വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.9.1
एवमुक्ता तु कैकेयी क्रोधेन ज्वलितानना।
दीर्घमुष्णं विनिःश्वस्य मन्थरामिदमब्रवीत् ॥ २.९.१ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട കൈകേയി കോപത്താൽ മുഖം ജ്വലിച്ചവളായി, ദീർഘവും ചൂടുള്ളതുമായ നെടുവീർപ്പിട്ട് മന്ഥരയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.9.2
अद्य राममितः क्षिप्रं वनं प्रस्थापयाम्यहम्।
यौवराज्येन भरतं क्षिप्रमद्याभिषेचये ॥ २.९.२ ॥
ഇന്നുതന്നെ ഞാൻ രാമനെ ഇവിടെനിന്ന് വേഗത്തിൽ കാട്ടിലേക്ക് അയയ്ക്കും; ഇന്നുതന്നെ ഭരതനെ യുവരാജാവായി വേഗം അഭിഷേകം ചെയ്യിക്കും.
2.9.3
इदं त्विदानीं सम्पश्य केनोपायेन साधये।
भरतः प्राप्नुयाद् राज्यं न तु रामः कथंचन ॥ २.९.३ ॥
ഇപ്പോൾ നോക്കൂ, ഏതു ഉപായത്താൽ ഭരതൻ രാജ്യം നേടുംവിധം ഞാൻ സാധിക്കും; രാമൻ ഒരു വിധത്തിലും നേടാതിരിക്കണം.
2.9.4
एवमुक्ता तु सा देव्या मन्थरा पापदर्शिनी।
रामार्थमुपहिंसन्ती कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.९.४ ॥
ദേവി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പാപദൃഷ്ടിയുള്ള മന്ഥര, രാമന്റെ കാര്യത്തിന് ഹാനി വരുത്തിക്കൊണ്ട് കൈകേയിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.9.5
हन्तेदानीं प्रपश्य त्वं कैकेयि श्रूयतां वचः।
यथा ते भरतो राज्यं पुत्रः प्राप्स्यति केवलम् ॥ २.९.५ ॥
ഹേ കൈകേയി, ഇപ്പോൾ നന്നായി നോക്കൂ; എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ, നിന്റെ പുത്രൻ ഭരതൻ മാത്രം രാജ്യം നേടുംവിധം.
2.9.6
किं न स्मरसि कैकेयि स्मरन्ती वा निगूहसे।
यदुच्यमानमात्मार्थं मत्तस्त्वं श्रोतुमिच्छसि ॥ २.९.६ ॥
ഹേ കൈകേയി, നിനക്ക് ഓർമ്മയില്ലേ? അല്ലെങ്കിൽ ഓർത്തിട്ടും ഒളിക്കുകയാണോ? നിന്റെ സ്വന്തം കാര്യത്തിനായി ഞാൻ പറയുന്നത് എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കാൻ നീ ഇച്ഛിക്കുന്നു.
2.9.7
मयोच्यमानं यदि ते श्रोतुं छन्दो विलासिनि।
श्रूयतामभिधास्यामि श्रुत्वा चैतद् विधीयताम् ॥ २.९.७ ॥
വിലാസിനീ, ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കാൻ നിനക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ കേൾക്കൂ; ഞാൻ പറയാം, കേട്ടശേഷം ഇത് ചെയ്യൂ.
2.9.8
श्रुत्वैवं वचनं तस्या मन्थरायास्तु कैकयी।
किंचिदुत्थाय शयनात् स्वास्तीर्णादिदमब्रवीत् ॥ २.९.८ ॥
മന്ഥരയുടെ ഈ വാക്ക് കേട്ട് കൈകേയി അല്പം എഴുന്നേറ്റ്, വിരിച്ച കിടക്കയിൽനിന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.9.9
कथयस्व ममोपायं केनोपायेन मन्थरे।
भरतः प्राप्नुयाद् राज्यं न तु रामः कथंचन ॥ २.९.९ ॥
മന്ഥരേ, ഏത് ഉപായത്താൽ ഭരതന് രാജ്യം ലഭിക്കും, രാമന് ഒരു വിധത്തിലും ലഭിക്കില്ല എന്ന് എനിക്ക് പറയൂ.
