รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.26.1
अभिवाद्य तु कौसल्यां रामः सम्प्रस्थितो वनम्।
कृतस्वस्त्ययनो मात्रा धर्मिष्ठे वर्त्मनि स्थितः ॥ २.२६.१ ॥
รามได้กราบไหว้เการเยาวี แล้วออกเดินทางไปป่า เมื่อพระมารดาทรงอวยพรให้เป็นสิริมงคล พระองค์ก็ยืนหยัดอยู่บนหนทางแห่งธรรม
2.26.2
विराजयन् राजसुतो राजमार्गं नरैर्वृतम्।
हृदयान्याममन्थेव जनस्य गुणवत्तया ॥ २.२६.२ ॥
พระราชโอรสทรงประดับถนนหลวงที่เต็มไปด้วยผู้คน ความงามแห่งคุณธรรมของพระองค์ราวกับกวนหัวใจของประชาชนให้ปั่นป่วน
2.26.3
वैदेही चापि तत् सर्वं न शुश्राव तपस्विनी।
तदेव हृदि तस्याश्च यौवराज्याभिषेचनम् ॥ २.२६.३ ॥
แม้วิเทหี ก็มิได้ทรงได้ยินเรื่องราวทั้งหมดนั้น ในพระทัยของพระนางผู้ถือตบะนั้นมีเพียงพิธีอภิเษกเป็นยุวราชเท่านั้น
2.26.4
देवकार्यं स्म सा कृत्वा कृतज्ञा हृष्टचेतना।
अभिज्ञा राजधर्माणां राजपुत्री प्रतीक्षति ॥ २.२६.४ ॥
พระราชธิดาผู้รู้จักหน้าที่ของกษัตริย์ ได้ประกอบพิธีถวายเทวดาแล้ว ด้วยความกตัญญูและจิตใจอันชื่นบาน กำลังรอคอยอยู่
2.26.5
प्रविवेशाथ रामस्तु स्ववेश्म सुविभूषितम्।
प्रहृष्टजनसम्पूर्णं ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ २.२६.५ ॥
จากนั้นรามเสด็จเข้าสู่ที่ประทับของพระองค์ที่ประดับงดงามเต็มไปด้วยผู้คนที่รื่นเริง พระพักตร์ก้มลงเล็กน้อยด้วยความถ่อมตน
2.26.6
अथ सीता समुत्पत्य वेपमाना च तं पतिम्।
अपश्यच्छोकसंतप्तं चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियम् ॥ २.२६.६ ॥
ทันใดนั้น สีดาลุกขึ้นอย่างรวดเร็ว ด้วยพระอาการสั่นเทา ทอดพระเนตรเห็นพระสวามีผู้ถูกความโศกเผาไหม้ มีพระทัยปั่นป่วนด้วยความกังวล
2.26.7
तां दृष्ट्वा स हि धर्मात्मा न शशाक मनोगतम्।
तं शोकं राघवः सोढुं ततो विवृततां गतः ॥ २.२६.७ ॥
เมื่อทอดพระเนตรเห็นนาง ราฆวผู้มีธรรมในพระทัยนั้นมิอาจเอ่ยสิ่งที่อยู่ในพระทัยได้ ไม่อาจกลั้นความโศกนั้นไว้ได้ จึงทรงปล่อยให้ปรากฏออกมา
2.26.8
विवर्णवदनं दृष्ट्वा तं प्रस्विन्नममर्षणम्।
आह दुःखाभिसंतप्ता किमिदानीमिदं प्रभो ॥ २.२६.८ ॥
เมื่อเห็นพระพักตร์ซีดเผือดและกิริยาที่เหงื่อโชกและกระสับกระส่าย สีดาผู้ถูกความทุกข์เผาไหม้จึงตรัสว่า "ข้าแต่พระองค์ บัดนี้เป็นอะไรขึ้นเล่า"
2.26.9
अद्य बार्हस्पतः श्रीमान् युक्तः पुष्येण राघव।
प्रोच्यते ब्राह्मणैः प्राज्ञैः केन त्वमसि दुर्मनाः ॥ २.२६.९ ॥
วันนี้ดาวพฤหัสบดีอันเป็นมงคลได้มาประจวบกับดาวปุษยะ ดังที่พราหมณ์ผู้รอบรู้กล่าวไว้ ข้าแต่ราฆวะ เหตุใดพระองค์จึงทรงมีพระทัยไม่สบายเล่า
2.26.10
