ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.9.1
एवमुक्ता तु कैकेयी क्रोधेन ज्वलितानना।
दीर्घमुष्णं विनिःश्वस्य मन्थरामिदमब्रवीत् ॥ २.९.१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕೈಕೇಯಿ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುವ ಮುಖದವಳಾಗಿ, ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಬಿಸಿಯುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ಮಂಥರೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.9.2
अद्य राममितः क्षिप्रं वनं प्रस्थापयाम्यहम्।
यौवराज्येन भरतं क्षिप्रमद्याभिषेचये ॥ २.९.२ ॥
ಇಂದೇ ನಾನು ರಾಮನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇಂದೇ ಭರತನನ್ನು ಯುವರಾಜನಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.9.3
इदं त्विदानीं सम्पश्य केनोपायेन साधये।
भरतः प्राप्नुयाद् राज्यं न तु रामः कथंचन ॥ २.९.३ ॥
ಈಗ ನೋಡು, ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಭರತನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಾಧಿಸಲಿ; ರಾಮನು ಮಾತ್ರ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪಡೆಯಬಾರದು.
2.9.4
एवमुक्ता तु सा देव्या मन्थरा पापदर्शिनी।
रामार्थमुपहिंसन्ती कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.९.४ ॥
ದೇವಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಪಾಪದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಮಂಥರೆ ರಾಮನ ಹಿತಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.9.5
हन्तेदानीं प्रपश्य त्वं कैकेयि श्रूयतां वचः।
यथा ते भरतो राज्यं पुत्रः प्राप्स्यति केवलम् ॥ २.९.५ ॥
ಓ ಕೈಕೇಯಿ, ಈಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡು; ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು, ನಿನ್ನ ಮಗ ಭರತನು ಒಬ್ಬನೇ ರಾಜ್ಯ ಪಡೆಯುವಂತೆ.
2.9.6
किं न स्मरसि कैकेयि स्मरन्ती वा निगूहसे।
यदुच्यमानमात्मार्थं मत्तस्त्वं श्रोतुमिच्छसि ॥ २.९.६ ॥
ಓ ಕೈಕೇಯಿ, ನಿನಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲವೇ? ಅಥವಾ ನೆನಪಿದ್ದೂ ಮರೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ನಿನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುವ ಮಾತನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಲು ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
2.9.7
मयोच्यमानं यदि ते श्रोतुं छन्दो विलासिनि।
श्रूयतामभिधास्यामि श्रुत्वा चैतद् विधीयताम् ॥ २.९.७ ॥
ವಿಲಾಸಿನಿ, ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಲು ಬಯಸಿದರೆ ಕೇಳು; ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡು.
2.9.8
श्रुत्वैवं वचनं तस्या मन्थरायास्तु कैकयी।
किंचिदुत्थाय शयनात् स्वास्तीर्णादिदमब्रवीत् ॥ २.९.८ ॥
ಮಂಥರೆಯ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೈಕೇಯಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಎದ್ದು, ಹಾಸಿದ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.9.9
कथयस्व ममोपायं केनोपायेन मन्थरे।
भरतः प्राप्नुयाद् राज्यं न तु रामः कथंचन ॥ २.९.९ ॥
ಮಂಥರೆ, ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಭರತನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ರಾಮನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
2.9.10
एवमुक्ता तदा देव्या मन्थरा पापदर्शिनी।
रामार्थमुपहिंसन्ती कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.९.१० ॥
ರಾಣಿ ಕೈಕೇಯಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ರಾಮನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ ಪಾಪದೃಷ್ಟಿಯ ಮಂಥರೆ ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.9.11
पुरा देवासुरे युद्धे सह राजर्षिभिः पतिः।
अगच्छत् त्वामुपादाय देवराजस्य साह्यकृत् ॥ २.९.११ ॥
ಹಿಂದೆ ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ರಾಜರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು, ನಿನ್ನ ಪತಿ ದೇವರಾಜನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹೋದನು.