2.9.10
एवमुक्ता तदा देव्या मन्थरा पापदर्शिनी।
रामार्थमुपहिंसन्ती कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.९.१० ॥
രാജ്ഞി കൈകേയി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാമന് ഹാനി വരുത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച ദുഷ്ടചിന്തയുള്ള മന്ഥര കൈകേയിയോട് ഇത് പറഞ്ഞു.
2.9.11
पुरा देवासुरे युद्धे सह राजर्षिभिः पतिः।
अगच्छत् त्वामुपादाय देवराजस्य साह्यकृत् ॥ २.९.११ ॥
പണ്ട് ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ, രാജർഷിമാരോടൊപ്പം, നിന്നെയും കൂട്ടി, നിന്റെ ഭർത്താവ് ദേവേന്ദ്രന് സഹായം ചെയ്യാൻ പോയി.
2.9.12
दिशमास्थाय कैकेयि दक्षिणां दण्डकान् प्रति।
वैजयन्तमिति ख्यातं पुरं यत्र तिमिध्वजः ॥ २.९.१२ ॥
കൈകേയീ, തെക്കൻ ദിക്കിലേക്ക്, ദണ്ഡകവനത്തിലേക്ക് പോയി, വൈജയന്തം എന്ന പേരുള്ള, തിമിധ്വജൻ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ നഗരം.
2.9.13
स शम्बर इति ख्यातः शतमायो महासुरः।
ददौ शक्रस्य संग्रामं देवसङ्घैरनिर्जितः ॥ २.९.१३ ॥
ശംബരൻ എന്ന് പ്രസിദ്ധനായ, നൂറു മായകൾ അറിയുന്ന മഹാസുരനായിരുന്നു അവൻ; ദേവസമൂഹങ്ങൾക്കും ജയിക്കാനാവാത്തവനായി അവൻ ഇന്ദ്രനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
2.9.14
तस्मिन् महति संग्रामे पुरुषान् क्षतविक्षतान्।
रात्रौ प्रसुप्तान् घ्नन्ति स्म तरसापास्य राक्षसाः ॥ २.९.१४ ॥
ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ മുറിവേറ്റ് ചിതറിപ്പോയ മനുഷ്യരെ, രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങിക്കിടന്നവരെ, രാക്ഷസന്മാർ വേഗത്തിൽ തള്ളിമാറ്റി കൊന്നു.
2.9.15
तत्राकरोन्महायुद्धं राजा दशरथस्तदा।
असुरैश्च महाबाहुः शस्त्रैश्च शकलीकृतः ॥ २.९.१५ ॥
അവിടെ അന്ന് മഹാബാഹുവായ ദശരഥ രാജാവ് അസുരന്മാരോടൊപ്പം മഹായുദ്ധം ചെയ്തു; ആയുധങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം കഷണങ്ങളായി മുറിക്കപ്പെട്ടു.
2.9.16
अपवाह्य त्वया देवि संग्रामान्नष्टचेतनः।
तत्रापि विक्षतः शस्त्रैः पतिस्ते रक्षितस्त्वया ॥ २.९.१६ ॥
ദേവീ, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട നിന്റെ ഭർത്താവിനെ നീ യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മാറ്റിക്കൊണ്ടുപോയി; അവിടെയും ആയുധങ്ങളാൽ മുറിവേറ്റ നിന്റെ ഭർത്താവിനെ നീ രക്ഷിച്ചു.
2.9.17
तुष्टेन तेन दत्तौ ते द्वौ वरौ शुभदर्शने।
स त्वयोक्तः पतिर्देवि यदेच्छेयं तदा वरम् ॥ २.९.१७ ॥
ശുഭദർശനേ, സന്തുഷ്ടനായ അദ്ദേഹം നിനക്ക് രണ്ടു വരങ്ങൾ നൽകി; ദേവീ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ ആ വരം ചോദിക്കാം എന്ന് നീ ആ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു.