न ते शतशलाकेन जलफेननिभेन च।
आवृतं वदनं वल्गु च्छत्रेणाभिविराजते ॥ २.२६.१० ॥
พระพักตร์อันงดงามของพระองค์ มิได้ถูกร่มร้อยก้านที่ขาวดุจฟองคลื่นบดบัง แต่กลับเปล่งประกายอยู่
2.26.11
व्यजनाभ्यां च मुख्याभ्यां शतपत्रनिभेक्षणम्।
चन्द्रहंसप्रकाशाभ्यां वीज्यते न तवाननम् ॥ २.२६.११ ॥
พระพักตร์ของพระองค์ซึ่งมีพระเนตรดุจกลีบบัว ก็มิได้ถูกพัดวิเศษสองด้ามที่สว่างดุจจันทร์และหงส์โบกให้ความเย็น
2.26.12
वाग्मिनो वन्दिनश्चापि प्रहृष्टास्त्वां नरर्षभ।
स्तुवन्तो नाद्य दृश्यन्ते मङ्गलैः सूतमागधाः ॥ २.२६.१२ ॥
ข้าแต่นรศรี วันนี้บรรดากวี นักขับร้อง สารถี และนักประวัติ ซึ่งชื่นบานต่างไม่ปรากฏ ไม่เห็นสรรเสริญพระองค์ด้วยถ้อยคำอันเป็นมงคล
2.26.13
न ते क्षौद्रं च दधि च ब्राह्मणा वेदपारगाः।
मूर्ध्नि मूर्धाभिषिक्तस्य ददति स्म विधानतः ॥ २.२६.१३ ॥
พราหมณ์ผู้รู้พระเวทมิได้เทน้ำผึ้งและนมส้มลงบนพระเศียรของพระองค์ ผู้ได้รับการอภิเษกที่พระเศียร ตามพิธีกรรมที่ควรจะเป็น
2.26.14
न त्वां प्रकृतयः सर्वाः श्रेणीमुख्याश्च भूषिताः।
अनुव्रजितुमिच्छन्ति पौरजानपदास्तथा ॥ २.२६.१४ ॥
ทั้งประชาราษฎร์ทั้งปวง และหัวหน้าแห่งสมาคมช่างฝีมือแม้จะประดับตัวแล้ว ก็ไม่ปรารถนาจะติดตามพระองค์ ชาวนครและชาวชนบทก็เช่นกัน
2.26.15
चतुर्भिर्वेगसम्पन्नैर्हयैः काञ्चनभूषणैः।
मुख्यः पुष्परथो युक्तः किं न गच्छति तेऽग्रतः ॥ २.२६.१५ ॥
เหตุใดรถดอกไม้อันเลิศที่เทียมด้วยม้าสี่ตัวที่วิ่งเร็วและประดับด้วยทอง จึงมิได้ไปนำหน้าพระองค์
2.26.16
न हस्ती चाग्रतः श्रीमान् सर्वलक्षणपूजितः।
प्रयाणे लक्ष्यते वीर कृष्णमेघगिरिप्रभः ॥ २.२६.१६ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ ช้างอันงดงามที่ได้รับการยกย่องด้วยลักษณะมงคลทั้งปวง มีสีดังเมฆดำหรือภูเขา ก็มิได้ปรากฏนำหน้าขบวนของพระองค์
2.26.17
न च काञ्चनचित्रं ते पश्यामि प्रियदर्शन।
भद्रासनं पुरस्कृत्य यान्तं वीर पुरःसरम् ॥ २.२६.१७ ॥
ข้าแต่ผู้มีรูปงามน่าชม ข้าพเจ้าก็มิได้เห็นพระองค์เสด็จนำหน้าไป โดยมีอาสนะอันเป็นมงคลประดับทองวางไว้ข้างหน้า ข้าแต่วีรบุรุษผู้นำทาง
2.26.18
अभिषेको यदा सज्जः किमिदानीमिदं तव।
अपूर्वो मुखवर्णश्च न प्रहर्षश्च लक्ष्यते ॥ २.२६.१८ ॥
เมื่อพิธีอภิเษกพร้อมแล้ว บัดนี้มีอะไรเกิดขึ้นกับพระองค์เล่า สีพระพักตร์ของพระองค์ผิดแปลกไป และไม่ปรากฏความชื่นบานเลย
2.26.19
इतीव विलपन्तीं तां प्रोवाच रघुनन्दनः।
सीते तत्रभवांस्तातः प्रव्राजयति मां वनम् ॥ २.२६.१९ ॥
รามผู้เป็นที่รื่นรมย์ของวงศ์รฆุ ได้ตรัสแก่นางผู้กำลังคร่ำครวญดังนั้นว่า "สีดา พระบิดาผู้เป็นที่เคารพของเราทรงส่งเราไปเนรเทศในป่า"
