รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.32.1
ततः शासनमाज्ञाय भ्रातुः प्रियकरं हितम्।
गत्वा स प्रविवेशाशु सुयज्ञस्य निवेशनम् ॥ २.३२.१ ॥
ครั้นได้ฟังคำสั่งของพระเชษฐา อันเป็นที่รักและเป็นประโยชน์ พระลักษมณ์จึงรีบไปยังที่อยู่ของสุยัชญะ
2.32.2
तं विप्रमग्न्यगारस्थं वन्दित्वा लक्ष्मणोऽब्रवीत्।
सखेऽभ्यागच्छ पश्य त्वं वेश्म दुष्करकारिणः ॥ २.३२.२ ॥
พระลักษมณ์กราบพราหมณ์ผู้อยู่ในโรงบูชาไฟ แล้วกล่าวว่า "สหาย โปรดเข้ามาดูที่อยู่ของผู้กระทำกรรมอันยากยิ่งเถิด"
2.32.3
ततः संध्यामुपास्थाय गत्वा सौमित्रिणा सह।
ऋद्धं स प्राविशल्लक्ष्म्या रम्यं रामनिवेशनम् ॥ २.३२.३ ॥
ครั้นประกอบพิธีสนธยาแล้ว สุยัชญะก็พร้อมด้วยพระลักษมณ์เดินทางเข้าไปยังที่อยู่อันงดงามรุ่งเรืองของพระราม ซึ่งเต็มไปด้วยสิริมงคล
2.32.5
जातरूपमयैर्मुख्यैरङ्गदैः कुण्डलैः शुभैः।
सहेमसूत्रैर्मणिभिः केयूरैर्वलयैरपि ॥ २.३२.५ ॥
ทั้งกำไลต้นแขนชั้นเลิศทำด้วยทองคำ ต่างหูอันเป็นมงคล อัญมณีร้อยด้วยด้ายทองคำ กำไลต้นแขนและกำไลข้อมือด้วย
2.32.6
अन्यैश्च रत्नैर्बहुभिः काकुत्स्थः प्रत्यपूजयत्।
सुयज्ञं स तदोवाच रामः सीताप्रचोदितः ॥ २.३२.६ ॥
พระรามแห่งวงศ์กากุตสถ์ทรงให้เกียรติสุยัชญะด้วยอัญมณีอื่นอีกมากมาย แล้วจึงตรัสกับเขาตามที่สีดาทรงกระตุ้น
2.32.7
हारं च हेमसूत्रं च भार्यायै सौम्य हारय।
रशनां चाथ सा सीता दातुमिच्छति ते सखी ॥ २.३२.७ ॥
ท่านผู้มีใจอ่อนโยน จงรับสร้อยและด้ายทองคำนี้ไปให้ภริยาของท่าน และสีดาทรงประสงค์จะถวายเข็มขัดแก่สหายหญิงของท่านด้วย
2.32.8
अङ्गदानि च चित्राणि केयूराणि शुभानि च।
प्रयच्छति सखी तुभ्यं भार्यायै गच्छती वनम् ॥ २.३२.८ ॥
สหายของสีดาประทานกำไลต้นแขนอันวิจิตรและกำไลงามให้แก่ท่าน เพื่อให้ภริยาของท่านผู้กำลังจะเข้าป่า
2.32.9
पर्यङ्कमग्र्यास्तरणं नानारत्नविभूषितम्।
तमपीच्छति वैदेही प्रतिष्ठापयितुं त्वयि ॥ २.३२.९ ॥
พระเทวีไวเทหีทรงประสงค์จะให้ตั้งเตียงนั้นไว้กับท่านด้วย เตียงที่มีผ้าปูอันประเสริฐและประดับด้วยอัญมณีนานาชนิด
2.32.10
नागः शत्रुंजयो नाम मातुलोऽयं ददौ मम।
तं ते निष्कसहस्रेण ददामि द्विजपुङ्गव ॥ २.३२.१० ॥
ช้างชื่อศัตรุญชัยนี้ ลุงฝ่ายมารดาของเราได้มอบให้เรา ข้าแต่ท่านผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ เราจะถวายช้างนี้แก่ท่านเป็นเงินหนึ่งพันนิษกะ
2.32.11
इत्युक्तः स तु रामेण सुयज्ञः प्रतिगृह्य तत्।
