Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.46.1
ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः।
सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.४६.१ ॥
Entonces Rāghava, habiendo llegado a la agradable orilla del Tamasā, miró a Sītā y dijo estas palabras a Saumitri Lakṣmaṇa.
2.46.2
इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम्।
वनवासस्य भद्रं ते न चोत्कण्ठितुमर्हसि ॥ २.४६.२ ॥
Lakṣmaṇa, esta es la primera noche de nuestro destierro en el bosque. Que la fortuna te acompañe; no debes añorar el hogar.
2.46.3
पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः।
यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः ॥ २.४६.३ ॥
Mira, los bosques desiertos por todas partes parecen llorar, donde los ciervos y las aves, que regresan a sus nidos, se ocultan.
2.46.4
अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम।
सस्त्रीपुंसा गतानस्मान् शोचिष्यति न संशयः ॥ २.४६.४ ॥
Hoy Ayodhyā, la ciudad capital de mi padre, con sus mujeres y hombres, sin duda llorará por nosotros, ya que nos hemos ido.
2.46.5
अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः।
त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्नभरतौ तथा ॥ २.४६.५ ॥
La gente está apegada al rey por sus muchas virtudes, y asimismo a ti, a mí, a Śatrughna y a Bharata, oh tigre entre los hombres.
2.46.6
पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम्।
अपि नान्धौ भवेतां नौ रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः ॥ २.४६.६ ॥
Me aflijo por mi padre y mi gloriosa madre; que no se vuelvan ciegos, llorando por nosotros una y otra vez.
2.46.7
भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे।
धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैराश्वासयिष्यति ॥ २.४६.७ ॥
Ciertamente Bharata, de alma justa, consolará a nuestro padre y a nuestra madre con palabras llenas de dharma, artha y kāma.
2.46.8
भरतस्यानृशंसत्वं संचिन्त्याहं पुनः पुनः।
नानुशोचामि पितरं मातरं च महाभुज ॥ २.४६.८ ॥
¡Oh tú de brazos poderosos!, pensando una y otra vez en la bondad de Bharata, no lloro por nuestro padre ni por nuestra madre.
2.46.9
त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम्।
अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थं सहायता ॥ २.४६.९ ॥
¡Oh tigre entre los hombres!, con seguirme has cumplido tu deber; ciertamente debe buscarse ayuda para proteger a Vaidehī.
2.46.10
अद्भिरेव हि सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम्।
एतद्धि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति ॥ २.४६.१० ॥
Oh hijo de Sumitrā, esta noche me quedaré solo con agua; esto me agrada, aunque haya en el bosque muchas cosas diversas.
2.46.11
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः।
अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह ॥ २.४६.११ ॥
Tras decir esto a Lakṣmaṇa, el Rāghava también dijo a Sumantra: «Gentil amigo, atiende bien a los caballos».
2.46.12
सोऽश्वान् सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते।
प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः ॥ २.४६.१२ ॥
Cuando el sol se acercó al ocaso, Sumantra detuvo los caballos, les dio abundante forraje y se quedó junto a ellos.
2.46.13
उपास्य तु शिवां संध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपागताम्।
रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह ॥ २.४६.१३ ॥
Tras cumplir el auspicioso rito del crepúsculo y ver que había llegado la noche, el cochero Sumantra, junto con Saumitri (Lakṣmaṇa), preparó el lecho de Rāma.
2.46.14
तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैर्वृताम्।
रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यः संविवेश ह ॥ २.४६.१४ ॥
Al ver aquel lecho en la orilla del Tamasā, cubierto de hojas de árboles, Rāma se acostó en él junto con Saumitri (Lakṣmaṇa) y su esposa.
2.46.15
सभार्यं सम्प्रसुप्तं तु श्रान्तं सम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः।
कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान् ॥ २.४६.१५ ॥
Al ver a Rāma, cansado y profundamente dormido junto a su esposa, Lakṣmaṇa habló al cochero de las muchas virtudes de Rāma.
2.46.16
जाग्रतोरेव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः।
सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान् ॥ २.४६.१६ ॥
Mientras Lakṣmaṇa y el cochero seguían despiertos, hablando de las virtudes de Rāma a orillas del Tamasā, aquella noche pasó y salió el sol.
2.46.17
गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः।
अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥ २.४६.१७ ॥
A cierta distancia del Tamasā, cuyas orillas estaban llenas de rebaños de ganado, Rāma pasó aquella noche allí junto con el pueblo.
2.46.18
उत्थाय च महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च।
अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम् ॥ २.४६.१८ ॥
Rāma, de gran esplendor, se levantó, miró a aquel pueblo y habló a su hermano Lakṣmaṇa, de auspiciosas señales.
