వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.46.1
ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः।
सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.४६.१ ॥
అప్పుడు రాఘవుడు రమణీయమైన తమసా తీరాన్ని చేరి, సీతను చూచి, సౌమిత్రితో ఈ మాటలు పలికాడు.
2.46.2
इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम्।
वनवासस्य भद्रं ते न चोत्कण्ठितुमर्हसि ॥ २.४६.२ ॥
సౌమిత్రీ, ఇది వనవాసంలో మొదటి రాత్రి. నీకు శుభం కలుగుగాక; నువ్వు ఉత్కంఠ చెందకూడదు.
2.46.3
पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः।
यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः ॥ २.४६.३ ॥
చూడు, నలుదిక్కులా శూన్యమైన అరణ్యాలు ఏడుస్తున్నట్లు ఉన్నాయి; తమ గూళ్లకు తిరిగివచ్చిన మృగాలు, పక్షులు వాటిలో దాగి ఉన్నాయి.
2.46.4
अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम।
सस्त्रीपुंसा गतानस्मान् शोचिष्यति न संशयः ॥ २.४६.४ ॥
ఈనాడు నా తండ్రి రాజధాని అయోధ్యా నగరం, స్త్రీపురుషులతో కలిసి, మేము వెళ్లిపోయినందుకు దుఃఖిస్తుంది; సందేహం లేదు.
2.46.5
अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः।
त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्नभरतौ तथा ॥ २.४६.५ ॥
రాజు అనేక గుణాలవల్ల ప్రజలు ఆయనపై అనురక్తులు; నీపై, నాపై, శత్రుఘ్నుడు, భరతుడిపై కూడా వారు అనురక్తులే.
2.46.6
पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम्।
अपि नान्धौ भवेतां नौ रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः ॥ २.४६.६ ॥
నా తండ్రిని, యశస్విని అయిన నా తల్లిని గురించి నేను దుఃఖిస్తున్నాను; మన కోసం వారు నిరంతరం ఏడ్చి అంధులు కాకుండా ఉండుగాక.
2.46.7
भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे।
धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैराश्वासयिष्यति ॥ २.४६.७ ॥
ధర్మాత్ముడైన భరతుడు నిశ్చయంగా నా తండ్రిని, తల్లిని ధర్మార్థకామములతో కూడిన మాటలతో ఓదార్చగలడు.
2.46.8
भरतस्यानृशंसत्वं संचिन्त्याहं पुनः पुनः।
नानुशोचामि पितरं मातरं च महाभुज ॥ २.४६.८ ॥
ఓ మహాబాహుడా, భరతుని దయను మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించి, నేను తండ్రి కోసం, తల్లి కోసం దుఃఖించడం లేదు.
2.46.9
त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम्।
अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थं सहायता ॥ २.४६.९ ॥
నరవ్యాఘ్రుడా, నన్ను అనుసరించి వచ్చి నీ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చావు; వైదేహిని రక్షించడానికి సహాయం వెతకాలి.
2.46.10
अद्भिरेव हि सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम्।
एतद्धि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति ॥ २.४६.१० ॥
ఓ సౌమిత్రీ, ఈ రాత్రి నేను నీటితోనే గడుపుతాను; అడవిలో అనేక వస్తువులు ఉన్నప్పటికీ ఇదే నాకు ఇష్టం.
2.46.11
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः।
अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह ॥ २.४६.११ ॥
ఇలా లక్ష్మణునితో చెప్పిన తర్వాత, రాఘవుడు సుమంత్రునితో కూడా "సౌమ్యుడా, గుర్రాల విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండు" అని అన్నాడు.
2.46.12
सोऽश्वान् सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते।
प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः ॥ २.४६.१२ ॥
సూర్యుడు అస్తమించే సమయంలో, సుమంత్రుడు గుర్రాలను నియంత్రించి, పుష్కలంగా గడ్డి వేసి, వాటి దగ్గరే ఉన్నాడు.