2.9.12
दिशमास्थाय कैकेयि दक्षिणां दण्डकान् प्रति।
वैजयन्तमिति ख्यातं पुरं यत्र तिमिध्वजः ॥ २.९.१२ ॥
ಕೈಕೇಯಿ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ, ದಂಡಕಾರಣ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿ, ವೈಜಯಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ತಿಮಿಧ್ವಜನಿದ್ದ ನಗರ ಅದು.
2.9.13
स शम्बर इति ख्यातः शतमायो महासुरः।
ददौ शक्रस्य संग्रामं देवसङ्घैरनिर्जितः ॥ २.९.१३ ॥
ಶಂಬರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ, ನೂರು ಮಾಯೆಗಳ ಮಹಾ ಅಸುರನು ಅವನು; ದೇವಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಜಯಿಸಲಾಗದವನಾಗಿ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು.
2.9.14
तस्मिन् महति संग्रामे पुरुषान् क्षतविक्षतान्।
रात्रौ प्रसुप्तान् घ्नन्ति स्म तरसापास्य राक्षसाः ॥ २.९.१४ ॥
ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಛಿದ್ರವಾದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು, ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿದ್ದವರನ್ನು, ರಾಕ್ಷಸರು ವೇಗವಾಗಿ ತಳ್ಳಿ ಕೊಂದರು.
2.9.15
तत्राकरोन्महायुद्धं राजा दशरथस्तदा।
असुरैश्च महाबाहुः शस्त्रैश्च शकलीकृतः ॥ २.९.१५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆಗ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಜ ದಶರಥನು ಅಸುರರೊಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅವನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡನು.
2.9.16
अपवाह्य त्वया देवि संग्रामान्नष्टचेतनः।
तत्रापि विक्षतः शस्त्रैः पतिस्ते रक्षितस्त्वया ॥ २.९.१६ ॥
ದೇವಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಿನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೀನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ದೆ; ಅಲ್ಲಿಯೂ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ನಿನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೀನೇ ರಕ್ಷಿಸಿದೆ.
2.9.17
तुष्टेन तेन दत्तौ ते द्वौ वरौ शुभदर्शने।
स त्वयोक्तः पतिर्देवि यदेच्छेयं तदा वरम् ॥ २.९.१७ ॥
ಶುಭದರ್ಶನೆ, ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಅವನು ನಿನಗೆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು; ದೇವಿ, ನಾನು ಬಯಸಿದಾಗ ಆ ವರವನ್ನು ಕೇಳುವೆ ಎಂದು ನೀನು ಆ ಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ.
2.9.18
गृह्णीयां तु तदा भर्तस्तथेत्युक्तं महात्मना।
अनभिज्ञा ह्यहं देवि त्वयैव कथितं पुरा ॥ २.९.१८ ॥
'ಆಗ ನಾನು ಪಡೆಯುವೆ' ಎಂದು; 'ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು. ದೇವಿ, ನಾನು ತಿಳಿಯದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಇದನ್ನು ನೀನೇ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದೆ.
2.9.19
कथैषा तव तु स्नेहान्मनसा धार्यते मया।
रामाभिषेकसम्भारान्निगृह्य विनिवर्तय ॥ २.९.१९ ॥
ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಈ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಹಿಂತಿರುಗಿಸು.
2.9.20
तौ च याचस्व भर्तारं भरतस्याभिषेचनम्।
प्रव्राजनं च रामस्य वर्षाणि च चतुर्दश ॥ २.९.२० ॥
ಆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ರಾಜನಿಂದ ಕೇಳು: ಭರತನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ರಾಮನಿಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ.
2.9.21
चतुर्दश हि वर्षाणि रामे प्रव्राजिते वनम्।
प्रजाभावगतस्नेहः स्थिरः पुत्रो भविष्यति ॥ २.९.२१ ॥
ರಾಮನನ್ನು ವನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರೀತಿ ನಿನ್ನ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ದೃಢವಾಗಿ ರಾಜನಾಗುವನು.