रामलक्ष्मणसीतानां प्रयुयोजाशिषः शिवाः ॥ २.३२.११ ॥
เมื่อพระรามตรัสดังนี้ สุยัชญะรับสิ่งนั้นไว้แล้วกล่าวอวยพรอันเป็นมงคลแก่พระราม พระลักษมณ์ และพระนางสีดา
2.32.12
अथ भ्रातरमव्यग्रं प्रियं रामः प्रियंवदम्।
सौमित्रिं तमुवाचेदं ब्रह्मेव त्रिदशेश्वरम् ॥ २.३२.१२ ॥
ครั้นนั้น พระรามผู้มีพระทัยมั่นคง ทรงมีวาจาอ่อนหวาน ตรัสกับพระอนุชาผู้เป็นที่รักคือพระสุมิตรานันทน์ดังนี้ เหมือนพระพรหมตรัสกับพระอินทร์ เจ้าแห่งเทวดา
2.32.13
अगस्त्यं कौशिकं चैव तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ।
अर्चयाहूय सौमित्रे रत्नैः सस्यमिवाम्बुभिः ॥ २.३२.१३ ॥
สุมิตรานันทน์เอ๋ย จงเรียกพราหมณ์ผู้ประเสริฐทั้งสองคืออคัสตยะและเการศิกะมา แล้วบูชาท่านด้วยอัญมณี ดุจน้ำหล่อเลี้ยงข้าวกล้า
2.32.14
तर्पयस्व महाबाहो गोसहस्रेण राघव।
सुवर्णरजतैश्चैव मणिभिश्च महाधनैः ॥ २.३२.१४ ॥
ข้าแต่ราฆพผู้มีแขนทรงพลัง จงให้ท่านทั้งสองอิ่มเอมด้วยโคหนึ่งพันตัว ด้วยทองคำและเงิน ด้วยอัญมณีอันมีค่ายิ่ง และทรัพย์สมบัติอันมหาศาล
2.32.15
कौसल्यां च य आशीर्भिर्भक्तः पर्युपतिष्ठति।
आचार्यस्तैत्तिरीयाणामभिरूपश्च वेदवित् ॥ २.३२.१५ ॥
ผู้ที่ปรนนิบัติพระเทวีเการศัลยาด้วยความภักดีพร้อมให้พร เป็นอาจารย์ของสายไตตติริยะ รูปงาม และเชี่ยวชาญพระเวท
2.32.16
तस्य यानं च दासीश्च सौमित्रे सम्प्रदापय।
कौशेयानि च वस्त्राणि यावत् तुष्यति स द्विजः ॥ २.३२.१६ ॥
สุมิตรานันทน์เอ๋ย จงมอบรถม้า ทาสีให้แก่ท่าน และผ้าไหมเท่าที่จะทำให้พราหมณ์ผู้นั้นพอพระทัย
2.32.17
सूतश्चित्ररथश्चार्यः सचिवः सुचिरोषितः।
तोषयैनं महार्हैश्च रत्नैर्वस्त्रैर्धनैस्तथा ॥ २.३२.१७ ॥
สูตะจิตรรถผู้ทรงเกียรติ เป็นที่ปรึกษาที่อยู่กับเรามานาน จงให้ท่านพอพระทัยด้วยอัญมณี ผ้า และทรัพย์สินอันมีค่ามาก
2.32.18
पशुकाभिश्च सर्वाभिर्गवां दशशतेन च।
ये चेमे कठकालापा बहवो दण्डमाणवाः ॥ २.३२.१८ ॥
ด้วยสัตว์เลี้ยงทุกชนิด และโคหนึ่งพันตัว รวมทั้งศิษย์ผู้ถือไม้เท้าจำนวนมากของสำนักกฐะและกาลาปะเหล่านี้
2.32.19
नित्यस्वाध्यायशीलत्वान्नान्यत् कुर्वन्ति किंचन।
अलसाः स्वादुकामाश्च महतां चापि सम्मताः ॥ २.३२.१९ ॥
เพราะหมั่นสาธยายพระเวททุกวัน พวกเขาจึงไม่ทำสิ่งอื่นใดเลย แม้จะเกียจคร้านและชอบของอร่อย แต่ก็เป็นที่นับถือแม้ของผู้ยิ่งใหญ่
2.32.20
तेषामशीतियानानि रत्नपूर्णानि दापय।
शालिवाहसहस्रं च द्वे शते भद्रकांस्तथा ॥ २.३२.२० ॥