2.46.13
उपास्य तु शिवां संध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपागताम्।
रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह ॥ २.४६.१३ ॥
శివమైన సంధ్యోపాసన చేసి, రాత్రి వచ్చిందని చూసి, సారథి సుమంత్రుడు సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు)తో కలిసి రాముడికి శయనం సిద్ధం చేశాడు.
2.46.14
तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैर्वृताम्।
रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यः संविवेश ह ॥ २.४६.१४ ॥
తమసా తీరంలో చెట్ల ఆకులతో కప్పబడిన ఆ శయ్యను చూసి, రాముడు సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు), తన భార్యతో కలిసి దానిపై పడుకున్నాడు.
2.46.15
सभार्यं सम्प्रसुप्तं तु श्रान्तं सम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः।
कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान् ॥ २.४६.१५ ॥
భార్యతో గాఢనిద్రలో ఉన్న, అలసిన రాముణ్ణి చూసి, లక్ష్మణుడు సారథికి రాముని వివిధ గుణాలను చెప్పాడు.
2.46.16
जाग्रतोरेव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः।
सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान् ॥ २.४६.१६ ॥
తమసా తీరంలో సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు), సారథి మేల్కొని ఉండగానే, రాముని గుణాలను చెబుతూనే ఆ రాత్రి గడిచి సూర్యుడు ఉదయించాడు.
2.46.17
गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः।
अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥ २.४६.१७ ॥
పశువుల మందలతో నిండిన తీరాలు కలిగిన తమసకు కొంత దూరంలో, రాముడు ప్రజలతో కలిసి ఆ రాత్రిని అక్కడే గడిపాడు.
2.46.18
उत्थाय च महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च।
अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम् ॥ २.४६.१८ ॥
మహాతేజస్వి అయిన రాముడు లేచి, ఆ ప్రజలను చూసి, పుణ్యలక్షణాలు గల తమ్ముడు లక్ష్మణునితో మాట్లాడాడు.
2.46.19
अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निर्व्यपेक्षान् गृहेष्वपि।
वृक्षमूलेषु संसक्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम् ॥ २.४६.१९ ॥
సౌమిత్రీ, మన మీదే ఆధారపడి ఇళ్లను విడిచినవారిని ఇప్పుడు చూడు లక్ష్మణా — వారు చెట్ల వేళ్ల వద్ద అతుక్కుని ఉన్నారు.
2.46.20
यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने।
अपि प्राणान् न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम् ॥ २.४६.२० ॥
మన తిరిగి రావడం గురించి ఈ పౌరులు ఎలా సంకల్పం చేసుకున్నారో, వారు ప్రాణాలనైనా అర్పిస్తారు కానీ తమ నిశ్చయాన్ని విడువరు.
2.46.21
यावदेव तु संसुप्तास्तावदेव वयं लघु।
रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम् ॥ २.४६.२१ ॥
వీరంతా గాఢంగా నిద్రపోతున్నంతవరకే మనం వేగంగా రథమెక్కి భయం లేని మార్గంలో వెళ్దాం.
2.46.22
अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः।
स्वपेयुरनुरक्ता मा वृक्षमूलेषु संश्रिताः ॥ २.४६.२२ ॥
కాబట్టి ఇక ఇక్ష్వాకు నగర పౌరులు, మనపై అనురాగంతో, మళ్లీ చెట్ల వేళ్లను ఆశ్రయించి పడుకోకూడదు.
2.46.23
पौरा ह्यात्मकृताद् दुःखाद् विप्रमोच्या नृपात्मजैः।
न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः ॥ २.४६.२३ ॥
పౌరులు తమ స్వయంకృత దుఃఖం నుండి రాజకుమారులచే విముక్తి పొందవలసినవారు; వారిని తామే దుఃఖంలోకి నెట్టుకోకూడదు.
