि देशस्य च कुलस्य च ॥ २.२६.३४ ॥
ഭരതനോട് ഒരിക്കലും അപ്രിയം ചെയ്യരുത്. ഓ വൈദേഹി, അവൻ തന്നെയാണ് രാജാവ്; ദേശത്തിനും കുലത്തിനും അവൻ തന്നെ.
2.26.35
आराधिता हि शीलेन प्रयत्नैश्चोपसेविताः।
राजानः सम्प्रसीदन्ति प्रकुप्यन्ति विपर्यये ॥ २.२६.३५ ॥
രാജാക്കന്മാർ സദാചാരത്താൽ ആരാധിക്കപ്പെടുമ്പോഴും യത്നത്തോടെ സേവിക്കപ്പെടുമ്പോഴും പ്രസന്നരാകുന്നു; വിപരീതമായാൽ കോപിക്കുന്നു.
2.26.36
औरस्यानपि पुत्रान् हि त्यजन्त्यहितकारिणः।
समर्थान् सम्प्रगृह्णन्ति जनानपि नराधिपाः ॥ २.२६.३६ ॥
അഹിതം ചെയ്യുന്നവരാണെങ്കിൽ രാജാക്കന്മാർ സ്വന്തം പുത്രന്മാരെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; സമർത്ഥരായ ജനങ്ങളെ, സാധാരണക്കാരായാലും, സ്വീകരിക്കുന്നു.
2.26.37
सा त्वं वसेह कल्याणि राज्ञः समनुवर्तिनी।
भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा ॥ २.२६.३७ ॥
കല്യാണീ, നീ ഇവിടെത്തന്നെ വസിക്കുക. രാജാവായ ഭരതന് അനുസരണയുള്ളവളായി, ധർമ്മത്തിൽ രമിച്ച്, സത്യവ്രതത്തിൽ നിഷ്ഠയോടെ കഴിയുക.
2.26.38
अहं गमिष्यामि महावनं प्रिये
त्वया हि वस्तव्यमिहैव भामिनि।
यथा व्यलीकं कुरुषे न कस्यचित्
तथा त्वया कार्यमिदं वचो मम ॥ २.२६.३८ ॥
പ്രിയേ, ഞാൻ മഹാവനത്തിലേക്ക് പോകും. ഭാമിനീ, നീ ഇവിടെത്തന്നെ വസിക്കണം. ആരോടും അപരാധം ചെയ്യാതെ നടക്കുന്നതുപോലെ, എൻ്റെ ഈ വാക്ക് നീ പാലിക്കണം.