2.26.20
कुले महति सम्भूते धर्मज्ञे धर्मचारिणि।
शृणु जानकि येनेदं क्रमेणाद्यागतं मम ॥ २.२६.२० ॥
ข้าแต่ชานกี ผู้เกิดในตระกูลอันยิ่งใหญ่ ผู้รู้ธรรม ผู้ประพฤติธรรม ขอพระนางโปรดฟังว่า เรื่องนี้ได้เกิดขึ้นแก่เราในวันนี้ตามลำดับเหตุการณ์อย่างไร
2.26.21
राज्ञा सत्यप्रतिज्ञेन पित्रा दशरथेन वै।
कैकेय्यै मम मात्रे तु पुरा दत्तौ महावरौ ॥ २.२६.२१ ॥
ท้าวทศรถ บิดาของเรา ผู้มีคำปฏิญาณอันสัตย์จริง ได้ประทานพรอันยิ่งใหญ่สองประการแก่พระมารดาของเรา คือพระนางไกเกยี แต่ครั้งก่อนแน่แท้
2.26.22
तयाद्य मम सज्जेऽस्मिन्नभिषेके नृपोद्यते।
प्रचोदितः स समयो धर्मेण प्रतिनिर्जितः ॥ २.२६.२२ ॥
วันนี้ เมื่อการเตรียมพิธีอภิเษกของเราให้เป็นกษัตริย์กำลังดำเนินอยู่ นางได้เร่งเตือนให้ปฏิบัติตามสัญญานั้น และโดยธรรม สัญญานั้นจึงได้รับการทำให้สำเร็จเป็นการตอบแทน
2.26.23
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यं दण्डके मया।
पित्रा मे भरतश्चापि यौवराज्ये नियोजितः ॥ २.२६.२३ ॥
เราต้องอยู่ในป่าทัณฑกะเป็นเวลาสิบสี่ปี และบิดาของเรายังได้แต่งตั้งภรตให้ดำรงตำแหน่งยุพราชด้วย
2.26.24
सोऽहं त्वामागतो द्रष्टुं प्रस्थितो विजनं वनम्।
भरतस्य समीपे ते नाहं कथ्यः कदाचन ॥ २.२६.२४ ॥
เราผู้นั้นมาพบท่าน และกำลังออกเดินทางไปยังป่าอันเปลี่ยวร้าง อย่าได้เอ่ยถึงเราต่อหน้าภรตเลยแม้สักครั้ง
2.26.25
ऋद्धियुक्ता हि पुरुषा न सहन्ते परस्तवम्।
तस्मान्न ते गुणाः कथ्या भरतस्याग्रतो मम ॥ २.२६.२५ ॥
บุรุษผู้มีความรุ่งเรืองไม่อาจทนฟังคำสรรเสริญของผู้อื่นได้ ฉะนั้น ท่านไม่ควรกล่าวถึงคุณความดีของภรตต่อหน้าเรา
2.26.26
अहं ते नानुवक्तव्यो विशेषेण कदाचन।
अनुकूलतया शक्यं समीपे तस्य वर्तितुम् ॥ २.२६.२६ ॥
ท่านไม่ควรกล่าวถึงเราแก่เขาเป็นพิเศษเลยแม้สักครั้ง ทำได้เพียงประพฤติตนให้เป็นที่พอใจ จึงจะอยู่ใกล้เขาได้
2.26.27
तस्मै दत्तं नृपतिना यौवराज्यं सनातनम्।
स प्रसाद्यस्त्वया सीते नृपतिश्च विशेषतः ॥ २.२६.२७ ॥
พระราชาได้มอบตำแหน่งยุพราชอันยั่งยืนให้แก่ภรตแล้ว ดูก่อนสีดา ท่านต้องทำให้เขาพอใจ และให้พระราชาพอพระทัยเป็นพิเศษด้วย
2.26.28
अहं चापि प्रतिज्ञां तां गुरोः समनुपालयन्।
वनमद्यैव यास्यामि स्थिरीभव मनस्विनि ॥ २.२६.२८ ॥
เราเองก็จะรักษาคำปฏิญาณที่มีต่อครูของเราไว้อย่างมั่นคง และจะออกไปยังป่าในวันนี้เอง ขอให้จิตใจของท่านมั่นคงเถิด ดูก่อนผู้มีจิตใจมั่นคง
2.26.29
याते च मयि कल्याणि वनं मुनिनिषेवितम्।
व्रतोपवासपरया भवितव्यं त्वयानघे ॥ २.२६.२९ ॥
