ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.26.1
अभिवाद्य तु कौसल्यां रामः सम्प्रस्थितो वनम्।
कृतस्वस्त्ययनो मात्रा धर्मिष्ठे वर्त्मनि स्थितः ॥ २.२६.१ ॥
ରାମ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବନ ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ମାତାଙ୍କଠାରୁ ମଙ୍ଗଳାଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ସେ ଧର୍ମପଥରେ ଅଟଳ ରହିଲେ।
2.26.2
विराजयन् राजसुतो राजमार्गं नरैर्वृतम्।
हृदयान्याममन्थेव जनस्य गुणवत्तया ॥ २.२६.२ ॥
ରାଜକୁମାର ଲୋକପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜପଥକୁ ଶୋଭାଦାନ କରି ଚାଲିଲେ; ନିଜ ଗୁଣରେ ସେ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ଯେପରି ମନ୍ଥନ କଲେ।
2.26.3
वैदेही चापि तत् सर्वं न शुश्राव तपस्विनी।
तदेव हृदि तस्याश्च यौवराज्याभिषेचनम् ॥ २.२६.३ ॥
ବୈଦେହୀ ମଧ୍ୟ ତାହା ସବୁ ଶୁଣି ନଥିଲେ; ସେହି ତପସ୍ବିନୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଯୌବରାଜ୍ୟାଭିଷେକର କଥା ହିଁ ଥିଲା।
2.26.4
देवकार्यं स्म सा कृत्वा कृतज्ञा हृष्टचेतना।
अभिज्ञा राजधर्माणां राजपुत्री प्रतीक्षति ॥ २.२६.४ ॥
ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, କୃତଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ, ରାଜଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ସେ ରାଜକନ୍ୟା ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
2.26.5
प्रविवेशाथ रामस्तु स्ववेश्म सुविभूषितम्।
प्रहृष्टजनसम्पूर्णं ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ २.२६.५ ॥
ତା'ପରେ ରାମ ନିଜ ସୁସଜ୍ଜିତ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ଲଜ୍ଜାରେ ସେ ଟିକେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ରହିଥିଲେ।
2.26.6
अथ सीता समुत्पत्य वेपमाना च तं पतिम्।
अपश्यच्छोकसंतप्तं चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियम् ॥ २.२६.६ ॥
ସେତେବେଳେ ସୀତା ଶୀଘ୍ର ଉଠି, କମ୍ପିତ ହୋଇ, ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇଥିବା ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
2.26.7
तां दृष्ट्वा स हि धर्मात्मा न शशाक मनोगतम्।
तं शोकं राघवः सोढुं ततो विवृततां गतः ॥ २.२६.७ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ମନର କଥା କହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଶୋକ ସହ୍ୟ ନ କରି ତା'ପରେ ସେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
2.26.8
विवर्णवदनं दृष्ट्वा तं प्रस्विन्नममर्षणम्।
आह दुःखाभिसंतप्ता किमिदानीमिदं प्रभो ॥ २.२६.८ ॥
ତାଙ୍କ ଫିକା ପଡ଼ିଥିବା ମୁଖ ଓ ଘାମରେ ଭିଜିଥିବା, କ୍ଷୁବ୍ଧ ରୂପ ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ ସୀତା କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏବେ ଏ କ'ଣ?"
2.26.9
अद्य बार्हस्पतः श्रीमान् युक्तः पुष्येण राघव।
प्रोच्यते ब्राह्मणैः प्राज्ञैः केन त्वमसि दुर्मनाः ॥ २.२६.९ ॥
ଆଜି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଶୁଭ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୁକ୍ତ ଅଛି ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, ହେ ରାଘବ; ତେବେ କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ମନ ଥିବା ଭଳି ଅଛ?