2.9.18
गृह्णीयां तु तदा भर्तस्तथेत्युक्तं महात्मना।
अनभिज्ञा ह्यहं देवि त्वयैव कथितं पुरा ॥ २.९.१८ ॥
'അപ്പോൾ ഞാൻ വാങ്ങിക്കൊള്ളാം' എന്ന്; 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് ആ മഹാത്മാവ് പറഞ്ഞു. ദേവീ, എനിക്ക് അറിയില്ല; ഇത് നീ തന്നെ മുമ്പ് പറഞ്ഞതാണ്.
2.9.19
कथैषा तव तु स्नेहान्मनसा धार्यते मया।
रामाभिषेकसम्भारान्निगृह्य विनिवर्तय ॥ २.९.१९ ॥
നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഈ വാക്ക് ഞാൻ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തടഞ്ഞ് പിന്തിരിപ്പിക്കൂ.
2.9.20
तौ च याचस्व भर्तारं भरतस्याभिषेचनम्।
प्रव्राजनं च रामस्य वर्षाणि च चतुर्दश ॥ २.९.२० ॥
ആ രണ്ടു വരങ്ങളും രാജാവിനോട് ചോദിക്കൂ: ഭരതന്റെ അഭിഷേകവും രാമന് പതിന്നാലു വർഷത്തെ വനവാസവും.
2.9.21
चतुर्दश हि वर्षाणि रामे प्रव्राजिते वनम्।
प्रजाभावगतस्नेहः स्थिरः पुत्रो भविष्यति ॥ २.९.२१ ॥
രാമനെ കാട്ടിലേക്ക് അയച്ച പതിന്നാലു വർഷങ്ങളിൽ പ്രജകളുടെ സ്നേഹം നിന്റെ പുത്രനിൽ ഉറയ്ക്കും; അവൻ സ്ഥിരമായി രാജാവാകും.
2.9.22
क्रोधागारं प्रविश्याद्य क्रुद्धेवाश्वपतेः सुते।
शेष्वानन्तर्हितायां त्वं भूमौ मलिनवासिनी ॥ २.९.२२ ॥
അശ്വപതിയുടെ പുത്രീ, ഇപ്പോൾ ക്രോധഗൃഹത്തിൽ കയറി, കോപിച്ചവളെപ്പോലെ, മലിനവസ്ത്രം ധരിച്ച്, നിലത്ത് ഒളിച്ചു കിടക്കൂ.
2.9.23
मा स्मैनं प्रत्युदीक्षेथा मा चैनमभिभाषथाः।
रुदन्ती पार्थिवं दृष्ट्वा जगत्यां शोकलालसा ॥ २.९.२३ ॥
രാജാവിനെ കണ്ടാലും അവനെ പ്രതീക്ഷയോടെ നോക്കരുത്, അവനോട് സംസാരിക്കരുത്; നിലത്ത് കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, ദുഃഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവളെപ്പോലെ കിടക്കൂ.
2.9.24
दयिता त्वं सदा भर्तुरत्र मे नास्ति संशयः।
त्वत्कृते च महाराजो विशेदपि हुताशनम् ॥ २.९.२४ ॥
നീ എപ്പോഴും ഭർത്താവിന് പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്; ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല. നിനക്കുവേണ്ടി മഹാരാജാവ് അഗ്നിയിൽപ്പോലും പ്രവേശിക്കും.
2.9.25
न त्वां क्रोधयितुं शक्तो न क्रुद्धां प्रत्युदीक्षितुम्।
तव प्रियार्थं राजा तु प्राणानपि परित्यजेत् ॥ २.९.२५ ॥
രാജാവിന് നിന്നെ കോപിപ്പിക്കാനോ കോപിച്ച നിന്നെ നേരിട്ട് നോക്കാനോ കഴിയില്ല. നിനക്ക് പ്രിയമുണ്ടാക്കാൻ രാജാവ് തന്റെ പ്രാണൻ പോലും ത്യജിക്കും.
2.9.26
न ह्यतिक्रमितुं शक्तस्तव वाक्यं महीपतिः।
मन्दस्वभावे बुध्यस्व सौभाग्यबलमात्मनः ॥ २.९.२६ ॥
രാജാവിന് നിന്റെ വാക്ക് ലംഘിക്കാൻ കഴിയില്ല. ലളിത സ്വഭാവമുള്ളവളേ, നിന്റെ സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ ബലം മനസ്സിലാക്കുക.
