ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.46.1
ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः।
सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.४६.१ ॥
ତା'ପରେ ରାଘବ ରାମ ରମଣୀୟ ତମସା ତୀରରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.46.2
इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम्।
वनवासस्य भद्रं ते न चोत्कण्ठितुमर्हसि ॥ २.४६.२ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଆଜି ବନବାସର ପ୍ରଥମ ରାତ୍ରି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ତୁମେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
2.46.3
पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः।
यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः ॥ २.४६.३ ॥
ଦେଖ, ଚାରିପାଖର ଶୂନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଯେପରି କାନ୍ଦୁଛି; ନିଜ ବସାକୁ ଫେରିଥିବା ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସେଥିରେ ଲୁଚିଛନ୍ତି।
2.46.4
अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम।
सस्त्रीपुंसा गतानस्मान् शोचिष्यति न संशयः ॥ २.४६.४ ॥
ଆଜି ମୋ ପିତାଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀ, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ସହିତ, ଆମେ ଚାଲିଯିବାରୁ ଶୋକ କରିବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
2.46.5
अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः।
त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्नभरतौ तथा ॥ २.४६.५ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଅନେକ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ; ତୁମ ପ୍ରତି, ମୋ ପ୍ରତି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅନୁରକ୍ତ।
2.46.6
पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम्।
अपि नान्धौ भवेतां नौ रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः ॥ २.४६.६ ॥
ମୋ ପିତା ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଶୋକ କରୁଛି; ଆମ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର କାନ୍ଦି ସେମାନେ ଅନ୍ଧ ନ ହୁଅନ୍ତୁ।
2.46.7
भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे।
धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैराश्वासयिष्यति ॥ २.४६.७ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଭରତ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବେ।
2.46.8
भरतस्यानृशंसत्वं संचिन्त्याहं पुनः पुनः।
नानुशोचामि पितरं मातरं च महाभुज ॥ २.४६.८ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଭରତଙ୍କ କୋମଳତାକୁ ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି ମୁଁ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁନାହିଁ।
2.46.9
त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम्।
अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थं सहायता ॥ २.४६.९ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ମୋ ସହିତ ଆସି ତୁମେ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିଛ; ବୈଦେହୀଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସହାୟତା ଖୋଜିବାକୁ ହେବ।
2.46.10
अद्भिरेव हि सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम्।
एतद्धि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति ॥ २.४६.१० ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଆଜି ରାତିରେ ମୁଁ କେବଳ ଜଳ ପିଇ ରହିବି; ବନରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଜିନିଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ।
2.46.11
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः।
अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह ॥ २.४६.११ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହା କହି ରାଘବ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, "ହେ ସୌମ୍ୟ, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସାବଧାନ ରୁହ।"
2.46.12
सोऽश्वान् सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते।
प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः ॥ २.४६.१२ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସୁମନ୍ତ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ସଂଯତ କରି, ପ୍ରଚୁର ଘାସ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ହିଁ ରହିଲେ।
2.46.13
उपास्य तु शिवां संध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपागताम्।
रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह ॥ २.४६.१३ ॥
ଶିବ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରି, ରାତ୍ରି ଆସିଛି ଦେଖି, ସାରଥି ସୁମନ୍ତ୍ର ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସହିତ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଶଯ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
2.46.14
तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैर्वृताम्।
रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यः संविवेश ह ॥ २.४६.१४ ॥
ତମସା ନଦୀ ତୀରରେ ବୃକ୍ଷପତ୍ରରେ ଆବୃତ ସେହି ଶଯ୍ୟା ଦେଖି, ରାମ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ଓ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ତହିଁରେ ଶୟନ କଲେ।
2.46.15
सभार्यं सम्प्रसुप्तं तु श्रान्तं सम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः।
कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान् ॥ २.४६.१५ ॥
ପତ୍ନୀ ସହିତ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରିଥିବା କ୍ଳାନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସାରଥିଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ବିବିଧ ଗୁଣ କହିଲେ।
2.46.16
जाग्रतोरेव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः।
सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान् ॥ २.४६.१६ ॥
ତମସା ତୀରରେ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ସାରଥି ଜାଗ୍ରତ ଥିବାବେଳେ, ରାମଙ୍କ ଗୁଣ କହୁଥିବା ସମୟରେ ହିଁ ସେହି ରାତ୍ରି ବିତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ।
2.46.17
गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः।
अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥ २.४६.१७ ॥
