വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.8.1
मन्थरा त्वभ्यसूय्यैनामुत्सृज्याभरणं हि तत्।
उवाचेदं ततो वाक्यं कोपदुःखसमन्विता ॥ २.८.१ ॥
മന്ഥര അസൂയയോടെ അവളെ നോക്കി, ആ ആഭരണം ഊരിയെറിഞ്ഞു; കോപവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞവളായി അവൾ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.8.2
हर्षं किमर्थमस्थाने कृतवत्यसि बालिशे।
शोकसागरमध्यस्थं नात्मानमवबुध्यसे ॥ २.८.२ ॥
വിഡ്ഢിയായവളേ, അനുചിതമായ ഇടത്തിൽ എന്തിനാണ് നീ സന്തോഷിക്കുന്നത്? ദുഃഖസാഗരത്തിന്റെ നടുവിൽ നിൽക്കുന്ന നിന്നെ നീ തിരിച്ചറിയുന്നില്ലല്ലോ.
2.8.3
मनसा प्रसहामि त्वां देवि दुःखार्दिता सती।
यच्छोचितव्ये हृष्टासि प्राप्य त्वं व्यसनं महत् ॥ २.८.३ ॥
ദേവീ, ദുഃഖത്താൽ പീഡിതയായി ഞാൻ മനസ്സിൽ നിനക്കുവേണ്ടി വേദനിക്കുന്നു; ദുഃഖിക്കേണ്ട കാര്യത്തിലാണ് നീ സന്തോഷിക്കുന്നത്, മഹാവിപത്ത് നേരിട്ടിട്ടും.
2.8.4
शोचामि दुर्मतित्वं ते का हि प्राज्ञा प्रहर्षयेत्।
अरेः सपत्नीपुत्रस्य वृद्धिं मृत्योरिवागताम् ॥ २.८.४ ॥
നിന്റെ ഈ ദുർബുദ്ധിയോർത്ത് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു; ഏത് ബുദ്ധിമതിയാണ് ശത്രുവായ സപത്നീപുത്രന്റെ ഉയർച്ചയിൽ, മരണംപോലെ വന്ന ആ ഉയർച്ചയിൽ, സന്തോഷിക്കുക?
2.8.5
भरतादेव रामस्य राज्यसाधारणाद् भयम्।
तद् विचिन्त्य विषण्णास्मि भयं भीताद्धि जायते ॥ २.८.५ ॥
രാമന്റെ രാജ്യം ഭരതനുമായി പങ്കിടുന്നതിനാലാണ് ഭയം ഉണ്ടാകുന്നത്; അതോർത്ത് ഞാൻ വിഷാദിതയായിരിക്കുന്നു, കാരണം ഭയം ഭയപ്പെടുന്നവനിൽനിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്.
2.8.6
लक्ष्मणो हि महाबाहू रामं सर्वात्मना गतः।
शत्रुघ्नश्चापि भरतं काकुत्स्थं लक्ष्मणो यथा ॥ २.८.६ ॥
മഹാബാഹുവായ ലക്ഷ്മണൻ രാമനോട് പൂർണ്ണമായി അനുഗതനാണ്; ശത്രുഘ്നനും ഭരതനോട് അങ്ങനെ തന്നെ, ലക്ഷ്മണൻ കാകുത്സ്ഥ രാമനോടെന്നപോലെ.
2.8.7
प्रत्यासन्नक्रमेणापि भरतस्यैव भामिनि।
राज्यक्रमो विसृष्टस्तु तयोस्तावद्यवीयसोः ॥ २.८.७ ॥
ഹേ ഭാമിനി, അടുപ്പത്തിന്റെ ക്രമപ്രകാരവും രാജ്യക്രമം ഭരതന്റേതാണ്; എന്നാൽ ആ രണ്ട് ഇളയവർക്കായി ആ ക്രമം ഇപ്പോൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
2.8.8
विदुषः क्षत्रचारित्रे प्राज्ञस्य प्राप्तकारिणः।
भयात् प्रवेपे रामस्य चिन्तयन्ती तवात्मजम् ॥ २.८.८ ॥
ക്ഷത്രിയാചാരത്തിൽ വിദഗ്ധനും ജ്ഞാനിയും ഉചിതസമയത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നവനുമായ രാമനെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയത്താൽ, നിന്റെ പുത്രനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് അവൾ വിറച്ചു.
