ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.46.1
ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः।
सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.४६.१ ॥
ನಂತರ ರಾಘವನು ರಮಣೀಯವಾದ ತಮಸಾ ತೀರವನ್ನು ಸೇರಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೌಮಿತ್ರಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.46.2
इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम्।
वनवासस्य भद्रं ते न चोत्कण्ठितुमर्हसि ॥ २.४६.२ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಇಂದು ವನವಾಸದ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿ. ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ; ನೀನು ಆತುರಪಡಬಾರದು.
2.46.3
पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः।
यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः ॥ २.४६.३ ॥
ನೋಡು, ಸುತ್ತಲೂ ಬರಿದಾದ ಕಾಡುಗಳು ಅಳುತ್ತಿರುವಂತಿವೆ; ತಮ್ಮ ನೆಲೆಗೆ ಮರಳಿದ ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿವೆ.
2.46.4
अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम।
सस्त्रीपुंसा गतानस्मान् शोचिष्यति न संशयः ॥ २.४६.४ ॥
ಇಂದು ನನ್ನ ತಂದೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರ, ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರೊಡನೆ, ನಾವು ಹೋದುದರಿಂದ ದುಃಖಿಸುವುದು; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
2.46.5
अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः।
त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्नभरतौ तथा ॥ २.४६.५ ॥
ರಾಜನ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಜನರು ಅವನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತರು; ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ, ಶತ್ರುಘ್ನ ಮತ್ತು ಭರತರ ಮೇಲೆಯೂ ಅವರು ಅನುರಕ್ತರೇ.
2.46.6
पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम्।
अपि नान्धौ भवेतां नौ रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः ॥ २.४६.६ ॥
ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ನೆನೆದು ನಾನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮಗಾಗಿ ಅವರು ನಿರಂತರ ಅಳುತ್ತಾ ಕುರುಡರಾಗದಿರಲಿ.
2.46.7
भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे।
धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैराश्वासयिष्यति ॥ २.४६.७ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಭರತನು ನನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯನ್ನು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವನು.
2.46.8
भरतस्यानृशंसत्वं संचिन्त्याहं पुनः पुनः।
नानुशोचामि पितरं मातरं च महाभुज ॥ २.४६.८ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಭರತನ ದಯೆಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಯೋಚಿಸಿ, ನಾನು ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.46.9
त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम्।
अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थं सहायता ॥ २.४६.९ ॥
ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬಂದ ನೀನು ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯ; ವೈದೇಹಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು.
2.46.10
अद्भिरेव हि सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम्।
एतद्धि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति ॥ २.४६.१० ॥
ಓ ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಈ ರಾತ್ರಿ ನಾನು ಕೇವಲ ನೀರಿನಿಂದಲೇ ಕಳೆಯುವೆನು; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳಿದ್ದರೂ ಇದೇ ನನಗೆ ಇಷ್ಟ.
2.46.11
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः।
अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह ॥ २.४६.११ ॥
ಹೀಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ರಾಘವನು ಸುಮಂತ್ರನಿಗೂ, "ಸೌಮ್ಯನೇ, ಕುದುರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
2.46.12
सोऽश्वान् सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते।
प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः ॥ २.४६.१२ ॥
ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸುವಾಗ, ಸುಮಂತ್ರನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹೇರಳ ಮೇವು ಕೊಟ್ಟು, ಅವುಗಳ ಬಳಿಯೇ ಇದ್ದನು.
2.46.13
उपास्य तु शिवां संध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपागताम्।
रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह ॥ २.४६.१३ ॥
ಶಿವಸಂಧ್ಯೆಯ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಾರಥಿ ಸುಮಂತ್ರನು ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ)ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ರಾಮನಿಗೆ ಶಯನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.
2.46.14
तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैर्वृताम्।
रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यः संविवेश ह ॥ २.४६.१४ ॥
ತಮಸಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮರದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದನು.
2.46.15
सभार्यं सम्प्रसुप्तं तु श्रान्तं सम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः।
कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान् ॥ २.४६.१५ ॥
ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ, ದಣಿದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸಾರಥಿಗೆ ರಾಮನ ಹಲವು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.46.16
जाग्रतोरेव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः।
सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान् ॥ २.४६.१६ ॥
ತಮಸಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಮತ್ತು ಸಾರಥಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿದ್ದಾಗಲೇ, ರಾಮನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದನು.
2.46.17
गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः।
अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥ २.४६.१७ ॥
ದನಗಳ ಹಿಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ತೀರಗಳಿರುವ ತಮಸಾ ನದಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ, ರಾಮನು ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದನು.