ดูก่อนผู้เป็นมงคล เมื่อเราจากไปยังป่าอันเป็นที่อยู่ของฤๅษีแล้ว ดูก่อนผู้ปราศจากโทษ ท่านต้องตั้งใจอยู่กับการถือศีลและการอดอาหาร
2.26.30
कल्यमुत्थाय देवानां कृत्वा पूजां यथाविधि।
वन्दितव्यो दशरथः पिता मम जनेश्वरः ॥ २.२६.३० ॥
ท่านควรตื่นแต่เช้ามืด บูชาเทพทั้งหลายตามพิธีที่กำหนด และควรเคารพท้าวทศรถ บิดาของเรา ผู้เป็นจอมประชาชน
2.26.31
माता च मम कौसल्या वृद्धा संतापकर्शिता।
धर्ममेवाग्रतः कृत्वा त्वत्तः सम्मानमर्हति ॥ २.२६.३१ ॥
พระมารดาของเราคือพระนางเกาศัลยา ชราแล้วและซูบผอมด้วยความทุกข์โศก เมื่อตั้งธรรมไว้เบื้องหน้า พระนางสมควรได้รับความเคารพจากท่าน
2.26.32
वन्दितव्याश्च ते नित्यं याः शेषा मम मातरः।
स्नेहप्रणयसम्भोगैः समा हि मम मातरः ॥ २.२६.३२ ॥
ท่านควรเคารพมารดาคนอื่นของเราอยู่เสมอ ทั้งหมดนั้น ในความรัก ความเอ็นดู และการอยู่ร่วมกัน ล้วนเสมอเหมือนมารดาของเรา
2.26.33
भ्रातृपुत्रसमौ चापि द्रष्टव्यौ च विशेषतः।
त्वया भरतशत्रुघ्नौ प्राणैः प्रियतरौ मम ॥ २.२६.३३ ॥
ภรตและศัตรุฆ่าก็ควรได้รับการดูแลเป็นพิเศษ ดุจพี่น้องและบุตรของท่าน ทั้งสองเป็นที่รักของเรายิ่งกว่าชีวิต
2.26.34
विप्रियं च न कर्तव्यं भरतस्य कदाचन।
स हि राजा च वैदेहि देशस्य च कुलस्य च ॥ २.२६.३४ ॥
ท่านไม่ควรทำสิ่งใดที่ไม่เป็นที่พอใจแก่ภรตเลยแม้สักครั้ง ดูก่อนพระนางไวเทหี เพราะเขาคือพระราชา และเป็นผู้ปกป้องแผ่นดินและวงศ์ตระกูลด้วย
2.26.35
आराधिता हि शीलेन प्रयत्नैश्चोपसेविताः।
राजानः सम्प्रसीदन्ति प्रकुप्यन्ति विपर्यये ॥ २.२६.३५ ॥
พระราชาทั้งหลายเมื่อได้รับการเอาใจด้วยความประพฤติดี และได้รับการรับใช้อย่างขยันขันแข็ง ย่อมพอพระทัย แต่ในกรณีตรงข้าม ย่อมทรงพิโรธ
2.26.36
औरस्यानपि पुत्रान् हि त्यजन्त्यहितकारिणः।
समर्थान् सम्प्रगृह्णन्ति जनानपि नराधिपाः ॥ २.२६.३६ ॥
แม้บุตรแท้ของตน พระราชาก็ยังละทิ้งเมื่อบุตรนั้นกลายเป็นผู้ก่อความเสียหาย และพระราชาทั้งหลายย่อมรับคนที่มีความสามารถมาใช้ แม้จะเป็นเพียงสามัญชน
2.26.37
सा त्वं वसेह कल्याणि राज्ञः समनुवर्तिनी।
भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा ॥ २.२६.३७ ॥
ดูก่อนผู้เป็นมงคล ท่านจงอยู่ที่นี่เถิด ทำตามพระราชา (ภรต) ยินดีในธรรม และมุ่งมั่นในคำปฏิญาณแห่งความสัตย์
2.26.38
अहं गमिष्यामि महावनं प्रिये
त्वया हि वस्तव्यमिहैव भामिनि।
यथा व्यलीकं कुरुषे न कस्यचित्
तथा त्वया कार्यमिदं वचो मम ॥ २.२६.३८ ॥
ที่รัก เราจะไปยังป่าใหญ่ ดูก่อนผู้รุ่งเรือง ท่านต้องอยู่ที่นี่นั่นเอง และดังที่ท่านไม่ทำผิดต่อผู้ใด ท่านก็ต้องปฏิบัติตามคำของเรานี้เช่นกัน