Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.32.1
ततः शासनमाज्ञाय भ्रातुः प्रियकरं हितम्।
गत्वा स प्रविवेशाशु सुयज्ञस्य निवेशनम् ॥ २.३२.१ ॥
Entonces, comprendiendo la orden de su hermano, que era grata y beneficiosa, fue rápidamente y entró en la morada de Suyajña.
2.32.2
तं विप्रमग्न्यगारस्थं वन्दित्वा लक्ष्मणोऽब्रवीत्।
सखेऽभ्यागच्छ पश्य त्वं वेश्म दुष्करकारिणः ॥ २.३२.२ ॥
Inclinándose ante aquel brahmán que estaba en la cámara del fuego, Lakṣmaṇa dijo: "Amigo, adelántate y mira la morada del que realiza hazañas difíciles."
2.32.3
ततः संध्यामुपास्थाय गत्वा सौमित्रिणा सह।
ऋद्धं स प्राविशल्लक्ष्म्या रम्यं रामनिवेशनम् ॥ २.३२.३ ॥
Entonces, tras realizar el rito del crepúsculo, fue junto con Lakṣmaṇa y entró en la rica y deliciosa morada de Rāma.
2.32.5
जातरूपमयैर्मुख्यैरङ्गदैः कुण्डलैः शुभैः।
सहेमसूत्रैर्मणिभिः केयूरैर्वलयैरपि ॥ २.३२.५ ॥
brazaletes de oro, excelentes, pendientes auspiciosos, joyas engarzadas en hilos de oro, brazaletes de bíceps y pulseras también.
2.32.6
अन्यैश्च रत्नैर्बहुभिः काकुत्स्थः प्रत्यपूजयत्।
सुयज्ञं स तदोवाच रामः सीताप्रचोदितः ॥ २.३२.६ ॥
Y Rāma, de la estirpe de Kākutstha, honró a Suyajña con muchas otras joyas; entonces, instigado por Sītā, Rāma le habló.
2.32.7
हारं च हेमसूत्रं च भार्यायै सौम्य हारय।
रशनां चाथ सा सीता दातुमिच्छति ते सखी ॥ २.३२.७ ॥
Buen amigo, lleva un collar y un hilo de oro para tu esposa. Y Sītā desea darle también a tu amiga un cinturón.
2.32.8
अङ्गदानि च चित्राणि केयूराणि शुभानि च।
प्रयच्छति सखी तुभ्यं भार्यायै गच्छती वनम् ॥ २.३२.८ ॥
Para la esposa que va al bosque, su amiga te entrega brazaletes maravillosos y hermosos brazaletes de brazo, Keyūras.
2.32.9
पर्यङ्कमग्र्यास्तरणं नानारत्नविभूषितम्।
तमपीच्छति वैदेही प्रतिष्ठापयितुं त्वयि ॥ २.३२.९ ॥
Sītā, hija de Videha, desea también que ese lecho, con su excelente cubierta y adornado con diversas gemas, sea colocado contigo.
2.32.10
नागः शत्रुंजयो नाम मातुलोऽयं ददौ मम।
तं ते निष्कसहस्रेण ददामि द्विजपुङ्गव ॥ २.३२.१० ॥
Este elefante llamado Śatrunjaya me lo dio mi tío materno. Oh, mejor de los nacidos dos veces, te lo doy por mil niṣkas.
2.32.11
इत्युक्तः स तु रामेण सुयज्ञः प्रतिगृह्य तत्।
रामलक्ष्मणसीतानां प्रयुयोजाशिषः शिवाः ॥ २.३२.११ ॥
Así interpelado por Rāma, Suyajña lo aceptó y otorgó bendiciones auspiciosas a Rāma, Lakṣmaṇa y Sītā.
2.32.12
अथ भ्रातरमव्यग्रं प्रियं रामः प्रियंवदम्।
सौमित्रिं तमुवाचेदं ब्रह्मेव त्रिदशेश्वरम् ॥ २.३२.१२ ॥
Entonces Rāma dirigió estas palabras a su hermano Saumitri, sereno y de palabra dulce, como Brahmā habla al señor de los dioses, Indra.