2.9.27
मणिमुक्तासुवर्णानि रत्नानि विविधानि च।
दद्याद् दशरथो राजा मा स्म तेषु मनः कृथाः ॥ २.९.२७ ॥
ദശരഥ രാജാവ് മണികളും മുത്തുകളും സ്വർണ്ണവും വിവിധ രത്നങ്ങളും നൽകിയേക്കാം; പക്ഷേ അവയിൽ മനസ്സ് വയ്ക്കരുത്.
2.9.28
यौ तौ देवासुरे युद्धे वरौ दशरथो ददौ।
तौ स्मारय महाभागे सोऽर्थो न त्वा क्रमेदति ॥ २.९.२८ ॥
ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ ദശരഥൻ നിനക്ക് നൽകിയ ആ രണ്ടു വരങ്ങൾ അവനെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുക, മഹാഭാഗ്യവതിയേ. ആ ലക്ഷ്യം നിന്നെ വിട്ടുപോകില്ല.
2.9.29
यदा तु ते वरं दद्यात् स्वयमुत्थाप्य राघवः।
व्यवस्थाप्य महाराजं त्वमिमं वृणुया वरम् ॥ २.९.२९ ॥
രാഘവൻ സ്വയം നിനക്ക് വരം നൽകുമ്പോൾ, മഹാരാജാവിനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ചിരുത്തി നീ ഈ വരം ചോദിക്കണം.
2.9.30
रामप्रव्रजनं दूरं नव वर्षाणि पञ्च च।
भरतः क्रियतां राजा पृथिव्यां पार्थिवर्षभ ॥ २.९.३० ॥
രാമൻ ദൂരെ പതിന്നാലു വർഷം പ്രവാസം പോകട്ടെ; ഭരതൻ ഭൂമിയിലെ രാജാവാക്കപ്പെടട്ടെ. ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠനേ!
2.9.31
चतुर्दश हि वर्षाणि रामे प्रव्राजिते वनम्।
रूढश्च कृतमूलश्च शेषं स्थास्यति ते सुतः ॥ २.९.३१ ॥
രാമൻ വനത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കപ്പെട്ടാൽ പതിനാലു വർഷം കഴിയും; അപ്പോൾ നിന്റെ പുത്രൻ വേരുറച്ച് പൂർണ്ണമായി സ്ഥിരപ്പെടും.
2.9.32
रामप्रव्राजनं चैव देवि याचस्व तं वरम्।
एवं सेत्स्यन्ति पुत्रस्य सर्वार्थास्तव कामिनि ॥ २.९.३२ ॥
ദേവീ, രാമന്റെ പ്രവാസം വരമായി ചോദിക്കൂ; അങ്ങനെ നിന്റെ പുത്രന്റെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സാധിക്കും, പ്രിയേ.
2.9.33
एवं प्रव्राजितश्चैव रामोऽरामो भविष्यति।
भरतश्च गतामित्रस्तव राजा भविष्यति ॥ २.९.३३ ॥
ഇപ്രകാരം രാമൻ പ്രവാസത്തിലാക്കപ്പെട്ടാൽ അവൻ സന്തോഷരഹിതനാകും; ശത്രുക്കളില്ലാത്ത ഭരതൻ നിന്റെ രാജാവാകും.
2.9.34
येन कालेन रामश्च वनात् प्रत्यागमिष्यति।
अन्तर्बहिश्च पुत्रस्ते कृतमूलो भविष्यति ॥ २.९.३४ ॥
രാമൻ വനത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിവരുന്ന കാലത്തിനുള്ളിൽ നിന്റെ പുത്രൻ ഉള്ളിലും പുറത്തും വേരുറച്ച് ഉറപ്പുള്ളവനാകും.