จงให้เกวียนแปดสิบเล่มบรรทุกอัญมณีเต็มแก่พวกเขา พร้อมคนหาบข้าวสารหนึ่งพันคน และโคชั้นดีสองร้อยตัว
2.32.21
व्यञ्जनार्थं च सौमित्रे गोसहस्रमुपाकुरु।
मेखलीनां महासङ्घः कौसल्यां समुपस्थितः।
तेषां सहस्रं सौमित्रे प्रत्येकं सम्प्रदापय ॥ २.३२.२१ ॥
สุมิตรานันทน์เอ๋ย จงจัดโคหนึ่งพันตัวไว้สำหรับเป็นอาหาร ศิษย์ผู้คาดเข็มขัดกลุ่มใหญ่มาชุมนุมอยู่ใกล้พระเทวีเการศัลยา จงให้โคแก่ศิษย์เหล่านั้นคนละหนึ่งพันตัว
2.32.22
अम्बा यथा नो नन्देच्च कौसल्या मम दक्षिणाम्।
तथा द्विजातींस्तान् सर्वाल्ँलक्ष्मणार्चय सर्वशः ॥ २.३२.२२ ॥
เพื่อให้มารดาของเราคือพระนางเการสยาได้ปีติยินดีในทักษิณาของข้า ฉะนั้น ดูก่อนลักษมณ์ จงบูชาพราหมณ์เหล่านั้นทั้งปวงโดยทุกประการ
2.32.23
ततः पुरुषशार्दूलस्तद् धनं लक्ष्मणः स्वयम्।
यथोक्तं ब्राह्मणेन्द्राणामददाद् धनदो यथा ॥ २.३२.२३ ॥
จากนั้น ลักษมณ์ ผู้เป็นยอดบุรุษดุจเสือในหมู่มนุษย์ ได้มอบทรัพย์นั้นด้วยตนเอง แก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐทั้งหลาย ตามที่ได้รับบอกไว้ ดุจท้าวกุเวร ผู้ประทานทรัพย์ พึงประทาน
2.32.24
अथाब्रवीद् बाष्पगलांस्तिष्ठतश्चोपजीविनः।
स प्रदाय बहुद्रव्यमेकैकस्योपजीवनम् ॥ २.३२.२४ ॥
แล้วพระองค์จึงตรัสกับบริวารผู้อาศัยอยู่ ซึ่งยืนอยู่ที่นั่น มีลำคอสะอื้นด้วยน้ำตา พระองค์ประทานทรัพย์จำนวนมากให้แก่แต่ละคน และจัดหาเลี้ยงชีพให้แก่พวกเขา
2.32.25
लक्ष्मणस्य च यद् वेश्म गृहं च यदिदं मम।
अशून्यं कार्यमेकैकं यावदागमनं मम ॥ २.३२.२५ ॥
ขอให้เรือนของลักษมณ์ และเรือนของข้าพเจ้านี้ ทุกหลัง อย่าได้ว่างเปล่าจนกว่าข้าพเจ้าจะกลับมา
2.32.26
इत्युक्त्वा दुःखितं सर्वं जनं तमुपजीविनम्।
उवाचेदं धनाध्यक्षं धनमानीयतां मम ॥ २.३२.२६ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แก่บริวารทั้งหมดผู้โศกเศร้าเหล่านั้นแล้ว พระองค์ตรัสกับเจ้าพนักงานคลังว่า "จงนำทรัพย์ของข้ามาเถิด"
2.32.27
ततोऽस्य धनमाजह्रुः सर्व एवोपजीविनः।
स राशिः सुमहांस्तत्र दर्शनीयो ह्यदृश्यत ॥ २.३२.२७ ॥
ครั้งนั้น บริวารทั้งหมดของพระองค์จึงนำทรัพย์ของพระองค์มา และกองทรัพย์กองใหญ่ มีค่าควรดู ได้ปรากฏอยู่ตรงนั้น
2.32.28
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तद् धनं सहलक्ष्मणः।
द्विजेभ्यो बालवृद्धेभ्यः कृपणेभ्यो ह्यदापयत् ॥ २.३२.२८ ॥
ครั้งนั้น ยอดบุรุษผู้นั้นพร้อมด้วยลักษมณ์ ได้ให้ทรัพย์นั้นแก่พราหมณ์ทั้งหลาย แก่เด็กและคนแก่ และแก่คนยากจนทั้งหลาย
2.32.29
तत्रासीत् पिङ्गलो गार्ग्यस्त्रिजटो नाम वै द्विजः।
क्षतवृत्तिर्वने नित्यं फालकुद्दाललाङ्गली ॥ २.३२.२९ ॥
ในที่นั้นมีพราหมณ์ผู้หนึ่งชื่อปิงคละ เการยะ ซึ่งเรียกกันว่าตริชฏะ ดำรงชีพอยู่ในป่าเสมอด้วยการเก็บเกี่ยวของที่ตกหล่น ถือจอบ ขวาน และไถ
2.32.30
तं वृद्धं तरुणी भार्या बालानादाय दारकान्।
अब्रवीद् ब्राह्मणं वाक्यं स्त्रीणां भर्ता हि देवता ॥ २.३२.३० ॥
ภริยาสาวของพราหมณ์ชราผู้นั้น พาบุตรทั้งหลายของตนไป แล้วกล่าวถ้อยคำนี้แก่พราหมณ์นั้น เพราะสำหรับสตรีแล้ว สามีคือเทพเจ้า
2.32.31
अपास्य फालं कुद्दालं कुरुष्व वचनं मम।
रामं दर्शय धर्मज्ञं यदि किंचिदवाप्स्यसि ॥ २.३२.३१ ॥
จงวางขวานและจอบเสียเถิด แล้วทำตามคำของข้า จงไปเฝ้าพระราม ผู้ทรงรู้ธรรม หากท่านจะได้สิ่งใดมา ท่านก็จะได้จากพระองค์
2.32.32
स भार्याया वचः श्रुत्वा शाटीमाच्छाद्य दुश्छदाम्।
स प्रातिष्ठत पन्थानं यत्र रामनिवेशनम् ॥ २.३२.३२ ॥
ครั้นได้ยินคำของภริยา พราหมณ์นั้นก็ห่มผ้าขาดรุ่งริ่งผืนหนึ่ง แล้วออกเดินทางไปตามถนนสู่ที่ประทับของพระราม
2.32.33
भृग्वङ्गिरःसमं दीप्त्या त्रिजटं जनसंसदि।
आपञ्चमायाः कक्ष्याया नैतं कश्चिदवारयत् ॥ २.३२.३३ ॥
ตริชฏะผู้มีเปียสามเปีย รุ่งเรืองดุจภฤคุและอังคิรส ไม่มีผู้ใดในหมู่ชนขัดขวางท่าน จนถึงลานชั้นที่ห้า
2.32.34
स राममासाद्य तदा त्रिजटो वाक्यमब्रवीत्।
निर्धनो बहुपुत्रोऽस्मि राजपुत्र महाबल ॥ २.३२.३४ ॥
ครั้งนั้น ตริชฏะเข้าเฝ้าพระรามแล้วกล่าวว่า "ข้าแต่องค์ราชกุมาร ผู้มีพลังมหาศาล ข้าพระองค์ยากจน และมีบุตรมากคน"
2.32.35
क्षतवृत्तिर्वने नित्यं प्रत्यवेक्षस्व मामिति।
तमुवाच ततो रामः परिहाससमन्वितम् ॥ २.३२.३५ ॥
"ข้าพระองค์ดำรงชีพด้วยวิธีอันขัดสนอยู่ในป่าเสมอ ขอพระองค์ทรงดูแลข้าพระองค์ด้วยเถิด" พระรามจึงตรัสกับท่านด้วยน้ำพระทัยขบขัน
2.32.36
गवां सहस्रमप्येकं न च विश्राणितं मया।
परिक्षिपसि दण्डेन यावत्तावदवाप्स्यसे ॥ २.३२.३६ ॥
"ข้าไม่เคยให้โคแม้เพียงหนึ่งในพันตัวแก่ใครเลย ท่านจะได้โคเท่าที่ไม้เท้าของท่านขว้างไปถึง"
2.32.37
स शाटीं परितः कट्यां सम्भ्रान्तः परिवेष्ट्य ताम्।
आविध्य दण्डं चिक्षेप सर्वप्राणेन वेगतः ॥ २.३२.३७ ॥
ด้วยความตื่นตระหนก ท่านพันผ้าขาดนั้นรอบเอวให้แน่น หมุนไม้เท้าแล้วขว้างออกไปด้วยกำลังและความเร็วทั้งหมดของตน
2.32.38
स तीर्त्वा सरयूपारं दण्डस्तस्य कराच्च्युतः।
गोव्रजे बहुसाहस्रे पपातोक्षणसंनिधौ ॥ २.३२.३८ ॥