2.46.19
अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निर्व्यपेक्षान् गृहेष्वपि।
वृक्षमूलेषु संसक्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम् ॥ २.४६.१९ ॥
Oh Saumitri, mira ahora, Lakṣmaṇa, a quienes, dependiendo solo de nosotros, abandonaron sus hogares y yacen apegados a las raíces de los árboles.
2.46.20
यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने।
अपि प्राणान् न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम् ॥ २.४६.२० ॥
Tal como estos ciudadanos mantienen su resolución sobre nuestro regreso, arriesgarán incluso sus vidas, pero no abandonarán su determinación.
2.46.21
यावदेव तु संसुप्तास्तावदेव वयं लघु।
रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम् ॥ २.४६.२१ ॥
Mientras todos duermen profundamente, subamos rápidamente al carro y sigamos el camino libre de temor.
2.46.22
अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः।
स्वपेयुरनुरक्ता मा वृक्षमूलेषु संश्रिताः ॥ २.४६.२२ ॥
Por tanto, que los devotos habitantes de la ciudad de Ikṣvāku no vuelvan ahora a dormir recostados en las raíces de los árboles.
2.46.23
पौरा ह्यात्मकृताद् दुःखाद् विप्रमोच्या नृपात्मजैः।
न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः ॥ २.४६.२३ ॥
Los habitantes de la ciudad deben ser librados por los príncipes del sufrimiento que ellos mismos han causado; no deben ser sometidos al sufrimiento por su propia acción.
2.46.24
अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद् धर्ममिव स्थितम्।
रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्रमारुह्यतामिति ॥ २.४६.२४ ॥
Lakṣmaṇa habló a Rāma, que estaba de pie como si fuera el Dharma en persona: Oh sabio, esto me agrada; subamos rápidamente al carro.
2.46.25
अथ रामोऽब्रवीत् सूतं शीघ्रं संयुज्यतां रथः।
गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥ २.४६.२५ ॥
Entonces Rāma dijo al cochero: "Que el carro sea uncido de inmediato. Luego iré al bosque; oh señor, parte pronto de aquí."
2.46.26
सूतस्ततः संत्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः।
योजयित्वा तु रामस्य प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.२६ ॥
Entonces el cochero, uncido rápidamente el carro con aquellos excelentes caballos, informó a Rāma con las palmas juntas.
2.46.27
अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर।
त्वरयाऽऽरोह भद्रं ते ससीतः सहलक्ष्मणः ॥ २.४६.२७ ॥
"Oh de brazos poderosos, mejor de los aurigas, tu carro está uncido. Sube pronto; que la bendición sea contigo, con Sītā y Lakṣmaṇa."
2.46.28
तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघवः सपरिच्छदः।
शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम् ॥ २.४६.२८ ॥
Subido a aquel carro, Rāghava, con su séquito, cruzó el río Tamasā, de corriente veloz y agitado por remolinos.
2.46.29
स संतीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम्।
प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम् ॥ २.४६.२९ ॥
Tras cruzar el río, aquel Rāma de brazos poderosos y glorioso entró en el gran camino, auspicioso y sin espinas, que era sin miedo para quienes ven el peligro.
2.46.30
मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद् वचः।
उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमारुह्य सारथे ॥ २.४६.३० ॥
Para confundir a los ciudadanos, Rāma dijo al cochero: "Oh cochero, sube al carro y sigue adelante, mirando hacia el norte."
2.46.31
मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः।
यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः ॥ २.४६.३१ ॥
Ve rápidamente por un momento y luego haz volver el carro de nuevo; hazlo con atención para que los ciudadanos no me reconozcan.
2.46.32
रामस्य तु वचः श्रुत्वा तथा चक्रे च सारथिः।
प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.३२ ॥
Al oír las palabras de Rāma, el auriga lo hizo así; y regresando, informó a Rāma sobre el carro.
2.46.33
तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौ
तदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ।
प्रचोदयामास ततस्तुरंगमान्
स सारथिर्येन पथा तपोवनम् ॥ २.४६.३३ ॥
Entonces, cuando los dos acrecentadores del linaje de Raghu, junto con Sītā, subieron al carro enganchado, el auriga azuzó a los caballos por el camino que conducía al bosque de penitencia.
2.46.34
ततः समास्थाय रथं महारथः
ससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ।
उदङ्मुखं तं तु रथं चकार
प्रयाणमाङ्गल्यनिमित्तदर्शनात् ॥ २.४६.३४ ॥
Entonces el gran guerrero, hijo de Daśaratha, subió al carro con su auriga y marchó al bosque; viendo presagios favorables para la partida, hizo que el carro mirara al norte.