2.32.13
अगस्त्यं कौशिकं चैव तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ।
अर्चयाहूय सौमित्रे रत्नैः सस्यमिवाम्बुभिः ॥ २.३२.१३ ॥
Oh Saumitri, llama a Agastya y a Kauśika, estos dos mejores brahmanes, y honralos con joyas, como el agua nutre las cosechas.
2.32.14
तर्पयस्व महाबाहो गोसहस्रेण राघव।
सुवर्णरजतैश्चैव मणिभिश्च महाधनैः ॥ २.३२.१४ ॥
¡Oh de poderosos brazos, Rāghava, satisfácelos con mil vacas, con oro y plata, con joyas preciosas y gran riqueza.
2.32.15
कौसल्यां च य आशीर्भिर्भक्तः पर्युपतिष्ठति।
आचार्यस्तैत्तिरीयाणामभिरूपश्च वेदवित् ॥ २.३२.१५ ॥
Aquel que sirve devotamente a Kauśalyā con bendiciones, el maestro de la escuela Taittirīya, apuesto y versado en los Vedas.
2.32.16
तस्य यानं च दासीश्च सौमित्रे सम्प्रदापय।
कौशेयानि च वस्त्राणि यावत् तुष्यति स द्विजः ॥ २.३२.१६ ॥
¡Oh Saumitri, dale un carro y sirvientas, y vestidos de seda cuantos basten para complacer a ese dvija.
2.32.17
सूतश्चित्ररथश्चार्यः सचिवः सुचिरोषितः।
तोषयैनं महार्हैश्च रत्नैर्वस्त्रैर्धनैस्तथा ॥ २.३२.१७ ॥
El auriga Citraratha, el noble consejero que ha vivido largo tiempo con nosotros: complácelo con joyas de gran valor, vestidos y riquezas.
2.32.18
पशुकाभिश्च सर्वाभिर्गवां दशशतेन च।
ये चेमे कठकालापा बहवो दण्डमाणवाः ॥ २.३२.१८ ॥
Con todo tipo de ganado y diez mil vacas, y estos numerosos alumnos portadores de bastón de las escuelas Kaṭha y Kalāpa.
2.32.19
नित्यस्वाध्यायशीलत्वान्नान्यत् कुर्वन्ति किंचन।
अलसाः स्वादुकामाश्च महतां चापि सम्मताः ॥ २.३२.१९ ॥
Por estar siempre dedicados al estudio diario de los Vedas, no hacen nada más; aunque son holgazanes y amantes de lo agradable, son estimados incluso por los grandes.
2.32.20
तेषामशीतियानानि रत्नपूर्णानि दापय।
शालिवाहसहस्रं च द्वे शते भद्रकांस्तथा ॥ २.३२.२० ॥
Haz que se les den ochenta carros llenos de joyas, y mil portadores de arroz, y doscientos bhadraka (bueyes selectos) también.
2.32.21
व्यञ्जनार्थं च सौमित्रे गोसहस्रमुपाकुरु।
मेखलीनां महासङ्घः कौसल्यां समुपस्थितः।
तेषां सहस्रं सौमित्रे प्रत्येकं सम्प्रदापय ॥ २.३२.२१ ॥
Oh Saumitri, prepara mil vacas para los alimentos; una gran asamblea de estudiantes ceñidos con la mekhalā se ha reunido junto a Kausalyā. Haz que se dé un millar a cada uno de ellos.
2.32.22
अम्बा यथा नो नन्देच्च कौसल्या मम दक्षिणाम्।
तथा द्विजातींस्तान् सर्वाल्ँलक्ष्मणार्चय सर्वशः ॥ २.३२.२२ ॥
Para que nuestra madre Kausalyā se alegre con mi dakṣiṇā, de la misma manera, oh Lakṣmaṇa, honra en todos los sentidos a todos esos dvijas.
2.32.23
ततः पुरुषशार्दूलस्तद् धनं लक्ष्मणः स्वयम्।
यथोक्तं ब्राह्मणेन्द्राणामददाद् धनदो यथा ॥ २.३२.२३ ॥
Entonces Lakṣmaṇa, el tigre entre los hombres, dio él mismo aquella riqueza, según se había dicho, a los principales brahmanes, como Kubera, el dador de riquezas, da.