2.9.22
क्रोधागारं प्रविश्याद्य क्रुद्धेवाश्वपतेः सुते।
शेष्वानन्तर्हितायां त्वं भूमौ मलिनवासिनी ॥ २.९.२२ ॥
ಅಶ್ವಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯೇ, ಈಗ ಕೋಪಗೃಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕೋಪಗೊಂಡವಳಂತೆ, ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮರೆಯಾಗಿ ಮಲಗು.
2.9.23
मा स्मैनं प्रत्युदीक्षेथा मा चैनमभिभाषथाः।
रुदन्ती पार्थिवं दृष्ट्वा जगत्यां शोकलालसा ॥ २.९.२३ ॥
ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡರೂ ಅವನ ಕಡೆ ನೋಡಬೇಡ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಡ; ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಳುತ್ತಾ, ದುಃಖವನ್ನು ಬಯಸುವವಳಂತಿರು.
2.9.24
दयिता त्वं सदा भर्तुरत्र मे नास्ति संशयः।
त्वत्कृते च महाराजो विशेदपि हुताशनम् ॥ २.९.२४ ॥
ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ಪತಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ನಿನಗಾಗಿ ಮಹಾರಾಜನು ಬೆಂಕಿಯನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.
2.9.25
न त्वां क्रोधयितुं शक्तो न क्रुद्धां प्रत्युदीक्षितुम्।
तव प्रियार्थं राजा तु प्राणानपि परित्यजेत् ॥ २.९.२५ ॥
ರಾಜನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಲಾರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ನಿನ್ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನೋಡಲೂ ಆರ. ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುವನು.
2.9.26
न ह्यतिक्रमितुं शक्तस्तव वाक्यं महीपतिः।
मन्दस्वभावे बुध्यस्व सौभाग्यबलमात्मनः ॥ २.९.२६ ॥
ರಾಜನು ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಲಾರನು. ಸರಳ ಸ್ವಭಾವದವಳೇ, ನಿನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಬಲವನ್ನು ಅರಿತುಕೋ.
2.9.27
मणिमुक्तासुवर्णानि रत्नानि विविधानि च।
दद्याद् दशरथो राजा मा स्म तेषु मनः कृथाः ॥ २.९.२७ ॥
ರಾಜ ದಶರಥನು ಮಣಿ, ಮುತ್ತು, ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ನಾನಾ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡಬೇಡ.
2.9.28
यौ तौ देवासुरे युद्धे वरौ दशरथो ददौ।
तौ स्मारय महाभागे सोऽर्थो न त्वा क्रमेदति ॥ २.९.२८ ॥
ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಶರಥನು ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೆನಪಿಸು, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ. ಆ ಉದ್ದೇಶ ನಿನ್ನನ್ನು ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
2.9.29
यदा तु ते वरं दद्यात् स्वयमुत्थाप्य राघवः।
व्यवस्थाप्य महाराजं त्वमिमं वृणुया वरम् ॥ २.९.२९ ॥
ರಾಘವನು ತಾನೇ ನಿನಗೆ ವರ ಕೊಡಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಕೂರಿಸಿ ನೀನು ಈ ವರವನ್ನು ಕೇಳಿಕೋ.
2.9.30
रामप्रव्रजनं दूरं नव वर्षाणि पञ्च च।
भरतः क्रियतां राजा पृथिव्यां पार्थिवर्षभ ॥ २.९.३० ॥
ರಾಮನು ದೂರದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ ಹೋಗಲಿ; ಭರತನು ಭೂಮಿಯ ರಾಜನಾಗಲಿ. ಓ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ!
2.9.31
चतुर्दश हि वर्षाणि रामे प्रव्राजिते वनम्।
रूढश्च कृतमूलश्च शेषं स्थास्यति ते सुतः ॥ २.९.३१ ॥
ರಾಮನು ವನಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರಾದರೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ; ಆಗ ನಿನ್ನ ಮಗ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವನು.