2.8.9
सुभगा किल कौसल्या यस्याः पुत्रोऽभिषेक्ष्यते।
यौवराज्येन महता श्वः पुष्येण द्विजोत्तमैः ॥ २.८.९ ॥
കൗസല്യ തീർച്ചയായും ഭാഗ്യവതിയാണ്; അവളുടെ പുത്രൻ നാളെ പുഷ്യനക്ഷത്രത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരാൽ മഹത്തായ യൗവരാജ്യപദവിയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടും.
2.8.10
प्राप्तां वसुमतीं प्रीतिं प्रतीतां हतविद्विषम्।
उपस्थास्यसि कौसल्यां दासीवत् त्वं कृताञ्जलिः ॥ २.८.१० ॥
ഭൂമി നേടി, സന്തോഷത്തോടും ആത്മവിശ്വാസത്തോടും ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച കൗസല്യയെ നീ കൈകൂപ്പി ദാസിയെപ്പോലെ ശുശ്രൂഷിക്കും.
2.8.11
एवं च त्वं सहास्माभिस्तस्याः प्रेष्या भविष्यसि।
पुत्रश्च तव रामस्य प्रेष्यत्वं हि गमिष्यति ॥ २.८.११ ॥
ഇങ്ങനെ നീയും ഞങ്ങളോടൊപ്പം അവളുടെ ദാസിയാകും; നിന്റെ പുത്രനും രാമന്റെ ദാസ്യത്തിലേക്ക് പോകും.
2.8.12
हृष्टाः खलु भविष्यन्ति रामस्य परमाः स्त्रियः।
अप्रहृष्टा भविष्यन्ति स्नुषास्ते भरतक्षये ॥ २.८.१२ ॥
രാമന്റെ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ തീർച്ചയായും സന്തോഷിക്കും; എന്നാൽ ഭരതന്റെ നാശത്തിൽ നിന്റെ മരുമക്കൾ സന്തോഷിക്കില്ല.
2.8.13
तां दृष्ट्वा परमप्रीतां ब्रुवन्तीं मन्थरां ततः।
रामस्यैव गुणान् देवी कैकेयी प्रशशंस ह ॥ २.८.१३ ॥
വളരെ സന്തോഷത്തോടെ സംസാരിക്കുന്ന മന്ഥരയെ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവി കൈകേയി രാമന്റെ ഗുണങ്ങളെത്തന്നെ പ്രശംസിച്ചു.
2.8.14
धमर्ज्ञो गुणवान् दान्तः कृतज्ञः सत्यवान् शुचिः।
रामो राजसुतो ज्येष्ठो यौवराज्यमतोऽर्हति ॥ २.८.१४ ॥
ധർമ്മജ്ഞനും ഗുണവാനും ദാന്തനും കൃതജ്ഞനും സത്യവാനും ശുചിയുമായ രാജപുത്രൻ ജ്യേഷ്ഠനായ രാമൻ അതിനാൽ യൗവരാജ്യത്തിന് അർഹനാണ്.
2.8.15
भ्रातॄन् भृत्यांश्च दीर्घायुः पितृवत् पालयिष्यति।
संतप्यसे कथं कुब्जे श्रुत्वा रामाभिषेचनम् ॥ २.८.१५ ॥
ദീർഘായുസ്സുള്ള രാമൻ സഹോദരന്മാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും പിതാവിനെപ്പോലെ പാലിക്കും. കുബ്ജേ, രാമന്റെ അഭിഷേകം കേട്ട് നീ എന്തിന് സന്താപപ്പെടുന്നു?