2.9.35
संगृहीतमनुष्यश्च सुहृद्भिः साकमात्मवान्।
प्राप्तकालं नु मन्येऽहं राजानं वीतसाध्वसा ॥ २.९.३५ ॥
സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ജനങ്ങളെ അനുകൂലമാക്കിയ, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ഭരതൻ ഭയരഹിതനായി രാജാവാകേണ്ട സമയം വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
2.9.36
रामाभिषेकसंकल्पान्निगृह्य विनिवर्तय।
अनर्थमर्थरूपेण ग्राहिता सा ततस्तया ॥ २.९.३६ ॥
രാമന്റെ അഭിഷേകസങ്കല്പത്തെ തടഞ്ഞ് അതിനെ തിരിച്ചുവിടൂ. ഇങ്ങനെ അനർത്ഥത്തെ ഗുണമെന്ന രൂപത്തിൽ അവൾ സ്വീകരിക്കാൻ ഇടയായി; അപ്പോൾ അവളാൽ അത് സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു.
2.9.37
हृष्टा प्रतीता कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत्।
सा हि वाक्येन कुब्जायाः किशोरीवोत्पथं गता ॥ २.९.३७ ॥
സന്തോഷവതിയും വിശ്വസ്തയുമായ കൈകേയി മന്ഥരയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. കുബ്ജയുടെ വാക്കുകളാൽ അവൾ ഒരു ഇളംപെൺകുട്ടിയെപ്പോലെ വഴിതെറ്റി.
2.9.38
कैकेयी विस्मयं प्राप्य परं परमदर्शना।
प्रज्ञां ते नावजानामि श्रेष्ठे श्रेष्ठाभिधायिनि ॥ २.९.३८ ॥
അത്യാശ്ചര്യം പൂണ്ട, ഉത്തമദർശനയായ കൈകേയി പറഞ്ഞു — ഹേ ശ്രേഷ്ഠേ, ശ്രേഷ്ഠമായത് പറയുന്നവളേ, നിന്റെ ബുദ്ധിയെ ഞാൻ അവഗണിക്കുന്നില്ല.
2.9.39
पृथिव्यामसि कुब्जानामुत्तमा बुद्धिनिश्चये।
त्वमेव तु ममार्थेषु नित्ययुक्ता हितैषिणी ॥ २.९.३९ ॥
ഭൂമിയിൽ കുബ്ജകളിൽ നീയാണ് ഉത്തമ, ഉറച്ച ബുദ്ധിയിൽ; എന്റെ കാര്യങ്ങളിൽ എപ്പോഴും മുഴുകി എന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവളും നീയാണ്.
2.9.40
नाहं समवबुद्ध्येयं कुब्जे राज्ञश्चिकीर्षितम्।
सन्ति दुःसंस्थिताः कुब्जाः वक्राः परमपापिकाः ॥ २.९.४० ॥
ഹേ കുബ്ജേ, രാജാവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയില്ല. കുബ്ജകൾ വികൃതരും വക്രരും അതിപാപികളുമാണ്.
2.9.41
त्वं पद्ममिव वातेन संनता प्रियदर्शना।
उरस्तेऽभिनिविष्टं वै यावत् स्कन्धात् समुन्नतम् ॥ २.९.४१ ॥
കാറ്റിൽ വളഞ്ഞ താമരപോലെ നീ കാണാൻ ഇമ്പമുള്ളവൾ; നിന്റെ മാറിടം തോൾവരെ നന്നായി ഉയർന്നു നിൽക്കുന്നു.
2.9.42
अधस्ताच्चोदरं शान्तं सुनाभमिव लज्जितम्।
प्रतिपूर्णं च जघनं सुपीनौ च पयोधरौ ॥ २.९.४२ ॥
താഴെയുള്ള വയർ ശാന്തവും സുന്ദരമായ പൊക്കിളുള്ളതും ലജ്ജിച്ചതുപോലെയുമാണ്; നിതംബം നിറഞ്ഞതും ഇരു മാറിടങ്ങളും അതിപുഷ്ടവുമാണ്.
2.9.43
विमलेन्दुसमं वक्त्रमहो राजसि मन्थरे।
जघनं तव निर्मृष्टं रशनादामभूषितम् ॥ २.९.४३ ॥
ഓ മന്ഥരേ, നിന്റെ മുഖം നിർമ്മലമായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ എത്ര തിളങ്ങുന്നു! അരഞ്ഞാണത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട നിന്റെ ജഘനം മിന്നിത്തിളങ്ങുന്നു.