2.9.32
रामप्रव्राजनं चैव देवि याचस्व तं वरम्।
एवं सेत्स्यन्ति पुत्रस्य सर्वार्थास्तव कामिनि ॥ २.९.३२ ॥
ದೇವಿ, ರಾಮನ ಗಡೀಪಾರನ್ನೇ ವರವಾಗಿ ಕೇಳು; ಹೀಗೆ ನಿನ್ನ ಮಗನ ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳು ನೆರವೇರುವವು, ಪ್ರಿಯೆ.
2.9.33
एवं प्रव्राजितश्चैव रामोऽरामो भविष्यति।
भरतश्च गतामित्रस्तव राजा भविष्यति ॥ २.९.३३ ॥
ಹೀಗೆ ರಾಮನು ಗಡೀಪಾರಾದರೆ ಅವನು ಆನಂದರಹಿತನಾಗುವನು; ಶತ್ರುರಹಿತನಾದ ಭರತನು ನಿನ್ನ ರಾಜನಾಗುವನು.
2.9.34
येन कालेन रामश्च वनात् प्रत्यागमिष्यति।
अन्तर्बहिश्च पुत्रस्ते कृतमूलो भविष्यति ॥ २.९.३४ ॥
ರಾಮನು ವನದಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುವ ಕಾಲದೊಳಗೆ, ನಿನ್ನ ಮಗ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟು ದೃಢನಾಗುವನು.
2.9.35
संगृहीतमनुष्यश्च सुहृद्भिः साकमात्मवान्।
प्राप्तकालं नु मन्येऽहं राजानं वीतसाध्वसा ॥ २.९.३५ ॥
ಸ್ನೇಹಿತರೊಡಗೂಡಿ ಜನರನ್ನು ತನ್ನವರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವುಳ್ಳ ಭರತನು ಭಯರಹಿತನಾಗಿ ರಾಜನಾಗುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.9.36
रामाभिषेकसंकल्पान्निगृह्य विनिवर्तय।
अनर्थमर्थरूपेण ग्राहिता सा ततस्तया ॥ २.९.३६ ॥
ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತಡೆದು ಹಿಂದಿರುಗಿಸು. ಹೀಗೆ ಅನರ್ಥವನ್ನು ಲಾಭದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಆಗ ಅವಳಿಂದ ಅದು ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
2.9.37
हृष्टा प्रतीता कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत्।
सा हि वाक्येन कुब्जायाः किशोरीवोत्पथं गता ॥ २.९.३७ ॥
ಸಂತೋಷಗೊಂಡ, ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ ಕೈಕೇಯಿ ಮಂಥರೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ಕುಬ್ಜೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವಳು ಯುವತಿಯಂತೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದಳು.
2.9.38
कैकेयी विस्मयं प्राप्य परं परमदर्शना।
प्रज्ञां ते नावजानामि श्रेष्ठे श्रेष्ठाभिधायिनि ॥ २.९.३८ ॥
ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ, ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಯ ಕೈಕೇಯಿ ಹೇಳಿದಳು — ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠಳೇ, ಶ್ರೇಷ್ಠವನ್ನೇ ಹೇಳುವವಳೇ, ನಿನ್ನ ವಿವೇಕವನ್ನು ನಾನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.9.39
पृथिव्यामसि कुब्जानामुत्तमा बुद्धिनिश्चये।
त्वमेव तु ममार्थेषु नित्ययुक्ता हितैषिणी ॥ २.९.३९ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಜೆಯರಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಉತ್ತಮಳು, ನಿಶ್ಚಿತ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ; ನನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ತೊಡಗಿ ನನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವಳೂ ನೀನೇ.
2.9.40
नाहं समवबुद्ध्येयं कुब्जे राज्ञश्चिकीर्षितम्।
सन्ति दुःसंस्थिताः कुब्जाः वक्राः परमपापिकाः ॥ २.९.४० ॥
ಓ ಕುಬ್ಜೆ, ರಾಜನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನಾನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕುಬ್ಜೆಯರು ವಿಕೃತರು, ಡೊಂಕರು, ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿಗಳು.