2.26.10
न ते शतशलाकेन जलफेननिभेन च।
आवृतं वदनं वल्गु च्छत्रेणाभिविराजते ॥ २.२६.१० ॥
ଶହେ ଶଳାକାଯୁକ୍ତ, ଜଳଫେଣ ସଦୃଶ ଛତ୍ରରେ ତୁମ ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ଆବୃତ ହୋଇନାହିଁ; ତଥାପି ତାହା ଝଲସୁଛି।
2.26.11
व्यजनाभ्यां च मुख्याभ्यां शतपत्रनिभेक्षणम्।
चन्द्रहंसप्रकाशाभ्यां वीज्यते न तवाननम् ॥ २.२६.११ ॥
ପଦ୍ମପାଖୁଡ଼ା ପରି ଆଖିଥିବା ତୁମ ମୁଖରେ ଚାନ୍ଦ ଓ ହଂସ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ବଳ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଙ୍ଖାରେ ପବନ କରାଯାଉନାହିଁ।
2.26.12
वाग्मिनो वन्दिनश्चापि प्रहृष्टास्त्वां नरर्षभ।
स्तुवन्तो नाद्य दृश्यन्ते मङ्गलैः सूतमागधाः ॥ २.२६.१२ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ଆନନ୍ଦିତ ବାଗ୍ମୀ ବନ୍ଦୀ, ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନେ ମଙ୍ଗଳବାଣୀରେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି।
2.26.13
न ते क्षौद्रं च दधि च ब्राह्मणा वेदपारगाः।
मूर्ध्नि मूर्धाभिषिक्तस्य ददति स्म विधानतः ॥ २.२६.१३ ॥
ବେଦପାରଗ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତ ତୁମ ମସ୍ତକରେ ମହୁ ଓ ଦହି ଦେଇ ନାହାନ୍ତି।
2.26.14
न त्वां प्रकृतयः सर्वाः श्रेणीमुख्याश्च भूषिताः।
अनुव्रजितुमिच्छन्ति पौरजानपदास्तथा ॥ २.२६.१४ ॥
ନଗର ଓ ଜନପଦର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଏବଂ ଶ୍ରେଣୀ ମୁଖ୍ୟମାନେ ସାଜସଜ୍ଜା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାନ୍ତି।
2.26.15
चतुर्भिर्वेगसम्पन्नैर्हयैः काञ्चनभूषणैः।
मुख्यः पुष्परथो युक्तः किं न गच्छति तेऽग्रतः ॥ २.२६.१५ ॥
ଚାରିଟି ବେଗବାନ ଘୋଡା ଓ ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ଯୁକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ପୁଷ୍ପରଥ ତୁମ ଆଗରେ କାହିଁକି ଯାଉନାହିଁ?
2.26.16
न हस्ती चाग्रतः श्रीमान् सर्वलक्षणपूजितः।
प्रयाणे लक्ष्यते वीर कृष्णमेघगिरिप्रभः ॥ २.२६.१६ ॥
ହେ ବୀର, ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ପୂଜିତ, କଳା ମେଘ କିମ୍ବା ପର୍ବତ ପରି ଦୀପ୍ତ ଶ୍ରୀମାନ ହସ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ ଆଗରେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
2.26.17
न च काञ्चनचित्रं ते पश्यामि प्रियदर्शन।
भद्रासनं पुरस्कृत्य यान्तं वीर पुरःसरम् ॥ २.२६.१७ ॥
ହେ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ, ହେ ବୀର, ସୁନାରେ ଚିତ୍ରିତ ଭଦ୍ରାସନକୁ ଆଗରେ ରଖି ତୁମକୁ ଆଗେ ଯାଉଥିବାର ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
2.26.18
अभिषेको यदा सज्जः किमिदानीमिदं तव।
अपूर्वो मुखवर्णश्च न प्रहर्षश्च लक्ष्यते ॥ २.२६.१८ ॥
ଅଭିଷେକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ବେଳେ ଏବେ ତୁମର ଏ କଅଣ? ତୁମ ମୁଖର ବର୍ଣ୍ଣ ଅସାଧାରଣ, ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
2.26.19
इतीव विलपन्तीं तां प्रोवाच रघुनन्दनः।
सीते तत्रभवांस्तातः प्रव्राजयति मां वनम् ॥ २.२६.१९ ॥
ଏପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ରଘୁନନ୍ଦନ କହିଲେ: ହେ ସୀତା, ପୂଜ୍ୟ ପିତା ମୋତେ ବନକୁ ପଠାଉଛନ୍ତି।
2.26.20