2.32.24
अथाब्रवीद् बाष्पगलांस्तिष्ठतश्चोपजीविनः।
स प्रदाय बहुद्रव्यमेकैकस्योपजीवनम् ॥ २.३२.२४ ॥
Entonces habló a los dependientes que estaban de pie, con la garganta anudada por las lágrimas. Dando gran riqueza a cada uno, les proveyó sustento.
2.32.25
लक्ष्मणस्य च यद् वेश्म गृहं च यदिदं मम।
अशून्यं कार्यमेकैकं यावदागमनं मम ॥ २.३२.२५ ॥
Que la morada de Lakṣmaṇa y esta mi casa — cada una de ellas — no quede vacía hasta mi regreso.
2.32.26
इत्युक्त्वा दुःखितं सर्वं जनं तमुपजीविनम्।
उवाचेदं धनाध्यक्षं धनमानीयतां मम ॥ २.३२.२६ ॥
Tras decir esto a todos sus dependientes afligidos, habló al tesorero: "Que se traiga mi riqueza."
2.32.27
ततोऽस्य धनमाजह्रुः सर्व एवोपजीविनः।
स राशिः सुमहांस्तत्र दर्शनीयो ह्यदृश्यत ॥ २.३२.२७ ॥
Entonces todos sus dependientes trajeron su riqueza, y allí apareció un montón enorme y digno de verse.
2.32.28
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तद् धनं सहलक्ष्मणः।
द्विजेभ्यो बालवृद्धेभ्यः कृपणेभ्यो ह्यदापयत् ॥ २.३२.२८ ॥
Entonces aquel mejor de los hombres, junto con Lakṣmaṇa, hizo repartir aquella riqueza entre los dvijas, los niños, los ancianos y los necesitados.
2.32.29
तत्रासीत् पिङ्गलो गार्ग्यस्त्रिजटो नाम वै द्विजः।
क्षतवृत्तिर्वने नित्यं फालकुद्दाललाङ्गली ॥ २.३२.२९ ॥
Allí vivía un brahmín llamado Piṅgala Gārgya, de nombre Trijaṭa, que siempre vivía en el bosque de la espigadura, con reja de arado, azada y arado.
2.32.30
तं वृद्धं तरुणी भार्या बालानादाय दारकान्।
अब्रवीद् ब्राह्मणं वाक्यं स्त्रीणां भर्ता हि देवता ॥ २.३२.३० ॥
A aquel brahmín anciano le habló su joven esposa, llevando a los hijos, pues para las mujeres el esposo es un dios.
2.32.31
अपास्य फालं कुद्दालं कुरुष्व वचनं मम।
रामं दर्शय धर्मज्ञं यदि किंचिदवाप्स्यसि ॥ २.३२.३१ ॥
Deja la reja y la azada y haz lo que te digo. Ve a ver a Rāma, conocedor del dharma; si has de obtener algo, de él lo obtendrás.
2.32.32
स भार्याया वचः श्रुत्वा शाटीमाच्छाद्य दुश्छदाम्।
स प्रातिष्ठत पन्थानं यत्र रामनिवेशनम् ॥ २.३२.३२ ॥
Al oír las palabras de su esposa, se envolvió en una tela raída y emprendió el camino hacia la morada de Rāma.
2.32.33
भृग्वङ्गिरःसमं दीप्त्या त्रिजटं जनसंसदि।
आपञ्चमायाः कक्ष्याया नैतं कश्चिदवारयत् ॥ २.३२.३३ ॥
Resplandeciente como Bhṛgu y Aṅgiras, el de tres trenzas no fue detenido por nadie en la multitud hasta el quinto patio.
2.32.34
स राममासाद्य तदा त्रिजटो वाक्यमब्रवीत्।
निर्धनो बहुपुत्रोऽस्मि राजपुत्र महाबल ॥ २.३२.३४ ॥
Entonces, acercándose a Rāma, el de tres trenzas habló: "Príncipe, oh poderoso, soy pobre y tengo muchos hijos."