2.9.41
त्वं पद्ममिव वातेन संनता प्रियदर्शना।
उरस्तेऽभिनिविष्टं वै यावत् स्कन्धात् समुन्नतम् ॥ २.९.४१ ॥
ಗಾಳಿಗೆ ಬಾಗಿದ ತಾವರೆಯಂತಿರುವ ನೀನು ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕಳು; ನಿನ್ನ ಎದೆ ಭುಜದವರೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
2.9.42
अधस्ताच्चोदरं शान्तं सुनाभमिव लज्जितम्।
प्रतिपूर्णं च जघनं सुपीनौ च पयोधरौ ॥ २.९.४२ ॥
ಕೆಳಗಿನ ಹೊಟ್ಟೆ ಶಾಂತವಾಗಿ, ಸುಂದರ ನಾಭಿಯೊಂದಿಗೆ ನಾಚಿದಂತಿದೆ; ಸೊಂಟ ತುಂಬಿದೆ, ಎರಡು ಸ್ತನಗಳೂ ಅತಿ ಪುಷ್ಟವಾಗಿವೆ.
2.9.43
विमलेन्दुसमं वक्त्रमहो राजसि मन्थरे।
जघनं तव निर्मृष्टं रशनादामभूषितम् ॥ २.९.४३ ॥
ಓ ಮಂಥರೆ, ನಿನ್ನ ಮುಖ ನಿರ್ಮಲ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಎಷ್ಟು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ! ಸೊಂಟದ ಸರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ನಿನ್ನ ಜಘನ ಮಿನುಗುತ್ತಿದೆ.
2.9.44
जङ्घे भृशमुपन्यस्ते पादौ च व्यायतावुभौ।
त्वमायताभ्यां सक्थिभ्यां मन्थरे क्षौमवासिनी ॥ २.९.४४ ॥
ಓ ಮಂಥರೆ, ನಿನ್ನ ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಎರಡೂ ಪಾದಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ನೀನು ಉದ್ದ ತೊಡೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತೀ.
2.9.45
अग्रतो मम गच्छन्ती राजसेऽतीव शोभने।
आसन् याः शम्बरे मायाः सहस्रम् असुराधिपे ॥ २.९.४५ ॥
ಓ ಸುಂದರಿ, ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೀ. ಅಸುರರಾಜ ಶಂಬರನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾವಿರ ಮಾಯೆಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ.
2.9.46
हृदये ते निविष्टास् ता भूयश् चान्याः सहस्रशः।
तदेव स्थगु यद् दीर्घं रथ-घोणम् इवायतम् ॥ २.९.४६ ॥
ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಾಯೆಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ; ಅವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಇತರ ಮಾಯೆಗಳೂ ಇವೆ. ರಥದ ದಂಡದಂತೆ ಉದ್ದವಾದ ನಿನ್ನ ಕುಬ್ಜತನವೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
2.9.47
मतयः क्षत्र-विद्याश् च मायाश्चात्र वसन्ति ते।
अत्र तेऽहं प्रमोक्ष्यामि मालां कुब्जे हिरण्मयीम् ॥ २.९.४७ ॥
ಕುಬ್ಜೆ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತಿ, ಕ್ಷಾತ್ರ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಯೆಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿನಗೆ ಈ ಚಿನ್ನದ ಹಾರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
2.9.48
अभिषिक्ते च भरते राघवे च वनं गते।
जात्येन च सुवर्णेन सुनिष्टप्तेन सुन्दरि ॥ २.९.४८ ॥
ಭರತನು ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ, ರಾಘವನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಓ ಸುಂದರಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಯಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಚಿನ್ನದಿಂದ (ಆಭರಣ) ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
2.9.49
लब्धार्था च प्रतीता च लेपयिष्यामि ते स्थगु।
मुखे च तिलकं चित्रं जातरूपमयं शुभम् ॥ २.९.४९ ॥
ಕೈಕೆಯಿ ಮಂಥರೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: "ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಫಲವಾಯಿತು, ನೀನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹಳು; ನಿನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಗಂಧದ ಲೇಪ ಹಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಸುಂದರ, ಶುಭ ತಿಲಕವನ್ನೂ ಇಡಿಸುತ್ತೇನೆ."