2.9.44
जङ्घे भृशमुपन्यस्ते पादौ च व्यायतावुभौ।
त्वमायताभ्यां सक्थिभ्यां मन्थरे क्षौमवासिनी ॥ २.९.४४ ॥
ഓ മന്ഥരേ, നിന്റെ കാലുകളും തുടകളും വളരെ ഭംഗിയായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ഇരുപാദങ്ങളും നീണ്ടവയാണ്. പട്ടുവസ്ത്രം ധരിച്ച നീ നീണ്ട തുടകളാൽ ശോഭിക്കുന്നു.
2.9.45
अग्रतो मम गच्छन्ती राजसेऽतीव शोभने।
आसन् याः शम्बरे मायाः सहस्रम् असुराधिपे ॥ २.९.४५ ॥
ഓ സുന്ദരീ, എന്റെ മുന്നിൽ നടക്കുന്ന നീ അത്യന്തം തിളങ്ങുന്നു. അസുരാധിപനായ ശംബരനിലുണ്ടായിരുന്ന ആയിരം മായകൾ നിന്നിലുമുണ്ട്.
2.9.46
हृदये ते निविष्टास् ता भूयश् चान्याः सहस्रशः।
तदेव स्थगु यद् दीर्घं रथ-घोणम् इवायतम् ॥ २.९.४६ ॥
നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആ മായകൾ കുടികൊള്ളുന്നു; അവയോടൊപ്പം ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു മായകളും ഉണ്ട്. രഥദണ്ഡുപോലെ നീണ്ടിരിക്കുന്ന നിന്റെ കൂനും അതിലൊന്നുതന്നെ.
2.9.47
मतयः क्षत्र-विद्याश् च मायाश्चात्र वसन्ति ते।
अत्र तेऽहं प्रमोक्ष्यामि मालां कुब्जे हिरण्मयीम् ॥ २.९.४७ ॥
കൂനീ, നിന്നിൽ ബുദ്ധിയും ക്ഷത്രിയ വിദ്യകളും മായകളും വസിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇവിടെവെച്ചുതന്നെ ഈ പൊൻമാല നിനക്കു ഞാൻ നൽകും.
2.9.48
अभिषिक्ते च भरते राघवे च वनं गते।
जात्येन च सुवर्णेन सुनिष्टप्तेन सुन्दरि ॥ २.९.४८ ॥
ഭരതൻ അഭിഷിക്തനാകുകയും രാഘവൻ വനത്തിലേക്കു പോകുകയും ചെയ്താൽ, ഹേ സുന്ദരീ, നന്നായി ഉരുക്കി ശുദ്ധമാക്കിയ മേന്മയേറിയ സ്വർണ്ണംകൊണ്ടുള്ള (ആഭരണം) ഞാൻ നൽകും.
2.9.49
लब्धार्था च प्रतीता च लेपयिष्यामि ते स्थगु।
मुखे च तिलकं चित्रं जातरूपमयं शुभम् ॥ २.९.४९ ॥
കൈകേയി മന്ഥരയോട് പറയുന്നു: "നിന്റെ ആഗ്രഹം സഫലമായി, നീ വിശ്വസ്തയാണ്; നിന്റെ ശരീരത്തിൽ ചന്ദനലേപം പുരട്ടിക്കാം, മുഖത്ത് സ്വർണ്ണംകൊണ്ടുള്ള സുന്ദരവും ശുഭവുമായ തിലകവും ഇടാം."
2.9.50
कारयिष्यामि ते कुब्जे शुभान्याभरणानि च।
परिधाय शुभे वस्त्रे देवतेव चरिष्यसि ॥ २.९.५० ॥
"ഓ കൂനീ, നിനക്കായി മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിക്കാം; സുന്ദരവസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞ് ദേവതയെപ്പോലെ നീ സഞ്ചരിക്കും."
2.9.51
चन्द्रमाह्वयमानेन मुखेनाप्रतिमानना।
गमिष्यसि गतिं मुख्यां गर्वयन्ती द्विषज्जने ॥ २.९.५१ ॥
"ചന്ദ്രനെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന നിന്റെ മുഖം സമതുലനമില്ലാത്തതാകും; ശത്രുക്കളുടെ ഇടയിൽ അഹങ്കാരത്തോടെ ശ്രേഷ്ഠമായ നടത്തയോടെ നീ പോകും."