2.46.24
अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद् धर्ममिव स्थितम्।
रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्रमारुह्यतामिति ॥ २.४६.२४ ॥
ప్రత్యక్షంగా ధర్మమే నిలిచినట్లున్న రాముడితో లక్ష్మణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ ప్రాజ్ఞుడా, నాకు ఇదే ఇష్టంగా ఉంది; త్వరగా రథమెక్కుదాం.
2.46.25
अथ रामोऽब्रवीत् सूतं शीघ्रं संयुज्यतां रथः।
गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥ २.४६.२५ ॥
అప్పుడు రాముడు సారథితో అన్నాడు: "త్వరగా రథాన్ని కట్టు. తరువాత నేను అరణ్యానికి వెళ్తాను; ప్రభూ, ఇక్కడినుంచి త్వరగా వెళ్ళు."
2.46.26
सूतस्ततः संत्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः।
योजयित्वा तु रामस्य प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.२६ ॥
అప్పుడు సారథి త్వరగా ఆ ఉత్తమ గుర్రాలతో రథాన్ని కట్టి, రాముని వద్ద చేతులు జోడించి నివేదించాడు.
2.46.27
अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर।
त्वरयाऽऽरोह भद्रं ते ससीतः सहलक्ष्मणः ॥ २.४६.२७ ॥
"ఓ మహాబాహూ, రథికులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ రథం కట్టబడింది. త్వరగా ఎక్కు; నీకు శుభం కలుగుగాక, సీత, లక్ష్మణులతో కలిసి."
2.46.28
तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघवः सपरिच्छदः।
शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम् ॥ २.४६.२८ ॥
ఆ రథమెక్కి రాఘవుడు తన పరివారంతో, వేగంగా ప్రవహించే, సుడులతో కలత చెందిన తమసా నదిని దాటాడు.
2.46.29
स संतीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम्।
प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम् ॥ २.४६.२९ ॥
నదిని దాటి ఆ మహాబాహు, శ్రీమంతుడు రాముడు ముళ్ళు లేని, శుభకరమైన మహామార్గంలో ప్రవేశించాడు; భయపడేవారికి అది అభయమిచ్చేది.
2.46.30
मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद् वचः।
उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमारुह्य सारथे ॥ २.४६.३० ॥
పౌరులను భ్రమింపజేయడానికి రాముడు సారథితో అన్నాడు: "సారథీ, నీవు రథమెక్కి ఉత్తరం వైపు ముఖం పెట్టి వెళ్ళు."
2.46.31
मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः।
यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः ॥ २.४६.३१ ॥
ఒక క్షణం వేగంగా వెళ్లి, మళ్లీ రథాన్ని వెనక్కి తిప్పు; పౌరులు నన్ను గుర్తించకుండా జాగ్రత్తగా చేయి.
2.46.32
रामस्य तु वचः श्रुत्वा तथा चक्रे च सारथिः।
प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.३२ ॥
రాముని మాటలు విని సారథి అలాగే చేశాడు; తిరిగి వచ్చి రాముడికి రథాన్ని గురించి తెలియజేశాడు.
2.46.33
तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौ
तदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ।
प्रचोदयामास ततस्तुरंगमान्
स सारथिर्येन पथा तपोवनम् ॥ २.४६.३३ ॥
అప్పుడు రథానికి కట్టిన గుర్రాలను, రఘువంశాన్ని వర్ధిల్లజేసే ఇద్దరు, సీతతో కలిసి రథమెక్కగా, సారథి తపోవనానికి దారితీసే మార్గంలో నడిపాడు.
2.46.34
ततः समास्थाय रथं महारथः
ससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ।
उदङ्मुखं तं तु रथं चकार
प्रयाणमाङ्गल्यनिमित्तदर्शनात् ॥ २.४६.३४ ॥
అప్పుడు మహారథుడైన దాశరథి సారథితో కలిసి రథమెక్కి వనానికి వెళ్లాడు; ప్రయాణానికి శుభ శకునాలు కనిపించడంతో ఆ రథాన్ని ఉత్తరాభిముఖంగా తిప్పాడు.