2.32.35
क्षतवृत्तिर्वने नित्यं प्रत्यवेक्षस्व मामिति।
तमुवाच ततो रामः परिहाससमन्वितम् ॥ २.३२.३५ ॥
"Vivo siempre con medios escasos en el bosque; cuídame", dijo. Entonces Rāma, con tono de burla, le respondió:
2.32.36
गवां सहस्रमप्येकं न च विश्राणितं मया।
परिक्षिपसि दण्डेन यावत्तावदवाप्स्यसे ॥ २.३२.३६ ॥
"Ni siquiera una de mil vacas he dado. Hasta donde puedas arrojar tu bastón, hasta allí las obtendrás."
2.32.37
स शाटीं परितः कट्यां सम्भ्रान्तः परिवेष्ट्य ताम्।
आविध्य दण्डं चिक्षेप सर्वप्राणेन वेगतः ॥ २.३२.३७ ॥
Agitado, se ciñó la tela alrededor de la cintura, hizo girar el bastón y lo arrojó con toda su fuerza y velocidad.
2.32.38
स तीर्त्वा सरयूपारं दण्डस्तस्य कराच्च्युतः।
गोव्रजे बहुसाहस्रे पपातोक्षणसंनिधौ ॥ २.३२.३८ ॥
Tras cruzar a la orilla opuesta del Sarayū, su bastón se le escapó de la mano y cayó entre el rebaño de muchos miles de vacas, junto a los toros.
2.32.39
तं परिष्वज्य धर्मात्मा आ तस्मात् सरयूतटात्।
आनयामास ता गावस्त्रिजटस्याश्रमं प्रति ॥ २.३२.३९ ॥
Abrazándolo, el justo Rāma trajo de vuelta aquellas vacas desde la orilla del Sarayū hacia el ermitaño de Triṭa.
2.32.40
उवाच च तदा रामस्तं गार्ग्यमभिसान्त्वयन्।
मन्युर्न खलु कर्तव्यः परिहासो ह्ययं मम ॥ २.३२.४० ॥
Entonces Rāma, consolando a Gārgya, dijo: "No debes guardar ira; esta fue solo mi broma."
2.32.41
इदं हि तेजस्तव यद् दुरत्ययं
तदेव जिज्ञासितुमिच्छता मया।
इमं भवानर्थमभिप्रचोदितो
वृणीष्व किंचेदपरं व्यवस्यसि ॥ २.३२.४१ ॥
Fue por desear conocer este poder tuyo, insuperable, que hice esto; a esto fuiste impulsado. Si decides algo más, elige un don.
2.32.42
ब्रवीमि सत्येन न ते स्म यन्त्रणां
धनं हि यद्यन्मम विप्रकारणात्।
भवत्सु सम्यक्प्रतिपादनेन
मयार्जितं चैव यशस्करं भवेत् ॥ २.३२.४२ ॥
Lo digo por la verdad: no te pondré traba alguna. Cualquier riqueza que yo tenga, por el bien del brahmán, sea que lo que he adquirido, al entregarlo rectamente a ustedes, se convierta en gloria.
2.32.43
ततः सभार्यस्त्रिजटो महामुनि-
र्गवामनीकं प्रतिगृह्य मोदितः।
यशोबलप्रीतिसुखोपबृंहिणी-
स्तदाशिषः प्रत्यवदन्महात्मनः ॥ २.३२.४३ ॥
Entonces el gran sabio Triṭa, con su esposa, habiendo recibido el rebaño de vacas, se alegró y pronunció al magnánimo bendiciones que aumentan la gloria, la fuerza, el afecto y la felicidad.
2.32.44
स चापि रामः प्रतिपूर्णपौरुषो
महाधनं धर्मबलैरुपार्जितम्।
नियोजयामास सुहृज्जने चिराद्
यथार्हसम्मानवचः प्रचोदितः ॥ २.३२.४४ ॥
Y también Rāma, lleno de virilidad, impulsado por palabras de honor acorde, distribuyó al fin entre sus amigos aquella gran riqueza, ganada con la fuerza del dharma.
2.32.45
द्विजः सुहृद् भृत्यजनोऽथवा तदा
दरिद्रभिक्षाचरणश्च यो भवेत्।
न तत्र कश्चिन्न बभूव तर्पितो
यथार्हसम्माननदानसम्भ्रमैः ॥ २.३२.४५ ॥
Entonces no hubo nadie allí, fuera brahmán, amigo, sirviente o un pobre que vivía de mendigar, que no quedara satisfecho con el honor debido, los dones y la cortesía.