2.8.16
भरतश्चापि रामस्य ध्रुवं वर्षशतात् परम्।
पितृपैतामहं राज्यमवाप्स्यति नरर्षभः ॥ २.८.१६ ॥
ഭരതനും രാമന് നൂറുവർഷത്തിനുശേഷം തീർച്ചയായും പിതൃപിതാമഹന്മാരുടെ രാജ്യം ലഭിക്കും; അവൻ നരശ്രേഷ്ഠനാണ്.
2.8.17
सा त्वमभ्युदये प्राप्ते दह्यमानेव मन्थरे।
भविष्यति च कल्याणे किमिदं परितप्यसे ॥ २.८.१७ ॥
മന്ഥരേ, അഭ്യുദയം വന്നപ്പോൾ നീ എരിയുന്നതുപോലെ എന്തിന്? ഇത് മംഗളമാകും; ഇതിൽ നീ എന്തിന് സന്താപിക്കുന്നു?
2.8.18
यथा वै भरतो मान्यस्तथा भूयोऽपि राघवः।
कौसल्यातोऽतिरिक्तं च मम शुश्रूषते बहु ॥ २.८.१८ ॥
ഭരതൻ എനിക്ക് എങ്ങനെ മാന്യനോ, അതുപോലെ രാഘവനും; കൗസല്യയേക്കാളും അധികമായി രാമൻ എന്നെ വളരെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നു.
2.8.19
राज्यं यदि हि रामस्य भरतस्यापि तत् तदा।
मन्यते हि यथाऽऽत्मानं यथा भ्रातॄंस्तु राघवः ॥ २.८.१९ ॥
രാമന്റെ രാജ്യമാണെങ്കിൽ അത് ഭരതന്റേതുമാണ്. രാഘവൻ തന്നെപ്പോലെതന്നെ സഹോദരന്മാരെയും കാണുന്നു.
2.8.20
कैकेय्या वचनं श्रुत्वा मन्थरा भृशदुःखिता।
दीर्घमुष्णं विनिःश्वस्य कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.८.२० ॥
കൈകേയിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട മന്ഥര അതിദുഃഖിതയായി, ദീർഘവും ചൂടുള്ളതുമായ നിശ്വാസമയച്ച് കൈകേയിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.8.21
अनर्थदर्शिनी मौर्ख्यान्नात्मानमवबुध्यसे।
शोकव्यसनविस्तीर्णे मज्जन्ती दुःखसागरे ॥ २.८.२१ ॥
അനർത്ഥം കാണുന്നവളേ! മൗഢ്യം കൊണ്ട് നിന്റെ അവസ്ഥ നീ അറിയുന്നില്ല; ശോകവും ആപത്തും നിറഞ്ഞ ദുഃഖസാഗരത്തിൽ നീ മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
2.8.22
भविता राघवो राजा राघवस्य च यः सुतः।
राजवंशात्तु भरतः कैकेयि परिहास्यते ॥ २.८.२२ ॥
രാഘവൻ രാജാവാകും; രാഘവന്റെ പുത്രനാണ് പിന്നീട് രാജാവാകുക. കൈകേയീ, രാജവംശത്തിൽനിന്ന് ഭരതൻ ഒഴിവാക്കപ്പെടും.
2.8.23
नहि राज्ञः सुताः सर्वे राज्ये तिष्ठन्ति भामिनि।
स्थाप्यमानेषु सर्वेषु सुमहाननयो भवेत् ॥ २.८.२३ ॥
ഹേ സുന്ദരീ! രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരെല്ലാം രാജ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നില്ല. എല്ലാവരെയും സ്ഥാപിച്ചാൽ വലിയ അനർത്ഥമുണ്ടാകും.
2.8.24
तस्माज्ज्येष्ठे हि कैकेयि राज्यतन्त्राणि पार्थिवाः।
स्थापयन्त्यनवद्याङ्गि गुणवत्स्वितरेष्वपि ॥ २.८.२४ ॥
അതുകൊണ്ട്, കൈകേയീ! കുറ്റമറ്റ അവയവങ്ങളുള്ളവളേ! രാജാക്കന്മാർ രാജ്യഭാരം മൂത്ത പുത്രനിൽ ഏല്പിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവരിൽ ഗുണവാന്മാർക്കും ഏല്പിക്കുന്നു.