2.9.50
कारयिष्यामि ते कुब्जे शुभान्याभरणानि च।
परिधाय शुभे वस्त्रे देवतेव चरिष्यसि ॥ २.९.५० ॥
"ಓ ಕುಬ್ಜೆ, ನಿನಗಾಗಿ ಸುಂದರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ದೇವತೆಯಂತೆ ಓಡಾಡುವೆ."
2.9.51
चन्द्रमाह्वयमानेन मुखेनाप्रतिमानना।
गमिष्यसि गतिं मुख्यां गर्वयन्ती द्विषज्जने ॥ २.९.५१ ॥
"ಚಂದ್ರನನ್ನೇ ಆಹ್ವಾನಿಸುವಂತಹ ನಿನ್ನ ಮುಖ ಅಪ್ರತಿಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಶತ್ರುಗಳ ನಡುವೆ ಗರ್ವದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವೆ."
2.9.52
तवापि कुब्जाः कुब्जायाः सर्वाभरणभूषिताः।
पादौ परिचरिष्यन्ति यथैव त्वं सदा मम ॥ २.९.५२ ॥
"ನಿನ್ನ ಕುಬ್ಜ ಸೇವಕಿಯರೂ, ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ನೀನು ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳ ಸೇವೆ ಮಾಡುವರು."
2.9.53
शयानां शयने शुभ्रे वेद्यामग्निशिखामिव ॥ २.९.५३ ॥
"ಬಿಳಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ ನೀನು, ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಕಾಣುವೆ."
2.9.54
गतोदके सेतुबन्धो न कल्याणि विधीयते।
उत्तिष्ठ कुरु कल्याणं राजानमनुदर्शय ॥ २.९.५४ ॥
"ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನೀರು ಹರಿದುಹೋದ ಮೇಲೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎದ್ದೇಳು, ಮಂಗಳಕರವಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡು, ರಾಜನಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸು."
2.9.55
तथा प्रोत्साहिता देवी गत्वा मन्थरया सह।
क्रोधागारं विशालाक्षी सौभाग्यमदगर्विता ॥ २.९.५५ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿತಳಾದ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ದೇವಿ, ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಮದದಿಂದ ಗರ್ವಿತಳಾಗಿ, ಮಂಥರೆಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೋಧಾಗಾರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
2.9.56
अनेकशतसाहस्रं मुक्ताहारं वराङ्गना।
अवमुच्य वरार्हाणि शुभान्याभरणानि च ॥ २.९.५६ ॥
ಆ ಸುಂದರಿ ಅನೇಕ ಸಾವಿರಾರು ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳನ್ನೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಶುಭ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ಕಳಚಿಟ್ಟಳು.
2.9.57
तदा हेमोपमा तत्र कुब्जावाक्यवशंगता।
संविश्य भूमौ कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत् ॥ २.९.५७ ॥
ಆಗ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಕೈಕೇಯಿ, ಕುಬ್ಜೆಯ ಮಾತಿಗೆ ವಶಳಾಗಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಮಂಥರೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.9.58
इह वा मां मृतां कुब्जे
नृपायावेदयिष्यसि।
वनं तु राघवे प्राप्ते
भरतः प्राप्स्यते क्षितिम् ॥ २.९.५८ ॥
ಓ ಕುಬ್ಜೆ! ಇಲ್ಲೇ ನಾನು ಸತ್ತಳೆಂದು ರಾಜನಿಗೆ ನೀನು ತಿಳಿಸುವೆಯಾ; ರಾಘವ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಭರತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
2.9.59
सुवर्णेन न मे ह्यर्थो
न रत्नैर्न च भोजनैः।
एष मे जीवितस्यान्तो
रामो यद्यभिषिच्यते ॥ २.९.५९ ॥
ನನಗೆ ಚಿನ್ನವೂ ಬೇಡ, ರತ್ನಗಳೂ ಬೇಡ, ಭೋಜನವೂ ಬೇಡ; ರಾಮನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವಾದರೆ ಅದೇ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯ.