कुले महति सम्भूते धर्मज्ञे धर्मचारिणि।
शृणु जानकि येनेदं क्रमेणाद्यागतं मम ॥ २.२६.२० ॥
ହେ ଜାନକୀ, ମହାନ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତା, ଧର୍ମଜ୍ଞା ଓ ଧର୍ମାଚାରିଣୀ ତୁମେ ଶୁଣ, ଏ କ୍ରମରେ ଆଜି ମୋ ଉପରେ କିପରି ଆସିଛି।
2.26.21
राज्ञा सत्यप्रतिज्ञेन पित्रा दशरथेन वै।
कैकेय्यै मम मात्रे तु पुरा दत्तौ महावरौ ॥ २.२६.२१ ॥
ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ରାଜା, ମୋ ପିତା ଦଶରଥ ପୂର୍ବରୁ ମୋ ମାତା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ମହାବର ଦେଇଥିଲେ।
2.26.22
तयाद्य मम सज्जेऽस्मिन्नभिषेके नृपोद्यते।
प्रचोदितः स समयो धर्मेण प्रतिनिर्जितः ॥ २.२६.२२ ॥
ଆଜି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ଏହି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ସର୍ତ୍ତ ପ୍ରେରିତ ହେଲା; ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ତାହା ବଦଳରେ ପୂରଣ ହେଲା।
2.26.23
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यं दण्डके मया।
पित्रा मे भरतश्चापि यौवराज्ये नियोजितः ॥ २.२६.२३ ॥
ଚଉଦ ବର୍ଷ ମୋତେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ହେବ; ମୋ ପିତା ଭରତଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
2.26.24
सोऽहं त्वामागतो द्रष्टुं प्रस्थितो विजनं वनम्।
भरतस्य समीपे ते नाहं कथ्यः कदाचन ॥ २.२६.२४ ॥
ସେଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ଜନଶୂନ୍ୟ ବନ ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କରୁଛି। ଭରତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ କଦାପି ମୋ ବିଷୟରେ କହିବ ନାହିଁ।
2.26.25
ऋद्धियुक्ता हि पुरुषा न सहन्ते परस्तवम्।
तस्मान्न ते गुणाः कथ्या भरतस्याग्रतो मम ॥ २.२६.२५ ॥
ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ଲୋକେ ଅନ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା ସହ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଭରତଙ୍କ ଗୁଣ ତୁମେ କହିବ ନାହିଁ।
2.26.26
अहं ते नानुवक्तव्यो विशेषेण कदाचन।
अनुकूलतया शक्यं समीपे तस्य वर्तितुम् ॥ २.२६.२६ ॥
ମୋ ବିଷୟରେ ତୁମେ କେବେ ବି ବିଶେଷ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କହିବ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅନୁକୂଳ ଭାବେ ରହିବା ହିଁ ସମ୍ଭବ।
2.26.27
तस्मै दत्तं नृपतिना यौवराज्यं सनातनम्।
स प्रसाद्यस्त्वया सीते नृपतिश्च विशेषतः ॥ २.२६.२७ ॥
ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଯୁବରାଜ ପଦବୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ହେ ସୀତା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବ।
2.26.28
अहं चापि प्रतिज्ञां तां गुरोः समनुपालयन्।
वनमद्यैव यास्यामि स्थिरीभव मनस्विनि ॥ २.२६.२८ ॥
ଗୁରୁଙ୍କ ସେହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଭଲଭାବେ ପାଳନ କରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆଜି ହିଁ ବନକୁ ଯିବି। ହେ ମନସ୍ୱିନୀ, ମନକୁ ସ୍ଥିର ରଖ।
2.26.29
याते च मयि कल्याणि वनं मुनिनिषेवितम्।
