ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.32.1
ततः शासनमाज्ञाय भ्रातुः प्रियकरं हितम्।
गत्वा स प्रविवेशाशु सुयज्ञस्य निवेशनम् ॥ २.३२.१ ॥
ਫਿਰ ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਸੀ, ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਜਾ ਕੇ ਸੁਯਜ੍ਞ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
2.32.2
तं विप्रमग्न्यगारस्थं वन्दित्वा लक्ष्मणोऽब्रवीत्।
सखेऽभ्यागच्छ पश्य त्वं वेश्म दुष्करकारिणः ॥ २.३२.२ ॥
ਅਗਨੀਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਿੱਤਰ, ਅੱਗੇ ਆਓ; ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਇਹ ਘਰ ਵੇਖੋ।"
2.32.3
ततः संध्यामुपास्थाय गत्वा सौमित्रिणा सह।
ऋद्धं स प्राविशल्लक्ष्म्या रम्यं रामनिवेशनम् ॥ २.३२.३ ॥
ਫਿਰ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸੁੰਦਰ ਰਾਮ-ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
2.32.5
जातरूपमयैर्मुख्यैरङ्गदैः कुण्डलैः शुभैः।
सहेमसूत्रैर्मणिभिः केयूरैर्वलयैरपि ॥ २.३२.५ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਉੱਤਮ ਬਾਜੂਬੰਦ, ਸ਼ੁਭ ਕੁੰਡਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰੋਏ ਮਣਕੇ, ਕੇਯੂਰ ਅਤੇ ਕੰਗਣ ਵੀ।
2.32.6
अन्यैश्च रत्नैर्बहुभिः काकुत्स्थः प्रत्यपूजयत्।
सुयज्ञं स तदोवाच रामः सीताप्रचोदितः ॥ २.३२.६ ॥
ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਕੁਤਸ੍ਥ (ਰਾਮ) ਨੇ ਸੁਯਜ੍ਞ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਸੀਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.32.7
हारं च हेमसूत्रं च भार्यायै सौम्य हारय।
रशनां चाथ सा सीता दातुमिच्छति ते सखी ॥ २.३२.७ ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਪਤਨੀ ਲਈ ਹਾਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਾਰ ਲੈ ਜਾਓ। ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਤੇਰੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਰਬੰਦ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2.32.8
अङ्गदानि च चित्राणि केयूराणि शुभानि च।
प्रयच्छति सखी तुभ्यं भार्यायै गच्छती वनम् ॥ २.३२.८ ॥
ਵਣ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਖੀ ਤੈਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕੇਯੂਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
2.32.9
पर्यङ्कमग्र्यास्तरणं नानारत्नविभूषितम्।
तमपीच्छति वैदेही प्रतिष्ठापयितुं त्वयि ॥ २.३२.९ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਉੱਤਮ ਬਿਸਤਰੇ ਵਾਲਾ, ਨਾਨਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ ਪਲੰਘ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2.32.10
नागः शत्रुंजयो नाम मातुलोऽयं ददौ मम।
तं ते निष्कसहस्रेण ददामि द्विजपुङ्गव ॥ २.३२.१० ॥
ਸ਼ਤਰੁੰਜਯ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਹਾਥੀ ਮੇਰੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਸ਼ਕਾਂ ਬਦਲੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
2.32.11
इत्युक्तः स तु रामेण सुयज्ञः प्रतिगृह्य तत्।
रामलक्ष्मणसीतानां प्रयुयोजाशिषः शिवाः ॥ २.३२.११ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਏਦਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ ਸੁਯਜ੍ਞ ਨੇ ਉਹ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
2.32.12
अथ भ्रातरमव्यग्रं प्रियं रामः प्रियंवदम्।
सौमित्रिं तमुवाचेदं ब्रह्मेव त्रिदशेश्वरम् ॥ २.३२.१२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮਿੱਠਬੋਲੇ ਭਰਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਏਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
2.32.13
अगस्त्यं कौशिकं चैव तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ।
अर्चयाहूय सौमित्रे रत्नैः सस्यमिवाम्बुभिः ॥ २.३२.१३ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਫਸਲ ਸਿੰਜੀਦੀ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।
2.32.14
तर्पयस्व महाबाहो गोसहस्रेण राघव।
सुवर्णरजतैश्चैव मणिभिश्च महाधनैः ॥ २.३२.१४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ, ਰਾਘਵ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ, ਅਮੋਲਕ ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਧਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ।
2.32.15
कौसल्यां च य आशीर्भिर्भक्तः पर्युपतिष्ठति।
आचार्यस्तैत्तिरीयाणामभिरूपश्च वेदवित् ॥ २.३२.१५ ॥
ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਸਹਿਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਤਿਰੀਯ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ।
2.32.16
तस्य यानं च दासीश्च सौमित्रे सम्प्रदापय।
कौशेयानि च वस्त्राणि यावत् तुष्यति स द्विजः ॥ २.३२.१६ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਜਿੰਨੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦਵਿਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਤਨੇ ਦਿਓ।