2.46.18
उत्थाय च महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च।
अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम् ॥ २.४६.१८ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನು ಎದ್ದು, ಆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಪುಣ್ಯಲಕ್ಷಣದ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
2.46.19
अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निर्व्यपेक्षान् गृहेष्वपि।
वृक्षमूलेषु संसक्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम् ॥ २.४६.१९ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ನಮ್ಮನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದವರನ್ನು ಈಗ ನೋಡು ಲಕ್ಷ್ಮಣ — ಅವರು ಮರದ ಬೇರುಗಳ ಬಳಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
2.46.20
यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने।
अपि प्राणान् न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम् ॥ २.४६.२० ॥
ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪೌರರು ಹೇಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಒತ್ತೆಯಿಟ್ಟರೂ ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
2.46.21
यावदेव तु संसुप्तास्तावदेव वयं लघु।
रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम् ॥ २.४६.२१ ॥
ಇವರೆಲ್ಲ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ನಾವು ಬೇಗ ರಥವೇರಿ ಭಯರಹಿತ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗೋಣ.
2.46.22
अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः।
स्वपेयुरनुरक्ता मा वृक्षमूलेषु संश्रिताः ॥ २.४६.२२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ನಗರದ ಅನುರಾಗಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮರದ ಬೇರುಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗದಿರಲಿ.
2.46.23
पौरा ह्यात्मकृताद् दुःखाद् विप्रमोच्या नृपात्मजैः।
न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः ॥ २.४६.२३ ॥
ಪೌರರು ತಮ್ಮದೇ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ದುಃಖದಿಂದ ರಾಜಕುಮಾರರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾದವರು; ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಬಾರದು.
2.46.24
अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद् धर्ममिव स्थितम्।
रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्रमारुह्यतामिति ॥ २.४६.२४ ॥
ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಧರ್ಮದಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದ ರಾಮನಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹೇಳಿದ: ಓ ಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ನನಗೆ ಇದೇ ಒಪ್ಪಿಗೆ; ಬೇಗ ರಥವೇರೋಣ.
2.46.25
अथ रामोऽब्रवीत् सूतं शीघ्रं संयुज्यतां रथः।
गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥ २.४६.२५ ॥
ಆಗ ರಾಮನು ಸಾರಥಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಬೇಗನೆ ರಥವನ್ನು ಕಟ್ಟು. ಅನಂತರ ನಾನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಪ್ರಭುವೇ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೇಗನೆ ಹೊರಡು."
2.46.26
सूतस्ततः संत्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः।
योजयित्वा तु रामस्य प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.२६ ॥
ಆಗ ಸಾರಥಿ ಬೇಗನೆ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ರಥವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ರಾಮನ ಬಳಿ ಕೈಮುಗಿದು ತಿಳಿಸಿದನು.
2.46.27
अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर।
त्वरयाऽऽरोह भद्रं ते ससीतः सहलक्ष्मणः ॥ २.४६.२७ ॥
"ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ರಥಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ರಥವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬೇಗನೆ ಏರು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ."
2.46.28
तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघवः सपरिच्छदः।
शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम् ॥ २.४६.२८ ॥
ಆ ರಥವನ್ನೇರಿ ರಾಘವನು ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ, ಸುಳಿಗಳಿಂದ ಕಲಕಿದ ತಮಸಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು.
2.46.29
स संतीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम्।
प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम् ॥ २.४६.२९ ॥
ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಆ ಮಹಾಬಾಹು, ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ರಾಮನು ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲದ, ಮಂಗಳಕರವಾದ ಮಹಾಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಭಯಪಡುವವರಿಗೆ ಅದು ಅಭಯವಾಗಿತ್ತು.
2.46.30
मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद् वचः।
उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमारुह्य सारथे ॥ २.४६.३० ॥
ಪೌರರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು ರಾಮನು ಸಾರಥಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಸಾರಥಿಯೇ, ನೀನು ರಥವನ್ನೇರಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗು."
2.46.31
मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः।
यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः ॥ २.४६.३१ ॥
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಮತ್ತೆ ರಥವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸು; ನಗರವಾಸಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡು.
2.46.32
रामस्य तु वचः श्रुत्वा तथा चक्रे च सारथिः।
प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.३२ ॥
ರಾಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಾರಥಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು; ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದು ರಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
2.46.33
तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौ
तदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ।
प्रचोदयामास ततस्तुरंगमान्
स सारथिर्येन पथा तपोवनम् ॥ २.४६.३३ ॥
ಆಗ ರಥಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ರಘುವಂಶವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ರಥವೇರಿದ ಮೇಲೆ, ಸಾರಥಿ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಿದನು.
2.46.34
ततः समास्थाय रथं महारथः
ससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ।
उदङ्मुखं तं तु रथं चकार
प्रयाणमाङ्गल्यनिमित्तदर्शनात् ॥ २.४६.३४ ॥
ಆಗ ಮಹಾರಥಿ ದಶರಥನ ಮಗನು ಸಾರಥಿಯೊಂದಿಗೆ ರಥವೇರಿ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಪ್ರಯಾಣದ ಶುಭ ಶಕುನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ರಥವನ್ನು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.