2.9.52
तवापि कुब्जाः कुब्जायाः सर्वाभरणभूषिताः।
पादौ परिचरिष्यन्ति यथैव त्वं सदा मम ॥ २.९.५२ ॥
"നിന്റെ കൂനി ദാസിമാരും, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, നീ എനിക്ക് എപ്പോഴും ചെയ്യുന്നതുപോലെ നിന്റെ പാദങ്ങളെ ശുശ്രൂഷിക്കും."
2.9.53
शयानां शयने शुभ्रे वेद्यामग्निशिखामिव ॥ २.९.५३ ॥
"വെളുത്ത കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന നീ, വേദിയിലെ അഗ്നിജ്വാല പോലെ കാണപ്പെടും."
2.9.54
गतोदके सेतुबन्धो न कल्याणि विधीयते।
उत्तिष्ठ कुरु कल्याणं राजानमनुदर्शय ॥ २.९.५४ ॥
"ഓ കല്യാണീ, വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോയ ശേഷം അണക്കെട്ട് കെട്ടാറില്ല. എഴുന്നേൽക്കൂ, ശുഭമായത് ചെയ്യൂ, രാജാവിന് നിന്നെ കാണിക്കൂ."
2.9.55
तथा प्रोत्साहिता देवी गत्वा मन्थरया सह।
क्रोधागारं विशालाक्षी सौभाग्यमदगर्विता ॥ २.९.५५ ॥
ഇങ്ങനെ പ്രോത്സാഹിതയായ വിശാലാക്ഷിയായ ദേവി, സൗഭാഗ്യമദത്താൽ ഗർവിതയായി, മന്ഥരയോടൊപ്പം ക്രോധാഗാരത്തിലേക്ക് പോയി.
2.9.56
अनेकशतसाहस्रं मुक्ताहारं वराङ्गना।
अवमुच्य वरार्हाणि शुभान्याभरणानि च ॥ २.९.५६ ॥
ആ സുന്ദരി അനേകം ആയിരം മുത്തുമാലകളും ശ്രേഷ്ഠവും ശുഭവുമായ ആഭരണങ്ങളും അഴിച്ചുവെച്ചു.
2.9.57
तदा हेमोपमा तत्र कुब्जावाक्यवशंगता।
संविश्य भूमौ कैकेयी मन्थरामिदमब्रवीत् ॥ २.९.५७ ॥
അപ്പോൾ സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള കൈകേയി, കൂനിയുടെ വാക്കുകൾക്ക് വശംവദയായി, നിലത്ത് കിടന്ന് മന്ഥരയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.9.58
इह वा मां मृतां कुब्जे
नृपायावेदयिष्यसि।
वनं तु राघवे प्राप्ते
भरतः प्राप्स्यते क्षितिम् ॥ २.९.५८ ॥
കൂനീ! ഇവിടെ വെച്ചു ഞാൻ മരിച്ചുപോയി എന്ന് നീ രാജാവിനെ അറിയിക്കുമോ; രാഘവൻ വനത്തിലേക്ക് പോയാൽ ഭരതൻ ഭൂമി നേടും.
2.9.59
सुवर्णेन न मे ह्यर्थो
न रत्नैर्न च भोजनैः।
एष मे जीवितस्यान्तो
रामो यद्यभिषिच्यते ॥ २.९.५९ ॥
എനിക്ക് സ്വർണ്ണംകൊണ്ടോ രത്നങ്ങൾകൊണ്ടോ ഭക്ഷണംകൊണ്ടോ കാര്യമില്ല; രാമൻ അഭിഷിക്തനാവുകയാണെങ്കിൽ അതാണ് എന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ അന്ത്യം.