2.8.25
असावत्यन्तनिर्भग्नस्तव पुत्रो भविष्यति।
अनाथवत् सुखेभ्यश्च राजवंशाच्च वत्सले ॥ २.८.२५ ॥
പ്രിയപ്പെട്ടവളേ, നിന്റെ പുത്രൻ അത്യന്തം ഭാഗ്യഹീനനായി, അനാഥനെപ്പോലെ സുഖങ്ങളിൽനിന്നും രാജവംശത്തിൽനിന്നും അകറ്റപ്പെടും.
2.8.26
साहं त्वदर्थे सम्प्राप्ता त्वं तु मां नावबुद्ध्यसे।
सपत्निवृद्धौ या मे त्वं प्रदेयं दातुमर्हसि ॥ २.८.२६ ॥
നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ഇവിടെ ഈ അവസ്ഥയിലെത്തിയത്; എന്നാൽ നീ എന്നെ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. സപത്നിയുടെ ഉയർച്ചയിൽ എനിക്ക് നൽകേണ്ടത് നീ നൽകാൻ അർഹയാണ്.
2.8.27
ध्रुवं तु भरतं रामः प्राप्य राज्यमकण्टकम्।
देशान्तरं नाययिता लोकान्तरमथापि वा ॥ २.८.२७ ॥
തീർച്ചയായും രാമൻ ശത്രുശൂന്യമായ രാജ്യം നേടിയ ശേഷം ഭരതനെ മറ്റൊരു നാട്ടിലേക്ക് അയയ്ക്കും, അല്ലെങ്കിൽ പരലോകത്തേക്കുതന്നെ അയയ്ക്കും.
2.8.28
बाल एव तु मातुल्यं भरतो नायितस्त्वया।
संनिकर्षाच्च सौहार्दं जायते स्थावरेष्विव ॥ २.८.२८ ॥
ബാല്യത്തിൽതന്നെ നീ ഭരതനെ മാതുലഗൃഹത്തിലേക്ക് അയച്ചില്ല; സാമീപ്യത്താലാണ് സൗഹൃദം ജനിക്കുന്നത്, സ്ഥിരവസ്തുക്കളിൽ എന്നപോലെ.
2.8.29
भरतानुवशात् सोऽपि शत्रुघ्नस्तत्समं गतः।
लक्ष्मणो हि यथा रामं तथायं भरतं गतः ॥ २.८.२९ ॥
ഭരതനെ അനുസരിച്ചതുകൊണ്ട് ശത്രുഘ്നനും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പമായി; ലക്ഷ്മണൻ രാമനെ പിന്തുടർന്നതുപോലെ ഇവൻ ഭരതനെ പിന്തുടർന്നു.
2.8.30
श्रूयते हि द्रुमः कश्चिच्छेत्तव्यो वनजीवनैः।
संनिकर्षादिषीकाभिर्मोचितः परमाद् भयात् ॥ २.८.३० ॥
ഒരു മരം കാട്ടിൽ വസിക്കുന്നവർ വെട്ടേണ്ടതായിരുന്നുവെന്ന് കേൾക്കുന്നു; സാമീപ്യത്താൽ ഓടകളുടെ സഹായത്താൽ അത് വലിയ ഭയത്തിൽനിന്ന് മോചിതമായി.
2.8.31
गोप्ता हि रामं सौमित्रिर्लक्ष्मणं चापि राघवः।
अश्विनोरिव सौभ्रात्रं तयोर्लोकेषु विश्रुतम् ॥ २.८.३१ ॥
തീർച്ചയായും സൗമിത്രി രാമനെ സംരക്ഷിക്കും; രാഘവനും ലക്ഷ്മണനെ സംരക്ഷിക്കും. അശ്വിനീദേവന്മാരെപ്പോലെ അവരുടെ സഹോദരസ്നേഹം ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.
