รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.46.1
ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः।
सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.४६.१ ॥
ครั้นนั้น พระราฆวะ เมื่อเสด็จถึงฝั่งแม่น้ำตมสาอันงดงาม ทอดพระเนตรสีดาแล้ว ตรัสถ้อยคำนี้แก่พระสุมิตราบุตร คือพระลักษมณ์
2.46.2
इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम्।
वनवासस्य भद्रं ते न चोत्कण्ठितुमर्हसि ॥ २.४६.२ ॥
ลักษมณ์เอ๋ย วันนี้เป็นคืนแรกที่เราถูกส่งมาอยู่ในป่า ขอให้โชคดีมีแก่เจ้า อย่าได้หวนคิดถึงบ้านเลย
2.46.3
पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः।
यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः ॥ २.४६.३ ॥
ดูเถิด ป่าอันเปล่าเปลี่ยวนี้ดูเหมือนร่ำไห้อยู่รอบด้าน ที่ซึ่งนกและเนื้อกลับไปยังรังของตนแล้วซ่อนตัวอยู่
2.46.4
अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम।
सस्त्रीपुंसा गतानस्मान् शोचिष्यति न संशयः ॥ २.४६.४ ॥
วันนี้ เมืองอโยธยา นครหลวงของบิดาเรา พร้อมด้วยหญิงชายของตน จะต้องโศกเศร้าเพราะเราจากไปแน่แท้ ไม่ต้องสงสัยเลย
2.46.5
अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः।
त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्नभरतौ तथा ॥ २.४६.५ ॥
ประชาชนต่างรักใคร่กษัตริย์เพราะคุณความดีมากมายของพระองค์ และรักใคร่เจ้า รักใคร่เรา รักใคร่ศัตรุฆนะและภรตเช่นกัน ดูก่อนนรวยาฆระ ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์
2.46.6
पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम्।
अपि नान्धौ भवेतां नौ रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः ॥ २.४६.६ ॥
เรายังโศกเศร้าถึงบิดาและมารดาผู้มีเกียรติ ขอให้ท่านทั้งสองอย่าได้ตาบอดเพราะร่ำไห้ถึงเราซ้ำแล้วซ้ำเล่าเลย
2.46.7
भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे।
धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैराश्वासयिष्यति ॥ २.४६.७ ॥
ภรตผู้มีใจยึดมั่นในธรรมจะปลอบโยนบิดาและมารดาของเราด้วยถ้อยคำที่เต็มไปด้วยธรรม ทรัพย์ และความปรารถนาโดยแน่นอน
2.46.8
भरतस्यानृशंसत्वं संचिन्त्याहं पुनः पुनः।
नानुशोचामि पितरं मातरं च महाभुज ॥ २.४६.८ ॥
ดูก่อนผู้มีแขนทั้งสองแข็งแรง เมื่อเราระลึกถึงความอ่อนโยนของภรตซ้ำแล้วซ้ำเล่า เราจึงไม่โศกเศร้าถึงบิดาและมารดาเลย
2.46.9
त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम्।
अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थं सहायता ॥ २.४६.९ ॥
ดูก่อนนรวยาฆระ สิ่งที่เจ้าทำนั้นเป็นหน้าที่ของเจ้า ในเมื่อเจ้าติดตามเรามา เพราะเพื่อการคุ้มครองไวเทหี ย่อมต้องแสวงหาความช่วยเหลือเป็นแน่
2.46.10
अद्भिरेव हि सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम्।
एतद्धि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति ॥ २.४६.१० ॥
ดูก่อนลักษมณ์บุตรแห่งสุมิตรา คืนนี้เราจะพักอยู่ด้วยน้ำเท่านั้น นี่เป็นสิ่งที่เราพอใจ แม้ในป่าจะมีสิ่งต่างๆ มากมายก็ตาม
2.46.11
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः।
अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह ॥ २.४६.११ ॥
ครั้นตรัสกับพระลักษมณ์เช่นนี้แล้ว พระราฆวะก็ตรัสแก่สุมันตระด้วยว่า "ท่านผู้อ่อนโยน จงระมัดระวังดูแลม้าให้ดีเถิด"
2.46.12
सोऽश्वान् सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते।
प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः ॥ २.४६.१२ ॥
เมื่อดวงอาทิตย์ใกล้จะตกดิน สุมันตระควบคุมม้าไว้ ให้หญ้าแก่ม้าอย่างอุดมสมบูรณ์ แล้วอยู่ใกล้ชิดม้าเหล่านั้น
2.46.13
उपास्य तु शिवां संध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपागताम्।
रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह ॥ २.४६.१३ ॥
สารถีสุมันตระทำพิธีสันธยาอันเป็นมงคลแล้ว เมื่อเห็นว่าราตรีมาถึง จึงจัดที่นอนให้พระรามพร้อมกับพระสุมิตราบุตร คือพระลักษมณ์
2.46.14
तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैर्वृताम्।
रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यः संविवेश ह ॥ २.४६.१४ ॥
พระรามทอดพระเนตรที่นอนนั้นซึ่งปูด้วยใบไม้บนฝั่งแม่น้ำตมสา จึงบรรทมลงพร้อมกับพระสุมิตราบุตร คือพระลักษมณ์ และพระชายาของพระองค์
2.46.15
सभार्यं सम्प्रसुप्तं तु श्रान्तं सम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः।
कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान् ॥ २.४६.१५ ॥
พระลักษมณ์ทอดพระเนตรพระรามผู้อ่อนล้าและบรรทมหลับสนิทพร้อมพระชายา จึงเล่าคุณความดีต่างๆ ของพระรามแก่สารถี
2.46.16
जाग्रतोरेव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः।
सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान् ॥ २.४६.१६ ॥
ขณะที่พระลักษมณ์และสารถียังตื่นอยู่ บนฝั่งแม่น้ำตมสา กล่าวถึงคุณความดีของพระราม ราตรีนั้นก็ผ่านไปและดวงอาทิตย์ก็ขึ้น
2.46.17
गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः।
अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥ २.४६.१७ ॥
ห่างจากแม่น้ำตมสาไปไม่ไกล ซึ่งฝั่งทั้งสองเต็มไปด้วยฝูงโคนม พระรามประทับแรมคืนนั้นอยู่ที่นั่นพร้อมกับประชาชน
2.46.18
उत्थाय च महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च।
अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम् ॥ २.४६.१८ ॥
พระรามผู้มีพระเดชานุภาพมาก ลุกขึ้น ทอดพระเนตรประชาชนเหล่านั้น แล้วตรัสแก่พระลักษมณ์ พี่น้องของพระองค์ ผู้มีลักษณะอันเป็นมงคล
2.46.19
अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निर्व्यपेक्षान् गृहेष्वपि।
वृक्षमूलेषु संसक्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम् ॥ २.४६.१९ ॥
ดูก่อนลักษมณ์บุตรแห่งสุมิตรา บัดนี้ จงดูคนเหล่านั้นที่พึ่งพาเราเพียงผู้เดียว ทิ้งเรือนของตน มาเกาะอยู่ที่โคนต้นไม้
2.46.20
यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने।
अपि प्राणान् न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम् ॥ २.४६.२० ॥
เหมือนอย่างที่ชาวนครเหล่านี้ตั้งมั่นในความตั้งใจว่าจะไม่ให้เราหันกลับไป พวกเขาก็พร้อมจะเสียสละแม้ชีวิต แต่จะไม่ละทิ้งความมุ่งมั่นนั้นเป็นแน่
2.46.21
यावदेव तु संसुप्तास्तावदेव वयं लघु।
रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम् ॥ २.४६.२१ ॥
ตราบใดที่ทุกคนยังหลับใหลอย่างลึก พวกเราก็ควรรีบขึ้นรถแล้วไปตามทางที่ปราศจากภัยโดยเร็ว
2.46.22
अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः।
स्वपेयुरनुरक्ता मा वृक्षमूलेषु संश्रिताः ॥ २.४६.२२ ॥
เพราะฉะนั้น ขอให้ชาวเมืองอโยธยาผู้ภักดีอย่านอนลงอีกในตอนนี้ โดยไปพักอาศัยที่โคนต้นไม้เลย
2.46.23
पौरा ह्यात्मकृताद् दुःखाद् विप्रमोच्या नृपात्मजैः।
न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः ॥ २.४६.२३ ॥