व्रतोपवासपरया भवितव्यं त्वयानघे ॥ २.२६.२९ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ମୁଁ ମୁନିମାନଙ୍କ ସେବିତ ବନକୁ ଗଲା ପରେ, ହେ ନିଷ୍ପାପା, ତୁମେ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସରେ ନିଯୁକ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ।
2.26.30
कल्यमुत्थाय देवानां कृत्वा पूजां यथाविधि।
वन्दितव्यो दशरथः पिता मम जनेश्वरः ॥ २.२६.३० ॥
ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ମୋ ପିତା ଜନେଶ୍ବର ଦଶରଥଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରିବ।
2.26.31
माता च मम कौसल्या वृद्धा संतापकर्शिता।
धर्ममेवाग्रतः कृत्वा त्वत्तः सम्मानमर्हति ॥ २.२६.३१ ॥
ମୋ ମାତା କୌଶଲ୍ୟା ବୃଦ୍ଧା, ସନ୍ତାପରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖି ସେ ତୁମଠାରୁ ସମ୍ମାନ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ।
2.26.32
वन्दितव्याश्च ते नित्यं याः शेषा मम मातरः।
स्नेहप्रणयसम्भोगैः समा हि मम मातरः ॥ २.२६.३२ ॥
ମୋର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମାତାଙ୍କୁ ତୁମେ ସର୍ବଦା ବନ୍ଦନା କରିବ। ସ୍ନେହ, ପ୍ରେମ ଓ ସାହଚର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋ ପାଇଁ ସମାନ।
2.26.33
भ्रातृपुत्रसमौ चापि द्रष्टव्यौ च विशेषतः।
त्वया भरतशत्रुघ्नौ प्राणैः प्रियतरौ मम ॥ २.२६.३३ ॥
ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ତୁମେ ଭାଇ ଓ ପୁତ୍ର ପରି, ବିଶେଷଭାବେ ଦେଖିବ। ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
2.26.34
विप्रियं च न कर्तव्यं भरतस्य कदाचन।
स हि राजा च वैदेहि देशस्य च कुलस्य च ॥ २.२६.३४ ॥
ଭରତଙ୍କ ପ୍ରତି କେବେ ହେଁ ଅପ୍ରିୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ବୈଦେହୀ, ସେ ହିଁ ରାଜା; ସେ ହିଁ ଦେଶ ଓ କୁଳର।
2.26.35
आराधिता हि शीलेन प्रयत्नैश्चोपसेविताः।
राजानः सम्प्रसीदन्ति प्रकुप्यन्ति विपर्यये ॥ २.२६.३५ ॥
ରାଜାମାନେ ଶୀଳ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ ଓ ଯତ୍ନରେ ସେବିତ ହେଲେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ବିପରୀତ ହେଲେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି।
2.26.36
औरस्यानपि पुत्रान् हि त्यजन्त्यहितकारिणः।
समर्थान् सम्प्रगृह्णन्ति जनानपि नराधिपाः ॥ २.२६.३६ ॥
ଅହିତକାରୀ ହେଲେ ରାଜାମାନେ ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସମର୍ଥ ଲୋକମାନଙ୍କୁ, ସାଧାରଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
2.26.37
सा त्वं वसेह कल्याणि राज्ञः समनुवर्तिनी।
भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा ॥ २.२६.३७ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣି, ତୁମେ ଏଠାରେ ରହ; ରାଜା (ଭରତ)ଙ୍କ ଅନୁବର୍ତ୍ତିନୀ ହୋଇ, ଧର୍ମରେ ରତ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ରହ।
2.26.38
अहं गमिष्यामि महावनं प्रिये
त्वया हि वस्तव्यमिहैव भामिनि।
यथा व्यलीकं कुरुषे न कस्यचित्
तथा त्वया कार्यमिदं वचो मम ॥ २.२६.३८ ॥
ହେ ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ମହାବନକୁ ଯିବି। ହେ ଭାମିନୀ, ତୁମେ ଏଠାରେ ହିଁ ରହିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ତୁମେ କାହାରିକୁ ଅପରାଧ ନ କର, ସେହିପରି ମୋର ଏହି ବଚନ ତୁମେ ପାଳିବା ଉଚିତ।