ଗୋଷ୍ଠୀ ଗୋରୁ ପଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀରବିଶିଷ୍ଟ ତମସାରୁ ଦୂରରେ, ରାମ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ହିଁ ସେହି ରାତ୍ରି ଅତିବାହିତ କଲେ।
2.46.18
उत्थाय च महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च।
अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम् ॥ २.४६.१८ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ଉଠିଲେ, ସେହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଣ୍ୟଲକ୍ଷଣ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.46.19
अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निर्व्यपेक्षान् गृहेष्वपि।
वृक्षमूलेषु संसक्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम् ॥ २.४६.१९ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଆମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଘର ଛାଡ଼ିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏବେ ଦେଖ ଲକ୍ଷ୍ମଣ — ସେମାନେ ଗଛମୂଳରେ ଲାଗି ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
2.46.20
यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने।
अपि प्राणान् न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम् ॥ २.४६.२० ॥
ଆମର ଫେରିବା ବିଷୟରେ ଏହି ନଗରବାସୀ ଯେପରି ସଂକଳ୍ପ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ଦେବେ ମାତ୍ର ନିଜ ନିଶ୍ଚୟ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
2.46.21
यावदेव तु संसुप्तास्तावदेव वयं लघु।
रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम् ॥ २.४६.२१ ॥
ଏମେ ଗାଢ଼ ନିଦ୍ରାରେ ଥିବାବେଳେ ହିଁ ଆମେ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ି ଭୟହୀନ ପଥରେ ଯିବା।
2.46.22
अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः।
स्वपेयुरनुरक्ता मा वृक्षमूलेषु संश्रिताः ॥ २.४६.२२ ॥
ଅତଏବ ଆଉ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନଗରର ଅନୁରାଗୀ ନିବାସୀମାନେ ଗଛମୂଳର ଆଶ୍ରୟରେ ଯେପରି ଶୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
2.46.23
पौरा ह्यात्मकृताद् दुःखाद् विप्रमोच्या नृपात्मजैः।
न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः ॥ २.४६.२३ ॥
ନଗରବାସୀମାନେ ନିଜର କୃତ ଦୁଃଖରୁ ରାଜକୁମାରମାନେ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜେ ଦୁଃଖରେ ପକାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
2.46.24
अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद् धर्ममिव स्थितम्।
रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्रमारुह्यतामिति ॥ २.४६.२४ ॥
ସାକ୍ଷାତ ଧର୍ମ ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୋତେ ଏହା ହିଁ ଭଲ ଲାଗେ; ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ାଯାଉ।
2.46.25
अथ रामोऽब्रवीत् सूतं शीघ्रं संयुज्यतां रथः।
गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥ २.४६.२५ ॥
ଏବେ ରାମ ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର ରଥ ଯୋଡ଼ା। ପରେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି; ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲ।"
2.46.26
सूतस्ततः संत्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः।
योजयित्वा तु रामस्य प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.२६ ॥
ତା ପରେ ସାରଥି ଶୀଘ୍ର ସେହି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ରଥରେ ଯୋଡ଼ି, ରାମଙ୍କ ନିକଟରେ କରଯୋଡ଼ି ନିବେଦନ କଲା।
2.46.27
अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर।
त्वरयाऽऽरोह भद्रं ते ससीतः सहलक्ष्मणः ॥ २.४६.२७ ॥
"ହେ ମହାବାହୁ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ରଥ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଛି। ଶୀଘ୍ର ଆରୋହଣ କରନ୍ତୁ; ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।"
2.46.28
तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघवः सपरिच्छदः।
शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम् ॥ २.४६.२८ ॥
ସେହି ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ରାଘବ ପରିବାର ସହିତ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ଓ ଆବର୍ତ୍ତରେ ଅସ୍ଥିର ତମସା ନଦୀ ପାର ହେଲେ।
2.46.29
स संतीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम्।
प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम् ॥ २.४६.२९ ॥
ନଦୀ ପାର ହୋଇ ସେହି ମହାବାହୁ, ଶ୍ରୀମାନ ରାମ କଣ୍ଟକହୀନ, ମଙ୍ଗଳମୟ ମହାପଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଭୟଦର୍ଶୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ଅଭୟ ଥିଲା।
2.46.30
मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद् वचः।
उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमारुह्य सारथे ॥ २.४६.३० ॥
ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ଭ୍ରମାଇବା ପାଇଁ ରାମ ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସାରଥି, ତୁମେ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଚାଲ।"
2.46.31
मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः।
यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः ॥ २.४६.३१ ॥
ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ପୁଣି ରଥ ଫେରାଅ; ନଗରବାସୀ ମୋତେ ଯେପରି ନ ଜାଣନ୍ତି, ସେପରି ସାବଧାନେ କର।
2.46.32
रामस्य तु वचः श्रुत्वा तथा चक्रे च सारथिः।
प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत् ॥ २.४६.३२ ॥
ରାମଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସାରଥି ସେପରି କଲା; ଫେରି ଆସି ରାମଙ୍କୁ ରଥ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲା।
2.46.33
तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौ
तदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ।
प्रचोदयामास ततस्तुरंगमान्
स सारथिर्येन पथा तपोवनम् ॥ २.४६.३३ ॥
ତା'ପରେ ରଥରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ରଘୁବଂଶ ବର୍ଦ୍ଧକ ଦୁଇଜଣ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ସାରଥି ତପୋବନର ପଥରେ ଚଳାଇଲା।
2.46.34
ततः समास्थाय रथं महारथः
ससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ।
उदङ्मुखं तं तु रथं चकार
प्रयाणमाङ्गल्यनिमित्तदर्शनात् ॥ २.४६.३४ ॥
ତା'ପରେ ମହାରଥୀ ଦଶରଥପୁତ୍ର ସାରଥି ସହିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବନକୁ ଗଲେ; ପ୍ରସ୍ଥାନର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ରଥକୁ ଉତ୍ତରମୁଖୀ କଲେ।