2.9.60
ततः पुनस्तां महिषीं महीक्षितो
वचोभिरत्यर्थमहापराक्रमैः।
उवाच कुब्जा भरतस्य मातरं
हितं वचो राममुपेत्य चाहितम् ॥ २.९.६० ॥
ನಂತರ ಕುಬ್ಜೆ ರಾಜನ ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮಯುಕ್ತ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಭರತನ ತಾಯಿಗೆ ರಾಮನಿಗೆ ಅಹಿತವಾದರೂ ಹಿತವೆಂದು ಕಾಣುವ ಮಾತನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.9.61
प्रपत्स्यते राज्यमिदं हि राघवो
यदि ध्रुवं त्वं ससुता च तप्स्यसे।
ततो हि कल्याणि यतस्व तत् तथा
यथा सुतस्ते भरतोऽभिषेक्ष्यते ॥ २.९.६१ ॥
ರಾಘವನು ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ನೀನು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಮಗನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಂಕಟ ಅನುಭವಿಸುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನಿನ್ನ ಮಗ ಭರತನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.
2.9.62
तथातिविद्धा महिषीति कुब्जया
समाहता वागिषुभिर्मुहुर्मुहुः।
विधाय हस्तौ हृदयेऽतिविस्मिता
शशंस कुब्जां कुपिता पुनः पुनः ॥ २.९.६२ ॥
ಕುಬ್ಜೆಯ ಮಾತಿನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಘಾಸಿಗೊಂಡ ರಾಣಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಳು. ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಕೈಗಳನ್ನಿಟ್ಟು, ಬಹಳ ವಿಸ್ಮಿತಳಾಗಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಕುಬ್ಜೆಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದಳು.
2.9.63
यमस्य वा मां विषयं गतामितो
निशम्य कुब्जे प्रतिवेदयिष्यसि।
वनं गते वा सुचिराय राघवे
समृद्धकामो भरतो भविष्यति ॥ २.९.६३ ॥
ಓ ಕುಬ್ಜೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಯಮನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ನೀನೇ ತಿಳಿಸುವೆ, ಅಥವಾ ರಾಘವನು ಬಹುಕಾಲ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಬಳಿಕ ಭರತನು ತನ್ನ ಆಸೆಗಳು ಈಡೇರಿದವನಾಗುವನು.
2.9.64
अहं हि नैवास्तरणानि न स्रजो
न चन्दनं नाञ्जनपानभोजनम्।
न किंचिदिच्छामि न चेह जीवनं
न चेदितो गच्छति राघवो वनम् ॥ २.९.६४ ॥
ರಾಘವನು ಇಲ್ಲಿಂದ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಹಾಸಿಗೆ, ಹೂಮಾಲೆ, ಚಂದನ, ಕಾಡಿಗೆ, ಪಾನ-ಭೋಜನ ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏನನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.9.65
अथैवमुक्त्वा वचनं सुदारुणं
निधाय सर्वाभरणानि भामिनी।
असंस्कृतामास्तरणेन मेदिनीं
तदाधिशिश्ये पतितेव किंनरी ॥ २.९.६५ ॥
ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಆ ಭಾಮಿನಿ ಹಾಸಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ಬಿದ್ದ ಕಿನ್ನರಿಯಂತೆ ಮಲಗಿದಳು.
2.9.66
उदीर्णसंरम्भतमोवृतानना
तदावमुक्तोत्तममाल्यभूषणा।
नरेन्द्रपत्नी विमना बभूव सा
तमोवृता द्यौरिव मग्नतारका ॥ २.९.६६ ॥
ಆಗ ತೀವ್ರ ಕೋಪದ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತಮ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಎಸೆದ ಆ ರಾಜಪತ್ನಿ ಮನಸ್ಸು ಬಾಡಿದವಳಾದಳು; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮುಳುಗಿದ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆಕಾಶದಂತಾದಳು.