വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.46.1
ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः।
सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.४६.१ ॥
പിന്നീട് രാഘവൻ മനോഹരമായ തമസാ തീരത്തെത്തി, സീതയെ നോക്കി, സൗമിത്രിയോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.46.2
इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम्।
वनवासस्य भद्रं ते न चोत्कण्ठितुमर्हसि ॥ २.४६.२ ॥
സൗമിത്രീ, ഇന്ന് വനവാസത്തിലെ ആദ്യ രാത്രിയാണിത്. നിനക്ക് മംഗളം; നീ വ്യാകുലപ്പെടരുത്.
2.46.3
पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः।
यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः ॥ २.४६.३ ॥
നോക്കൂ, ചുറ്റും ശൂന്യമായ വനങ്ങൾ കരയുന്നതുപോലെയുണ്ട്; തങ്ങളുടെ കൂടുകളിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ മാനുകളും പക്ഷികളും അവയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.46.4
अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम।
सस्त्रीपुंसा गतानस्मान् शोचिष्यति न संशयः ॥ २.४६.४ ॥
ഇന്ന് എന്റെ പിതാവിന്റെ തലസ്ഥാനമായ അയോധ്യാ നഗരം, സ്ത്രീപുരുഷന്മാരോടൊപ്പം, നമ്മൾ പോയതുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കും; സംശയമില്ല.
2.46.5
अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः।
त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्नभरतौ तथा ॥ २.४६.५ ॥
രാജാവിന്റെ പല ഗുണങ്ങളാൽ ജനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിൽ അനുരക്തരാണ്; നിന്നിലും എന്നിലും ശത്രുഘ്നനിലും ഭരതനിലും അവർ അനുരക്തരാണ്.
2.46.6
पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम्।
अपि नान्धौ भवेतां नौ रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः ॥ २.४६.६ ॥
എന്റെ പിതാവിനെയും യശസ്വിനിയായ മാതാവിനെയും ഓർത്ത് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു; നമുക്കായി അവർ നിരന്തരം കരഞ്ഞ് അന്ധരാകരുതേ.
2.46.7
भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे।
धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैराश्वासयिष्यति ॥ २.४६.७ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ ഭരതൻ എന്റെ പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവ നിറഞ്ഞ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിക്കും.
2.46.8
भरतस्यानृशंसत्वं संचिन्त्याहं पुनः पुनः।
नानुशोचामि पितरं मातरं च महाभुज ॥ २.४६.८ ॥
മഹാബാഹുവേ, ഭരതന്റെ ദയ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ച്, ഞാൻ പിതാവിനെക്കുറിച്ചും മാതാവിനെക്കുറിച്ചും ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
2.46.9
त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम्।
अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थं सहायता ॥ २.४६.९ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, എന്നെ അനുഗമിച്ചതിലൂടെ നീ നിന്റെ കടമ നിർവഹിച്ചു; വൈദേഹിയുടെ സംരക്ഷണത്തിന് സഹായം തേടണം.
2.46.10
अद्भिरेव हि सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम्।
एतद्धि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति ॥ २.४६.१० ॥
സൗമിത്രേ, ഈ രാത്രി ഞാൻ വെള്ളം മാത്രം കഴിച്ച് കഴിയും; കാട്ടിൽ പലതരം വസ്തുക്കളുണ്ടെങ്കിലും ഇതാണ് എനിക്കിഷ്ടം.
2.46.11
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः।
अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह ॥ २.४६.११ ॥
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, രാഘവൻ സുമന്ത്രനോടും പറഞ്ഞു: "സൗമ്യനേ, കുതിരകളുടെ കാര്യത്തിൽ ജാഗ്രത പാലിക്കുക."
2.46.12
सोऽश्वान् सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते।
प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः ॥ २.४६.१२ ॥
സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാറായപ്പോൾ, സുമന്ത്രൻ കുതിരകളെ കെട്ടിയിട്ട്, ധാരാളം തീറ്റ നൽകി, അവയ്ക്കരികിൽ തന്നെ നിന്നു.
2.46.13
उपास्य तु शिवां संध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपागताम्।
रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह ॥ २.४६.१३ ॥
ശിവമായ സന്ധ്യോപാസന കഴിഞ്ഞ്, രാത്രി വന്നതു കണ്ട്, സാരഥി സുമന്ത്രൻ സൗമിത്രിയോടൊപ്പം രാമന് ശയ്യ ഒരുക്കി.
2.46.14
तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैर्वृताम्।
रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यः संविवेश ह ॥ २.४६.१४ ॥
തമസാനദീതീരത്ത് മരയിലകളാൽ മൂടിയ ആ ശയ്യ കണ്ട്, രാമൻ സൗമിത്രിയോടും ഭാര്യയോടുമൊപ്പം അതിൽ കിടന്നു.
2.46.15
सभार्यं सम्प्रसुप्तं तु श्रान्तं सम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः।
कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान् ॥ २.४६.१५ ॥
ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗാഢനിദ്രയിലായിരുന്ന, ക്ഷീണിതനായ രാമനെ കണ്ട്, ലക്ഷ്മണൻ സാരഥിയോട് രാമന്റെ വിവിധ ഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
2.46.16
जाग्रतोरेव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः।
सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान् ॥ २.४६.१६ ॥
തമസാതീരത്ത്, സൗമിത്രിയും സാരഥിയും ഉണർന്നിരിക്കവേ, രാമന്റെ ഗുണങ്ങൾ പറയുമ്പോൾത്തന്നെ ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞ് സൂര്യൻ ഉദിച്ചു.
2.46.17
गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः।
अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥ २.४६.१७ ॥
പശുക്കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ തീരങ്ങളുള്ള തമസയിൽ നിന്ന് അകലെ, രാമൻ ജനങ്ങളോടൊപ്പം ആ രാത്രി അവിടെ താമസിച്ചു.
2.46.18
उत्थाय च महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च।
अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम् ॥ २.४६.१८ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ രാമൻ എഴുന്നേറ്റ്, ആ ജനങ്ങളെ കണ്ട്, പുണ്യലക്ഷണങ്ങളുള്ള സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
2.46.19
अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निर्व्यपेक्षान् गृहेष्वपि।
वृक्षमूलेषु संसक्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम् ॥ २.४६.१९ ॥
സൗമിത്രേ, നമ്മെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് വീടുകൾ വിട്ടവരെ ഇപ്പോൾ കാണൂ ലക്ഷ്മണാ — അവർ മരച്ചുവട്ടിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് കിടക്കുന്നു.
2.46.20
यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने।
अपि प्राणान् न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम् ॥ २.४६.२० ॥
നമ്മുടെ മടക്കത്തെക്കുറിച്ച് ഈ പൗരന്മാർ നിയമം പാലിക്കുന്നതുപോലെ, അവർ പ്രാണൻ പോലും പണയം വെക്കും; എന്നാൽ നിശ്ചയം ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
2.46.21
यावदेव तु संसुप्तास्तावदेव वयं लघु।
रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम् ॥ २.४६.२१ ॥
ഇവർ ഗാഢമായി ഉറങ്ങുന്ന സമയത്തുതന്നെ നമുക്ക് വേഗം രഥത്തിൽ കയറി ഭയരഹിതമായ വഴിയിലൂടെ പോകാം.
2.46.22
अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः।
स्वपेयुरनुरक्ता मा वृक्षमूलेषु संश्रिताः ॥ २.४६.२२ ॥
അതിനാൽ ഇനി ഇക്ഷ്വാകുപുരത്തിലെ അനുരക്തരായ നിവാസികൾ മരച്ചുവടുകളെ ആശ്രയിച്ച് ഉറങ്ങാതിരിക്കട്ടെ.
2.46.23
पौरा ह्यात्मकृताद् दुःखाद् विप्रमोच्या नृपात्मजैः।
न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः ॥ २.४६.२३ ॥
പൗരന്മാരെ സ്വയംകൃതമായ ദുഃഖത്തിൽനിന്ന് രാജകുമാരന്മാർ മോചിപ്പിക്കേണ്ടവരാണ്; അവരെ അവർതന്നെ ദുഃഖത്തിൽ ചേർക്കരുത്.
2.46.24
अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद् धर्ममिव स्थितम्।
रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्रमारुह्यतामिति ॥ २.४६.२४ ॥
സാക്ഷാൽ ധർമ്മംപോലെ നിന്ന രാമനോട് ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ബുദ്ധിമാനേ, ഇതാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടം; വേഗം രഥത്തിൽ കയറാം.
2.46.25
अथ रामोऽब्रवीत् सूतं शीघ्रं संयुज्यतां रथः।
गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥ २.४६.२५ ॥
അപ്പോൾ രാമൻ സാരഥിയോടു പറഞ്ഞു: "വേഗം രഥം പൂട്ടുക. പിന്നീട് ഞാൻ കാട്ടിലേക്കു പോകും; പ്രഭോ, ഇവിടെനിന്നു വേഗം പോകുക."
2.46.26
सूतस्ततः संत्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः।
योजयित्वा तु रामस्य प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.२६ ॥
പിന്നീട് സാരഥി വേഗത്തിൽ ആ ഉത്തമ കുതിരകളെ രഥത്തിൽ പൂട്ടി, രാമന്റെ മുന്നിൽ കൈകൂപ്പി അറിയിച്ചു.
2.46.27
अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर।
त्वरयाऽऽरोह भद्रं ते ससीतः सहलक्ष्मणः ॥ २.४६.२७ ॥
"മഹാബാഹുവേ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്റെ ഈ രഥം പൂട്ടിക്കഴിഞ്ഞു. വേഗം കയറുക; സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടുമൊപ്പം നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ."
2.46.28
तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघवः सपरिच्छदः।
शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम् ॥ २.४६.२८ ॥
ആ രഥത്തിൽ കയറി രാഘവൻ പരിവാരത്തോടൊപ്പം, വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നതും ചുഴികളാൽ ഇളകുന്നതുമായ തമസാ നദി കടന്നു.
2.46.29
स संतीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम्।
प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम् ॥ २.४६.२९ ॥
നദി കടന്ന് മഹാബാഹുവും ശ്രീമാനുമായ രാമൻ മുള്ളില്ലാത്ത, മംഗളകരമായ മഹാമാർഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഭയപ്പെടുന്നവർക്ക് അത് അഭയമായിരുന്നു.
2.46.30
मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद् वचः।
उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमारुह्य सारथे ॥ २.४६.३० ॥
പൗരന്മാരെ വഞ്ചിക്കാൻവേണ്ടി രാമൻ സാരഥിയോടു പറഞ്ഞു: "സാരഥേ, നീ രഥത്തിൽ കയറി വടക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ചു പോകുക."
2.46.31
मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः।
यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः ॥ २.४६.३१ ॥
ഒരു നിമിഷം വേഗത്തിൽ പോയി, വീണ്ടും രഥം തിരിച്ചുവിടൂ; പൗരന്മാർ എന്നെ അറിയാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യൂ.
2.46.32
रामस्य तु वचः श्रुत्वा तथा चक्रे च सारथिः।
प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.३२ ॥
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സാരഥി അതുപോലെ ചെയ്തു; മടങ്ങിവന്ന് രാമനോട് രഥത്തെക്കുറിച്ച് അറിയിച്ചു.
2.46.33
तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौ
तदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ।
प्रचोदयामास ततस्तुरंगमान्
स सारथिर्येन पथा तपोवनम् ॥ २.४६.३३ ॥
അപ്പോൾ രഥത്തിൽ കെട്ടിയ കുതിരകളെ, സീതയോടൊപ്പം രഘുവംശത്തെ വളർത്തുന്ന ഇരുവരും കയറിയപ്പോൾ, സാരഥി തപോവനത്തിലേക്കുള്ള വഴിയിലൂടെ തെളിച്ചു.
2.46.34
ततः समास्थाय रथं महारथः
ससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ।
उदङ्मुखं तं तु रथं चकार
प्रयाणमाङ्गल्यनिमित्तदर्शनात् ॥ २.४६.३४ ॥
അപ്പോൾ മഹാരഥനായ ദശരഥപുത്രൻ സാരഥിയോടൊപ്പം രഥത്തിൽ കയറി കാട്ടിലേക്ക് പോയി; യാത്രയ്ക്കുള്ള മംഗള ശകുനങ്ങൾ കണ്ടതിനാൽ രഥത്തെ വടക്കോട്ട് തിരിച്ചു.