ชาวเมืองควรได้รับการปลดปล่อยจากทุกข์ที่ตนเองก่อขึ้น โดยเจ้าชายทั้งหลาย และไม่ควรถูกทำให้ต้องทุกข์ด้วยการกระทำของตนเอง
2.46.24
अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद् धर्ममिव स्थितम्।
रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्रमारुह्यतामिति ॥ २.४६.२४ ॥
พระลักษมณ์กล่าวกับพระรามผู้ประทับยืนอยู่ราวกับธรรมะที่มีรูปร่าง ว่า ข้าแต่ผู้มีปัญญา ข้าพเจ้าเห็นชอบเช่นนั้น ขอให้เราขึ้นรถโดยเร็วเถิด
2.46.25
अथ रामोऽब्रवीत् सूतं शीघ्रं संयुज्यतां रथः।
गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥ २.४६.२५ ॥
ครั้นแล้วพระรามตรัสกับสารถีว่า ขอให้เทียมรถโดยเร็ว ข้าพเจ้าจะไปยังป่า ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่ ขอให้ท่านรีบไปจากที่นี่เถิด
2.46.26
सूतस्ततः संत्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः।
योजयित्वा तु रामस्य प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.२६ ॥
ครั้นแล้วสารถีรีบเร่งเทียมรถด้วยม้าชั้นเยี่ยมเหล่านั้น แล้วพนมมือกราบทูลพระราม
2.46.27
अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर।
त्वरयाऽऽरोह भद्रं ते ससीतः सहलक्ष्मणः ॥ २.४६.२७ ॥
ข้าแต่ผู้มีพาหุใหญ่ ผู้เลิศในหมู่นักรบรถศึก รถของพระองค์เทียมแล้ว ขอเสด็จขึ้นโดยเร็วเถิด ขอให้พระองค์ประสบความเจริญ พร้อมด้วยสีดาและพระลักษมณ์
2.46.28
तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघवः सपरिच्छदः।
शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम् ॥ २.४६.२८ ॥
พระราฆพะประทับบนรถนั้นพร้อมบริวาร แล้วข้ามแม่น้ำตมสาซึ่งไหลเชี่ยวและมีวังน้ำวนปั่นป่วน
2.46.29
स संतीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम्।
प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम् ॥ २.४६.२९ ॥
พระรามผู้มีพาหุใหญ่และรุ่งโรจน์ ครั้นข้ามแม่น้ำแล้ว ก็เข้าสู่มหามรรคาอันเป็นมงคล ปราศจากหนาม และปลอดภัยสำหรับผู้ที่มองเห็นภัย
2.46.30
मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद् वचः।
उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमारुह्य सारथे ॥ २.४६.३० ॥
เพื่อให้ชาวเมืองหลงทาง พระรามจึงตรัสกับสารถีว่า ข้าแต่สารถี จงขึ้นรถแล้วขับต่อไปโดยหันหน้าไปทางเหนือเถิด
2.46.31
मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः।
यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः ॥ २.४६.३१ ॥
จงไปโดยเร็วสักครู่หนึ่ง แล้วหันรถกลับมาอีก และทำด้วยความตั้งใจ เพื่อให้ชาวเมืองไม่รู้จักข้าพเจ้า
2.46.32
रामस्य तु वचः श्रुत्वा तथा चक्रे च सारथिः।
प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.३२ ॥
สารถีได้ฟังพระดำรัสของพระราม จึงกระทำตามนั้น ครั้นกลับมาแล้วก็กราบทูลพระรามถึงสภาพของรถ
2.46.33
तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौ
तदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ।
प्रचोदयामास ततस्तुरंगमान्
स सारथिर्येन पथा तपोवनम् ॥ २.४६.३३ ॥
ครั้นเมื่อผู้เพิ่มพูนราชวงศ์รฆุพร้อมด้วยสีดาขึ้นประทับบนรถที่เทียมแล้ว สารถีก็กระตุ้นม้าไปตามเส้นทางที่นำไปยังอาศรมในป่า
2.46.34
ततः समास्थाय रथं महारथः
ससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ।
उदङ्मुखं तं तु रथं चकार
प्रयाणमाङ्गल्यनिमित्तदर्शनात् ॥ २.४६.३४ ॥
ครั้นแล้วมหารถีผู้เป็นโอรสของท้าวทศรถ ประทับบนรถพร้อมสารถี แล้วเสด็จเข้าสู่ป่า เห็นนิมิตอันเป็นมงคลสำหรับการเดินทาง จึงให้หันรถไปทางเหนือ