2.9.60
ततः पुनस्तां महिषीं महीक्षितो
वचोभिरत्यर्थमहापराक्रमैः।
उवाच कुब्जा भरतस्य मातरं
हितं वचो राममुपेत्य चाहितम् ॥ २.९.६० ॥
പിന്നെ കൂനി, രാജാവിന്റെ മഹിഷിയോട്, അത്യന്തം പരാക്രമം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളാൽ, ഭരതന്റെ മാതാവിനോട് രാമന് അഹിതമെങ്കിലും ഹിതമെന്ന മട്ടിലുള്ള വാക്ക് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.9.61
प्रपत्स्यते राज्यमिदं हि राघवो
यदि ध्रुवं त्वं ससुता च तप्स्यसे।
ततो हि कल्याणि यतस्व तत् तथा
यथा सुतस्ते भरतोऽभिषेक्ष्यते ॥ २.९.६१ ॥
രാഘവൻ ഈ രാജ്യം നേടിയാൽ നീയും നിന്റെ പുത്രനും തീർച്ചയായും ദുഃഖിക്കേണ്ടിവരും. ആകയാൽ കല്യാണീ, നിന്റെ പുത്രൻ ഭരതന് അഭിഷേകം നടക്കുന്നതിനായി പ്രയത്നിക്കൂ.
2.9.62
तथातिविद्धा महिषीति कुब्जया
समाहता वागिषुभिर्मुहुर्मुहुः।
विधाय हस्तौ हृदयेऽतिविस्मिता
शशंस कुब्जां कुपिता पुनः पुनः ॥ २.९.६२ ॥
കൂനിയുടെ വാക്കുകളാകുന്ന അമ്പുകളാൽ ആവർത്തിച്ച് മുറിവേറ്റ റാണി അത്യന്തം വ്യസനിച്ചു. ഹൃദയത്തിൽ കൈകൾ വെച്ച് അതിവിസ്മയത്തോടെയും കോപത്തോടെയും കൂനിയോട് വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
2.9.63
यमस्य वा मां विषयं गतामितो
निशम्य कुब्जे प्रतिवेदयिष्यसि।
वनं गते वा सुचिराय राघवे
समृद्धकामो भरतो भविष्यति ॥ २.९.६३ ॥
കൂനീ, ഇവിടെനിന്ന് യമലോകത്തിലേക്ക് പോയ എന്നെക്കുറിച്ച് കേട്ട് നീ തന്നെ അറിയിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ രാഘവൻ ദീർഘകാലത്തേക്ക് വനത്തിൽ പോയ ശേഷം ഭരതൻ തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ സഫലമായവനാകും.
2.9.64
अहं हि नैवास्तरणानि न स्रजो
न चन्दनं नाञ्जनपानभोजनम्।
न किंचिदिच्छामि न चेह जीवनं
न चेदितो गच्छति राघवो वनम् ॥ २.९.६४ ॥
രാഘവൻ ഇവിടെനിന്ന് വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ വിരിപ്പുകളും പുഷ്പമാലകളും ചന്ദനവും അഞ്ജനവും പാനവും ഭക്ഷണവും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, ഇവിടെ ജീവിക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
2.9.65
अथैवमुक्त्वा वचनं सुदारुणं
निधाय सर्वाभरणानि भामिनी।
असंस्कृतामास्तरणेन मेदिनीं
तदाधिशिश्ये पतितेव किंनरी ॥ २.९.६५ ॥
ഇങ്ങനെ അതികഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞശേഷം, സർവാഭരണങ്ങളും ഊരിവെച്ച്, ആ ഭാമിനി വിരിപ്പില്ലാത്ത ഭൂമിയിൽ, വീണുപോയ കിന്നരിയെപ്പോലെ കിടന്നു.
2.9.66
उदीर्णसंरम्भतमोवृतानना
तदावमुक्तोत्तममाल्यभूषणा।
नरेन्द्रपत्नी विमना बभूव सा
तमोवृता द्यौरिव मग्नतारका ॥ २.९.६६ ॥
അപ്പോൾ കഠിനമായ രോഷത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ട മുഖത്തോടെ, ഉത്തമമായ മാലകളും ആഭരണങ്ങളും അഴിച്ചെറിഞ്ഞ ആ രാജ്ഞി മനംമടുത്തവളായി; നക്ഷത്രങ്ങൾ മുങ്ങിയ ഇരുട്ടിൽ മൂടിയ ആകാശംപോലെയായി.