ヴァールミーキのラーマーヤナ · サルガ 2.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.40.1
अथ रामश्च सीता च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः।
उपसंगृह्य राजानं चक्रुर्दीनाः प्रदक्षिणम् ॥ २.४०.१ ॥
そこでラーマ、シーターとラクシュマナは合掌して王に近づき、悲しみのうちに右回りに王を巡礼した。
2.40.2
तं चापि समनुज्ञाप्य धर्मज्ञः सह सीतया।
राघवः शोकसम्मूढो जननीमभ्यवादयत् ॥ २.४०.२ ॥
法を知るラーガヴァは、王にも別れを告げ、シーターとともに悲嘆に心乱れながら母に礼拝した。
2.40.3
अन्वक्षं लक्ष्मणो भ्रातुः कौसल्यामभ्यवादयत्।
अपि मातुः सुमित्राया जग्राह चरणौ पुनः ॥ २.४०.३ ॥
次にラクシュマナは兄に続いてカウサリヤーに礼拝し、再び母スミトラーの足に触れた。
2.40.4
तं वन्दमानं रुदती माता सौमित्रिमब्रवीत्।
हितकामा महाबाहुं मूर्ध्न्युपाघ्राय लक्ष्मणम् ॥ २.४०.४ ॥
彼が礼拝するのを見て、涙を流しながら、その幸せを願う母は、大きな腕を持つスマイトリー・ラクシュマナの頭に口づけして、こう言った。
2.40.5
सृष्टस्त्वं वनवासाय स्वनुरक्तः सुहृज्जने।
रामे प्रमादं मा कार्षीः पुत्र भ्रातरि गच्छति ॥ २.४०.५ ॥
息子よ、お前は森での暮らしに送られる。友と親族に深く慕われている。兄ラーマが去って行く時、彼に対して怠慢であってはならない。
2.40.6
व्यसनी वा समृद्धो वा गतिरेष तवानघ।
एष लोके सतां धर्मो यज्ज्येष्ठवशगो भवेत् ॥ २.४०.६ ॥
汚れなき者よ、困窮にあっても繁栄にあっても、これがお前の道である。世における善き人々の法は、年長者に従うことなのだ。
2.40.7
इदं हि वृत्तमुचितं कुलस्यास्य सनातनम्।
दानं दीक्षा च यज्ञेषु तनुत्यागो मृधेषु हि ॥ २.४०.७ ॥
これこそこの家系の永遠で相応しい行いである。祭祀では布施と誓願を、戦いでは身を捧げることを。
2.40.8
लक्ष्मणं त्वेवमुक्त्वासौ संसिद्धं प्रियराघवम्।
सुमित्रा गच्छ गच्छेति पुनः पुनरुवाच तम् ॥ २.४०.८ ॥
ラクシュマナにこのように言い、堅固でラーガヴァに愛された彼に、何度も何度も告げた。「スミトラーの子よ、行け、行け。」
2.40.9
रामं दशरथं विद्धि मां विद्धि जनकात्मजाम्।
अयोध्यामटवीं विद्धि गच्छ तात यथासुखम् ॥ २.४०.९ ॥
「私をラーマであり、ダシャラタであると知れ。私をジャナカの娘（シーター）であると知れ。アヨーディヤーそのものを森と見なせ。わが子よ、心地よいように行け。」
2.40.10
ततः सुमन्त्रः काकुत्स्थं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।
विनीतो विनयज्ञश्च मातलिर्वासवं यथा ॥ २.४०.१० ॥
そこでスマントラは合掌し、謙虚で礼儀をわきまえた者として、カークトゥスタ（ラーマ）に言葉を述べた。マータリがヴァーサヴァ（インドラ）に語ったように。
2.40.11
रथमारोह भद्रं ते राजपुत्र महायशः।
क्षिप्रं त्वां प्रापयिष्यामि यत्र मां राम वक्ष्यसे ॥ २.४०.११ ॥
「戦車にお乗りください。お幸せでありますように、王子様、大いなる名声の方。ラーマよ、あなたがおっしゃる所へ、すぐにお連れいたします。」
2.40.12
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यानि वने त्वया।
तान्युपक्रमितव्यानि यानि देव्या प्रचोदितः ॥ २.४०.१२ ॥
「十四年の間、お前は森に住まねばならない。王妃がお前に始めるよう促した事柄を、お前は始めねばならない。」
2.40.13
तं रथं सूर्यसंकाशं सीता हृष्टेन चेतसा।
आरुरोह वरारोहा कृत्वालंकारमात्मनः ॥ २.४०.१३ ॥
美しい腰の持ち主シーターは身を飾り、喜ばしい心で太陽のように輝く戦車に乗った。
2.40.14
वनवासं हि संख्याय वासांस्याभरणानि च।
भर्तारमनुगच्छन्त्यै सीतायै श्वशुरो ददौ ॥ २.४०.१४ ॥
森での流浪を考え、義父は夫に付き従うシーターに衣服と装飾品を与えた。
2.40.15
तथैवायुधजातानि भ्रातृभ्यां कवचानि च।
रथोपस्थे प्रविन्यस्य सचर्म कठिनं च यत् ॥ २.४०.१५ ॥
同様に、二人の兄弟のための武器一式と鎧、盾を含む堅いものすべてが、戦車の床に置かれた。
2.40.16
अथो ज्वलनसंकाशं चामीकरविभूषितम्।
तमारुरुहतुस्तूर्णं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ २.४०.१६ ॥
そして二人の兄弟、ラーマとラクシュマナは、火のように輝き金で飾られたその戦車に急いで乗った。
2.40.17
सीतातृतीयानारूढान् दृष्ट्वा रथमचोदयत्।
सुमन्त्रः सम्मतानश्वान् वायुवेगसमाञ्जवे ॥ २.४०.१७ ॥
シーターを三人目として乗り込んだ彼らを見て、スマントラは風の速さに等しい、よく調教された馬を駆って戦車を進めた。
2.40.18
प्रयाते तु महारण्यं चिररात्राय राघवे।
बभूव नगरे मूर्च्छा बलमूर्च्छा जनस्य च ॥ २.४०.१८ ॥
ラーガヴァが長い流浪のため大森林へ去ると、町と人々に気の遠くなるような衝撃が走り、人々の力さえも失神したかのようであった。
2.40.19
तत् समाकुलसम्भ्रान्तं मत्तसंकुपितद्विपम्।
हयसिञ्जितनिर्घोषं पुरमासीन्महास्वनम् ॥ २.४०.१९ ॥
混乱と動揺に満ちたその都は、猛り狂った象たちと馬のいななき、蹄の音で大いなる喧騒に包まれた。
2.40.20
ततः सबालवृद्धा सा पुरी परमपीडिता।
राममेवाभिदुद्राव घर्मार्तः सलिलं यथा ॥ २.४०.२० ॥
そのとき子供や老人を含むその都は深く苦しみ、暑さに喘ぐ者が水へ走るように、ただラーマのもとへと駆け寄った。
2.40.21
पार्श्वतः पृष्ठतश्चापि लम्बमानास्तदुन्मुखाः।
बाष्पपूर्णमुखाः सर्वे तमूचुर्भृशनिःस्वनाः ॥ २.४०.२१ ॥
両脇から、また後ろからもすがりつき、彼の方へ顔を向け、涙に濡れた顔で、皆が大声で彼に語りかけた。
2.40.22
संयच्छ वाजिनां रश्मीन् सूत याहि शनैः शनैः।
मुखं द्रक्ष्याम रामस्य दुर्दर्शं नो भविष्यति ॥ २.४०.२२ ॥
御者よ、馬の手綱を引きしぼって、ゆっくりゆっくり進んでくれ。ラーマの御顔を見なければならない、さもなければ見ることが難しくなるのだから。
2.40.23
आयसं हृदयं नूनं राममातुरसंशयम्।
यद् देवगर्भप्रतिमे वनं याति न भिद्यते ॥ २.४०.२३ ॥
ラーマの母の心は、まちがいなく鉄でできているのだ。神の子のような息子が森へ去ってゆくのに、砕け散りはしないのだから。
2.40.24
कृतकृत्या हि वैदेही छायेवानुगता पतिम्।
न जहाति रता धर्मे मेरुमर्कप्रभा यथा ॥ २.४०.२४ ॥
ヴァイデーヒーはすでに務めを果たしている。影のように夫に従い、法に喜びを見出す彼女は夫を見捨てない。太陽の光がメール山を離れないように。
2.40.25
अहो लक्ष्मण सिद्धार्थः सततं प्रियवादिनम्।
भ्रातरं देवसंकाशं यस्त्वं परिचरिष्यसि ॥ २.४०.२५ ॥
ああ、ラクシュマナよ！いつも優しく語り、神々に等しい兄に仕えるとは、お前は幸せだ。
2.40.26
महत्येषा हि ते बुद्धिरेष चाभ्युदयो महान्।
एष स्वर्गस्य मार्गश्च यदेनमनुगच्छसि ॥ २.४०.२६ ॥
お前のこの決意は偉大であり、これは大いなる繁栄だ。彼に従うその道こそ、天への道である。
2.40.27
एवं वदन्तस्ते सोढुं न शेकुर्बाष्पमागतम्।
नरास्तमनुगच्छन्ति प्रियमिक्ष्वाकुनन्दनम् ॥ २.४०.२७ ॥
そう言いながら、彼らは込み上げる涙をこらえきれなかった。人々は、あの愛しいイクシュヴァーク家の喜びである御方に従っていた。
2.40.28
अथ राजा वृतः स्त्रीभिर्दीनाभिर्दीनचेतनः।
निर्जगाम प्रियं पुत्रं द्रक्ष्यामीति ब्रुवन् गृहात् ॥ २.४०.२८ ॥
その時、心を痛めた王は、悲しみにくれる女たちに囲まれ、「愛する息子に会おう」と言いながら宮殿から出て行った。
2.40.29
शुश्रुवे चाग्रतः स्त्रीणां रुदतीनां महास्वनः।
यथा नादः करेणूनां बद्धे महति कुञ्जरे ॥ २.४०.२९ ॥
前方では泣き叫ぶ女たちの大きな声が聞こえた。大きな象が縛られたときの雌象の鳴き声のようであった。
2.40.30
पिता हि राजा काकुत्स्थः श्रीमान् सन्नस्तदा बभौ।
परिपूर्णः शशी काले ग्रहेणोपप्लुतो यथा ॥ २.४०.३० ॥
その時、カークツトゥ家の栄光ある父なる王は、満月が遊星にとらえられたように光を失って見えた。
2.40.31
स च श्रीमानचिन्त्यात्मा रामो दशरथात्मजः।
सूतं संचोदयामास त्वरितं वाह्यतामिति ॥ २.४०.३१ ॥
輝かしく思議し難い本性の、ダシャラタの子ラーマは御者に急ぎ馬車をつなぐよう命じた。
2.40.32
रामो याहीति तं सूतं तिष्ठेति च जनस्तथा।
उभयं नाशकत् सूतः कर्तुमध्वनि चोदितः ॥ २.४०.३२ ॥
「進め」とラーマは御者に言い、民は「止まれ」と言った。両方に従えず、御者は道中で急かされながら、どちらもできなかった。
2.40.33
निर्गच्छति महाबाहौ रामे पौरजनाश्रुभिः।
पतितैरभ्यवहितं प्रणनाश महीरजः ॥ २.४०.३३ ॥
力強い腕のラーマが出立するとき、都の民が流した涙で大地の塵が沈められた。
2.40.34
रुदिताश्रुपरिद्यूनं हाहाकृतमचेतनम्।
प्रयाणे राघवस्यासीत् पुरं परमपीडितम् ॥ २.४०.३४ ॥
ラーガヴァの旅立ちに、都は泣き声と涙に疲れ果て、「ああ」と叫び、無感覚になり、深く苦しんだ。
2.40.35
सुस्राव नयनैः स्त्रीणामस्रमायाससम्भवम्।
मीनसंक्षोभचलितैः सलिलं पङ्कजैरिव ॥ २.४०.३५ ॥
女性たちの目からは、苦悩と疲労から生じた涙があふれ出た。魚の動きに揺れる水から蓮がこぼれ落ちるように。
2.40.36
दृष्ट्वा तु नृपतिः श्रीमानेकचित्तगतं पुरम्।
निपपातैव दुःखेन कृत्तमूल इव द्रुमः ॥ २.४०.३६ ॥
都の民が一心に罗摩の後を追うのを見て、威光ある王は悲嘆のあまり、根を断たれた木のように倒れ伏した。
2.40.37
ततो हलहलाशब्दो जज्ञे रामस्य पृष्ठतः।
नराणां प्रेक्ष्य राजानं सीदन्तं भृशदुःखितम् ॥ २.४०.३७ ॥
そのときラーマの背後から人々の大きな嘆きの声が上がった。王が深い悲しみに打ちのめされて崩れ落ちるのを見たからである。
2.40.38
हा रामेति जनाः केचिद् राममातेति चापरे।
अन्तःपुरसमृद्धं च क्रोशन्तं पर्यदेवयन् ॥ २.४०.३८ ॥
ある者は「ああ、ラーマよ！」と叫び、ある者は「ラーマの母上！」と叫んだ。奥の宮の女たちも大声で泣き叫んだ。
2.40.39
अन्वीक्षमाणो रामस्तु विषण्णं भ्रान्तचेतसम्।
राजानं मातरं चैव ददर्शानुगतौ पथि ॥ २.४०.३९ ॥
ラーマが振り返ると、道の上で、意気消沈し心が乱れた王と母が後を追ってくるのが見えた。
2.40.40
स बद्ध इव पाशेन किशोरो मातरं यथा।
धर्मपाशेन संयुक्तः प्रकाशं नाभ्युदैक्षत ॥ २.४०.४० ॥
彼は縄に縛られた幼獣のようであった。法の縄に縛られていたので、母を正面から見ることができなかった。
2.40.41
पदातिनौ च यानार्हावदुःखार्हौ सुखोचितौ।
दृष्ट्वा संचोदयामास शीघ्रं याहीति सारथिम् ॥ २.४०.४१ ॥
二人が徒歩で行くのを見た。乗り物にふさわしく、苦しみに値せず、安楽に慣れた二人である。彼は御者に「早く行け！」と促した。
2.40.42
नहि तत् पुरुषव्याघ्रो दुःखजं दर्शनं पितुः।
मातुश्च सहितुं शक्तस्तोत्त्रैर्नुन्न इव द्विपः ॥ २.४०.४२ ॥
人中の虎ラーマは、父と母の悲しみから生じたその光景に耐えられなかった。鉤棒で突かれた象のように。
2.40.43
प्रत्यगारमिवायान्ती सवत्सा वत्सकारणात्।
बद्धवत्सा यथा धेनू राममाताभ्यधावत ॥ २.४०.४३ ॥
子牛のために、子牛を繋がれた雌牛が家へ駆け戻るように、ラーマの母は駆けていった。
2.40.44
तथा रुदन्तीं कौसल्यां रथं तमनुधावतीम्।
क्रोशन्तीं राम रामेति हा सीते लक्ष्मणेति च ॥ २.४०.४४ ॥
そのように泣きながら、カウサリヤーはその戦車の後を走り、「ラーマ！ラーマ！」「ああ、シーター！」「ラクシュマナ！」と叫んだ。
2.40.45
रामलक्ष्मणसीतार्थं स्रवन्तीं वारि नेत्रजम्।
असकृत् प्रैक्षत स तां नृत्यन्तीमिव मातरम् ॥ २.४०.४५ ॥
ラーマ、ラクシュマナ、シーターのために涙を流し、踊るかのようによろめく母を、彼は何度も見た。
2.40.46
तिष्ठेति राजा चुक्रोश याहि याहीति राघवः।
सुमन्त्रस्य बभूवात्मा चक्रयोरिव चान्तरा ॥ २.४०.४६ ॥
「止まれ！」と王は叫び、「行け、行け！」とラーガヴァは言った。スマントラの心は二つの車輪の間に挟まれたようになった。
2.40.47
नाश्रौषमिति राजानमुपालब्धोऽपि वक्ष्यसि।
चिरं दुःखस्य पापिष्ठमिति रामस्तमब्रवीत् ॥ २.४०.४७ ॥
「私は聞いていません」と王に伝えよ、たとえ責められても。そして「長く苦しみを与えてきたこの大罪人（ラーマ）」とも言え——ラーマはこう彼に言った。
2.40.48
स रामस्य वचः कुर्वन्ननुज्ञाप्य च तं जनम्।
व्रजतोऽपि हयान् शीघ्रं चोदयामास सारथिः ॥ २.४०.४८ ॥
ラーマの言葉に従い、人々に別れを告げて、御者は馬たちが出発するや否や、すぐに馬を急がせた。
2.40.49
न्यवर्तत जनो राज्ञो रामं कृत्वा प्रदक्षिणम्।
मनसाप्याशुवेगेन न न्यवर्तत मानुषम् ॥ २.४०.४९ ॥
王の民はラーマを右回りに礼拝して引き返した。しかし心では速やかに進みつつも、その人間の中の最上の者から引き返さなかった。
2.40.50
यमिच्छेत् पुनरायातं नैनं दूरमनुव्रजेत्।
इत्यमात्या महाराजमूचुर्दशरथं वचः ॥ २.४०.५० ॥
「再び帰ってくることを望む者を、遠くまで追うべきではない。」こうして大臣たちは偉大な王ダシャラタにこの言葉を述べた。
2.40.51
तेषां वचः सर्वगुणोपपन्नः
प्रस्विन्नगात्रः प्रविषण्णरूपः।
निशम्य राजा कृपणः सभार्यो
व्यवस्थितस्तं सुतमीक्षमाणः ॥ २.४०.५१ ॥
彼らの言葉を聞いて、あらゆる徳を備えた王は、汗に濡れた身体と沈んだ姿で、妃とともに哀れに立ち尽くし、息子を見つめていた。