2.32.17
सूतश्चित्ररथश्चार्यः सचिवः सुचिरोषितः।
तोषयैनं महार्हैश्च रत्नैर्वस्त्रैर्धनैस्तथा ॥ २.३२.१७ ॥
ਸੂਤ ਚਿਤ੍ਰਰਥ, ਆਰਯ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਆਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਰਤਨਾਂ, ਵਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ।
2.32.18
पशुकाभिश्च सर्वाभिर्गवां दशशतेन च।
ये चेमे कठकालापा बहवो दण्डमाणवाः ॥ २.३२.१८ ॥
ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਠ-ਕਲਾਪ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਦੰਡਧਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ।
2.32.19
नित्यस्वाध्यायशीलत्वान्नान्यत् कुर्वन्ति किंचन।
अलसाः स्वादुकामाश्च महतां चापि सम्मताः ॥ २.३२.१९ ॥
ਨਿੱਤ ਸਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਆਲਸੀ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਮਹਾਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2.32.20
तेषामशीतियानानि रत्नपूर्णानि दापय।
शालिवाहसहस्रं च द्वे शते भद्रकांस्तथा ॥ २.३२.२० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਸੀ ਗੱਡੀਆਂ ਦਿਵਾਓ, ਅਤੇ ਚੌਲ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਭਦ੍ਰਕ ਪਸ਼ੂ ਵੀ।
2.32.21
व्यञ्जनार्थं च सौमित्रे गोसहस्रमुपाकुरु।
मेखलीनां महासङ्घः कौसल्यां समुपस्थितः।
तेषां सहस्रं सौमित्रे प्रत्येकं सम्प्रदापय ॥ २.३२.२१ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਭੋਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ; ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਕੋਲ ਮੇਖਲਾ ਪਹਿਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ (ਗਾਵਾਂ) ਦਿਵਾਓ।
2.32.22
अम्बा यथा नो नन्देच्च कौसल्या मम दक्षिणाम्।
तथा द्विजातींस्तान् सर्वाल्ँलक्ष्मणार्चय सर्वशः ॥ २.३२.२२ ॥
ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਮੇਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦਵਿਜਾਂ ਦਾ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰੋ।
2.32.23
ततः पुरुषशार्दूलस्तद् धनं लक्ष्मणः स्वयम्।
यथोक्तं ब्राह्मणेन्द्राणामददाद् धनदो यथा ॥ २.३२.२३ ॥
ਫਿਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਘ੍ਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪ ਉਹ ਧਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
2.32.24
अथाब्रवीद् बाष्पगलांस्तिष्ठतश्चोपजीविनः।
स प्रदाय बहुद्रव्यमेकैकस्योपजीवनम् ॥ २.३२.२४ ॥
ਫਿਰ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲਾ ਭਰਿਆ ਖੜ੍ਹੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
2.32.25
लक्ष्मणस्य च यद् वेश्म गृहं च यदिदं मम।
अशून्यं कार्यमेकैकं यावदागमनं मम ॥ २.३२.२५ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਜੋ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਮੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੱਕ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹੇ।
2.32.26
इत्युक्त्वा दुःखितं सर्वं जनं तमुपजीविनम्।
उवाचेदं धनाध्यक्षं धनमानीयतां मम ॥ २.३२.२६ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨਾਧਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਧਨ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ।"
2.32.27
ततोऽस्य धनमाजह्रुः सर्व एवोपजीविनः।
स राशिः सुमहांस्तत्र दर्शनीयो ह्यदृश्यत ॥ २.३२.२७ ॥
ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਲੈ ਆਏ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਵੱਡਾ, ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਢੇਰ ਦਿੱਸਿਆ।
2.32.28
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तद् धनं सहलक्ष्मणः।
द्विजेभ्यो बालवृद्धेभ्यः कृपणेभ्यो ह्यदापयत् ॥ २.३२.२८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਉਹ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਬਾਲਕਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਵਾਇਆ।
2.32.29
तत्रासीत् पिङ्गलो गार्ग्यस्त्रिजटो नाम वै द्विजः।
क्षतवृत्तिर्वने नित्यं फालकुद्दाललाङ्गली ॥ २.३२.२९ ॥
ਉੱਥੇ ਪਿੰਗਲ ਗਾਰਗਯ ਨਾਮ ਦਾ ਤ੍ਰਿਜਟ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਜ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਉਂਛਵ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੀਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਲ, ਕੁੱਦਲ ਤੇ ਹਲ ਦੇ ਫਾਲ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
2.32.30
तं वृद्धं तरुणी भार्या बालानादाय दारकान्।
अब्रवीद् ब्राह्मणं वाक्यं स्त्रीणां भर्ता हि देवता ॥ २.३२.३० ॥
ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
2.32.31
अपास्य फालं कुद्दालं कुरुष्व वचनं मम।
रामं दर्शय धर्मज्ञं यदि किंचिदवाप्स्यसि ॥ २.३२.३१ ॥