2.8.32
तस्मान्न लक्ष्मणे रामः पापं किंचित् करिष्यति।
रामस्तु भरते पापं कुर्यादेव न संशयः ॥ २.८.३२ ॥
അതിനാൽ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് ഒരു ദോഷവും ചെയ്യില്ല. എന്നാൽ രാമൻ ഭരതനോട് ദോഷം ചെയ്യാനിടയുണ്ട് — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
2.8.33
तस्माद् राजगृहादेव वनं गच्छतु राघवः।
एतद्धि रोचते मह्यं भृशं चापि हितं तव ॥ २.८.३३ ॥
അതിനാൽ രാഘവൻ രാജഗൃഹത്തിൽനിന്നു തന്നെ വനത്തിലേക്കു പോകട്ടെ. ഇതാണ് എനിക്കു വളരെ ഇഷ്ടം; നിനക്കും ഇത് വളരെ നന്മ നൽകുന്നതാണ്.
2.8.34
एवं ते ज्ञातिपक्षस्य श्रेयश्चैव भविष्यति।
यदि चेद् भरतो धर्मात् पित्र्यं राज्यमवाप्स्यति ॥ २.८.३४ ॥
ഇങ്ങനെ നിന്റെ ബന്ധുപക്ഷത്തിനും നന്മ വരും; ഭരതൻ ധർമ്മപ്രകാരം പിതൃരാജ്യം നേടിയാൽ.
2.8.35
स ते सुखोचितो बालो रामस्य सहजो रिपुः।
समृद्धार्थस्य नष्टार्थो जीविष्यति कथं वशे ॥ २.८.३५ ॥
സുഖത്തിൽ വളർന്ന നിന്റെ ബാലൻ — രാമന്റെ ജന്മശത്രു — സമൃദ്ധനായവന്റെ അധീനതയിൽ, ലക്ഷ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, എങ്ങനെ ജീവിക്കും?
2.8.36
अभिद्रुतमिवारण्ये सिंहेन गजयूथपम्।
प्रच्छाद्यमानं रामेण भरतं त्रातुमर्हसि ॥ २.८.३६ ॥
കാട്ടിൽ സിംഹം പിന്തുടർന്ന ഗജയൂഥപതിയെപ്പോലെ, രാമനാൽ അമർത്തപ്പെടുന്ന ഭരതനെ നീ രക്ഷിക്കണം.
2.8.37
दर्पान्निराकृता पूर्वं त्वया सौभाग्यवत्तया।
राममाता सपत्नी ते कथं वैरं न यापयेत् ॥ २.८.३७ ॥
മുൻപ് അഹങ്കാരത്താൽ, സൗഭാഗ്യവതിയായ നിന്നാൽ തള്ളപ്പെട്ട രാമമാതാവ്, നിന്റെ സപത്നി, വൈരം എങ്ങനെ വളർത്താതിരിക്കും?
2.8.38
यदा च रामः पृथिवीमवाप्स्यते
प्रभूतरत्नाकरशैलसंयुताम्।
तदा गमिष्यस्यशुभं पराभवं
सहैव दीना भरतेन भामिनि ॥ २.८.३८ ॥
രത്നഖനികളും പർവതങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ ഭൂമി രാമൻ നേടുമ്പോൾ, ഓ ഭാമിനീ, നീ ഭരതനോടൊപ്പം ദീനയായി അശുഭമായ പരാജയത്തിലേക്ക് പോകും.
2.8.39
यदा हि रामः पृथिवीमवाप्स्यते
ध्रुवं प्रणष्टो भरतो भविष्यति।
अतो हि संचिन्तय राज्यमात्मजे
परस्य चैवास्य विवासकारणम् ॥ २.८.३९ ॥
രാമൻ ഭൂമി നേടുമ്പോൾ ഭരതൻ തീർച്ചയായും നശിക്കും. അതിനാൽ നിന്റെ പുത്രന്റെ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചും, ഈ അന്യന്റെ വനവാസകാരണത്തെക്കുറിച്ചും നന്നായി ചിന്തിക്കുക.