ไม้เท้านั้นข้ามแม่น้ำสรยูไปถึงฝั่งโน้น หลุดจากมือของท่าน ตกลงท่ามกลางฝูงโคนับพันนับหมื่นตัว ใกล้บรรดาโคผู้
2.32.39
तं परिष्वज्य धर्मात्मा आ तस्मात् सरयूतटात्।
आनयामास ता गावस्त्रिजटस्याश्रमं प्रति ॥ २.३२.३९ ॥
พระรามผู้มีธรรมในใจ ทรงโอบกอดท่านแล้วนำโคเหล่านั้นจากฝั่งแม่น้ำสรยูนั้นกลับไปยังอาศรมของตริชฏะ
2.32.40
उवाच च तदा रामस्तं गार्ग्यमभिसान्त्वयन्।
मन्युर्न खलु कर्तव्यः परिहासो ह्ययं मम ॥ २.३२.४० ॥
ครั้งนั้น พระรามตรัสปลอบเการยะนั้นว่า "ท่านไม่ควรถือโกรธเลย นี่เป็นเพียงการหยอกล้อของข้าเท่านั้น"
2.32.41
इदं हि तेजस्तव यद् दुरत्ययं
तदेव जिज्ञासितुमिच्छता मया।
इमं भवानर्थमभिप्रचोदितो
वृणीष्व किंचेदपरं व्यवस्यसि ॥ २.३२.४१ ॥
ที่ข้าทำเช่นนี้ก็เพราะปรารถนาจะรู้อำนาจอันยากจะต้านทานของท่าน ท่านถูกชักนำมาเพื่อเรื่องนี้ หากท่านตั้งใจจะขออย่างอื่น ก็จงเลือกเถิด
2.32.42
ब्रवीमि सत्येन न ते स्म यन्त्रणां
धनं हि यद्यन्मम विप्रकारणात्।
भवत्सु सम्यक्प्रतिपादनेन
मयार्जितं चैव यशस्करं भवेत् ॥ २.३२.४२ ॥
ข้าพเจ้ากล่าวด้วยสัตย์ว่า ข้าพเจ้าจะไม่ให้ท่านต้องถูกผูกมัดใด ๆ ทรัพย์สินของข้าพเจ้าไม่ว่ามีเท่าใด เพื่อประโยชน์แก่พราหมณ์ ขอให้สิ่งที่ข้าพเจ้าได้มาโดยการมอบให้แก่ท่านอย่างถูกต้อง เป็นเหตุให้เกิดเกียรติยศ
2.32.43
ततः सभार्यस्त्रिजटो महामुनि-
र्गवामनीकं प्रतिगृह्य मोदितः।
यशोबलप्रीतिसुखोपबृंहिणी-
स्तदाशिषः प्रत्यवदन्महात्मनः ॥ २.३२.४३ ॥
ครั้งนั้น มหามุนีตริฏะพร้อมด้วยภรรยา เมื่อได้รับฝูงโคแล้ว ก็ปีติยินดี และกล่าวคำอวยพรแก่ท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ คำอวยพรนั้นเพิ่มพูนเกียรติยศ กำลัง ความรัก และความสุข
2.32.44
स चापि रामः प्रतिपूर्णपौरुषो
महाधनं धर्मबलैरुपार्जितम्।
नियोजयामास सुहृज्जने चिराद्
यथार्हसम्मानवचः प्रचोदितः ॥ २.३२.४४ ॥
ฝ่ายพระรามผู้มีความเพียรบริบูรณ์ ถูกชักนำด้วยถ้อยคำแห่งการให้เกียรติอย่างสมควร จึงได้จัดสรรทรัพย์อันมหาศาลที่หามาได้ด้วยกำลังแห่งธรรม แก่มิตรสหายในที่สุด
2.32.45
द्विजः सुहृद् भृत्यजनोऽथवा तदा
दरिद्रभिक्षाचरणश्च यो भवेत्।
न तत्र कश्चिन्न बभूव तर्पितो
यथार्हसम्माननदानसम्भ्रमैः ॥ २.३२.४५ ॥
ครั้งนั้นไม่มีใครเลยไม่ว่าจะเป็นพราหมณ์ มิตรสหาย ผู้รับใช้ หรือผู้ยากจนที่เที่ยวขอทาน ที่ไม่ได้รับความพึงพอใจด้วยการให้เกียรติอย่างสมควร ด้วยของทานและการต้อนรับอันเอื้อเฟื้อ