ਹਲ ਅਤੇ ਕੁੱਦਲ ਸੁੱਟ ਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ। ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ; ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਪਾਓਗੇ।
2.32.32
स भार्याया वचः श्रुत्वा शाटीमाच्छाद्य दुश्छदाम्।
स प्रातिष्ठत पन्थानं यत्र रामनिवेशनम् ॥ २.३२.३२ ॥
ਪਤਨੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਟਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਕੱਪੜਾ ਲਪੇਟਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ।
2.32.33
भृग्वङ्गिरःसमं दीप्त्या त्रिजटं जनसंसदि।
आपञ्चमायाः कक्ष्याया नैतं कश्चिदवारयत् ॥ २.३२.३३ ॥
ਭ੍ਰਿਗੂ ਤੇ ਅੰਗਿਰਾ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਵਿਹੜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ।
2.32.34
स राममासाद्य तदा त्रिजटो वाक्यमब्रवीत्।
निर्धनो बहुपुत्रोऽस्मि राजपुत्र महाबल ॥ २.३२.३४ ॥
ਤਦ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਤ੍ਰਿਜਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।"
2.32.35
क्षतवृत्तिर्वने नित्यं प्रत्यवेक्षस्व मामिति।
तमुवाच ततो रामः परिहाससमन्वितम् ॥ २.३२.३५ ॥
"ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੋ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ। ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.32.36
गवां सहस्रमप्येकं न च विश्राणितं मया।
परिक्षिपसि दण्डेन यावत्तावदवाप्स्यसे ॥ २.३२.३६ ॥
"ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਤੂੰ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਸਕੇਂਗਾ, ਉੱਥੋਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।"
2.32.37
स शाटीं परितः कट्यां सम्भ्रान्तः परिवेष्ट्य ताम्।
आविध्य दण्डं चिक्षेप सर्वप्राणेन वेगतः ॥ २.३२.३७ ॥
ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਕਮਰ ਦੁਆਲੇ ਕੱਪੜਾ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਡੰਡਾ ਘੁਮਾ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗਾ।
2.32.38
स तीर्त्वा सरयूपारं दण्डस्तस्य कराच्च्युतः।
गोव्रजे बहुसाहस्रे पपातोक्षणसंनिधौ ॥ २.३२.३८ ॥
ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਦਿਆਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡੰਡਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ, ਬਲਦਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਡਿੱਗਾ।
2.32.39
तं परिष्वज्य धर्मात्मा आ तस्मात् सरयूतटात्।
आनयामास ता गावस्त्रिजटस्याश्रमं प्रति ॥ २.३२.३९ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਸਰਯੂ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਤ੍ਰਿਜਟ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਂਦੀਆਂ।
2.32.40
उवाच च तदा रामस्तं गार्ग्यमभिसान्त्वयन्।
मन्युर्न खलु कर्तव्यः परिहासो ह्ययं मम ॥ २.३२.४० ॥
ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਗਾਰਗਯ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਤੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ।'
2.32.41
इदं हि तेजस्तव यद् दुरत्ययं
तदेव जिज्ञासितुमिच्छता मया।
इमं भवानर्थमभिप्रचोदितो
वृणीष्व किंचेदपरं व्यवस्यसि ॥ २.३२.४१ ॥
ਤੇਰੇ ਇਸ ਅਜਿੱਤ ਤੇਜ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਜੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਵਰ ਮੰਗ।
2.32.42
ब्रवीमि सत्येन न ते स्म यन्त्रणां
धनं हि यद्यन्मम विप्रकारणात्।
भवत्सु सम्यक्प्रतिपादनेन
मयार्जितं चैव यशस्करं भवेत् ॥ २.३२.४२ ॥
ਸੱਚ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲਾਵਾਂਗਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਮੇਰਾ ਜੋ ਵੀ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
2.32.43
ततः सभार्यस्त्रिजटो महामुनि-
र्गवामनीकं प्रतिगृह्य मोदितः।
यशोबलप्रीतिसुखोपबृंहिणी-
स्तदाशिषः प्रत्यवदन्महात्मनः ॥ २.३२.४३ ॥
ਫਿਰ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਮਹਾਮੁਨੀ ਤ੍ਰਿਜਟ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਸ਼, ਬਲ, ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਸੁਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ।
2.32.44
स चापि रामः प्रतिपूर्णपौरुषो
महाधनं धर्मबलैरुपार्जितम्।
नियोजयामास सुहृज्जने चिराद्
यथार्हसम्मानवचः प्रचोदितः ॥ २.३२.४४ ॥
ਪੂਰੇ ਪੌਰਖ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਉਸ ਮਹਾਨ ਧਨ ਨੂੰ, ਯੋਗ ਸਨਮਾਨ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
2.32.45
द्विजः सुहृद् भृत्यजनोऽथवा तदा
दरिद्रभिक्षाचरणश्च यो भवेत्।
न तत्र कश्चिन्न बभूव तर्पितो
यथार्हसम्माननदानसम्भ्रमैः ॥ २.३२.४५ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਿੱਤਰ, ਸੇਵਕ ਜਾਂ ਭੀਖ ਮੰਗ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਰੀਬ, ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਯੋਗ ਸਨਮਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।