ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.93.1
तया महत्या यायिन्या ध्वजिन्या वनवासिनः ।
अर्द्दिता यूथपा मत्ताः सयूथाः सम्प्रदुद्रुवुः ॥ २.९३.१ ॥
ਉਸ ਵੱਡੀ ਚਲਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲੀ ਮਤਵਾਲੇ ਯੂਥਪਤੀ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ।
2.93.2
ऋक्षाः पृषतसङ्घाश्च रुरवश्च समतन्तः ।
दृश्यन्ते वनराजीषु गिरिष्वपि नदीषु च ॥ २.९३.२ ॥
ਰਿੱਛ, ਧੱਬੇਦਾਰ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਰੁਰੂ ਹਿਰਨ ਡਰ ਨਾਲ ਖਿੱਲਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
2.93.3
स सम्प्रतस्थे धर्मात्मा प्रीतो दशरथात्मजः ।
वृतो महत्या नादिन्या सेनया चतुरङ्गया ॥ २.९३.३ ॥
ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਗਰਜਦੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਚਤੁਰੰਗਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
2.93.4
सागरौघनिभा सेना भरतस्य महात्मनः ।
महीं सञ्छादयामास प्रावृषि द्यामिवाम्बुदः ॥ २.९३.४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਬਰਸਾਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਢੱਕ ਦਿੱਤੀ।
2.93.5
चिरकालमित्यनेन कदाचिल्लक्ष्यत इति गम्यते ॥ २.९३.५ ॥
"ਚਿਰਕਾਲ" ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
2.93.6
स यात्वा दूरमध्वानं सुपरिश्रान्तवाहनः ।
उवाच भरतः श्रीमान् वसिष्ठं मन्त्रिणां वरम् ॥ २.९३.६ ॥
ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਭਰਤ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.93.7
यादृशं लक्ष्यते रूपं यथा चैव श्रुतं मया ।
व्यक्तं प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत् ॥ २.९३.७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਰੂਪ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
2.93.8
अयं गिरिश्चित्रकूट इयं मन्दाकिनी नदी ।
एतत् प्रकाशते दूरान्नीलमेघनिभं वनम् ॥ २.९३.८ ॥
ਇਹ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਹੈ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇਹ ਜੰਗਲ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
2.93.9
गिरेः सानूनि रम्याणि चित्रकूटस्य सम्प्रति ।
वारणैरवमृद्यन्ते मामकैः पर्वतोपमैः ॥ २.९३.९ ॥
ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਢਲਾਨਾਂ ਹੁਣ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਮੇਰੇ ਹਾਥੀਆਂ ਹੇਠ ਕੁਚਲੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
2.93.10
मुञ्चन्ति कुसुमान्येते नगाः पर्वतसानुषु ।
नीला इवातपापाये तोयं तोयधरा घनाः ॥ २.९३.१० ॥
ਪਰਬਤੀ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਬਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.93.11
किन्नराचरितं देशं पश्य शत्रुघ्न पर्वतम् ।
मृगैः समन्तादाकीर्णं मकरैरिव सागरम् ॥ २.९३.११ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਘਨ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਵੇਖ; ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਇਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।
2.93.12
एते मृगगणा भान्ति शीघ्रवेगाः प्रचोदिताः ।
वायुप्रविद्धा शरदि मेघराजिरिवाम्बरे ॥ २.९३.१२ ॥
ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਇਹ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਗਏ ਅਸਮਾਨੀ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
2.93.13
कुर्वन्ति कुसुमापीडान् शिरस्सु सुरभीनमी ।
मेघप्रकाशैः फलकैर्दाक्षिणात्या यथा नराः ॥ २.९३.१३ ॥
ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
2.93.14
निष्कूजमिव भूत्वेदं वनं घोरप्रदर्शनम् ।
अयोध्येव जनाकीर्णा सम्प्रति प्रतिभाति मा ॥ २.९३.१४ ॥
ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬਨ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.93.15
खुरैरुदीरितो रेणुर्दिवं प्रच्छाद्य तिष्ठति ।
तं वहत्यनिलः शीघ्रं कुर्वन्निव मम प्रियम् ॥ २.९३.१५ ॥
ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡੀ ਧੂੜ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਖੜੀ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
2.93.16
स्यन्दनांस्तुरगोपेतान् सूतमुख्यैरधिष्ठितान् ।
एतान् सम्पततः शीघ्रं पश्य शत्रुघ्न कानने ॥ २.९३.१६ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਇਹਨਾਂ ਰੱਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਾਰਥੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
2.93.17
एतान् वित्रासितान् पश्य बर्हिणः प्रियदर्शनान् ।
एतमाविशतः शीघ्रमधिवासं पतत्ऺित्रणः ॥ २.९३.१७ ॥
ਡਰੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਇਹ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਸੋਹਣੇ ਹਨ; ਇਹ ਪੰਛੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਵਸੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
2.93.18
अतिमात्रमयं देशो मनोज्ञः प्रतिभाति मा ।
तापसानां निवासो ऽयं व्यक्तं स्वर्गपथो यथा ॥ २.९३.१८ ॥
ਇਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨੋਹਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਵਸੇਰਾ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਹ ਵਰਗਾ।
2.93.19
मृगा मृगीभिः सहिता बहवः पृषता वने ।
मनोज्ञरूपा लक्ष्यन्ते कुसुमैरिव चित्रिताः ॥ २.९३.१९ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧੱਬੇਦਾਰ ਹਿਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ; ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
2.93.20
साधुसैन्याः प्रतिष्ठन्तां विचिन्वन्तु च कानने ।
यथा तौ पुरुषव्याघ्रौ दृश्येते रामलक्ष्मणौ ॥ २.९३.२० ॥
ਚੰਗੇ ਸਿਪਾਹੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਾਲ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਿੱਸ ਪੈਣ।
2.93.21
भरतस्य वचः श्रुत्वा पुरुषाः शस्त्रपाणयः ।
विविशुस्तद्वनं शूरा धूमं च ददृशुस्ततः ॥ २.९३.२१ ॥
ਭਰਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਲਏ ਸੂਰਮੇ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧੂੰਆਂ ਵੇਖਿਆ।
2.93.22
ते समालोक्य धूमाग्रमूचुर्भरतमागताः ।
नामनुष्ये भवत्याग्निर्व्यक्तमत्रैव राघवौ ॥ २.९३.२२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੇਖ ਕੇ ਆ ਕੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਹੋਣ ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਯਕੀਨਨ ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ ਹਨ।"
2.93.23
अथ नात्र नरव्याघ्रौ राजपुत्रौ परन्तपौ ।
मन्ये रामोपमाः सन्ति व्यक्तमत्र तपस्विनः ॥ २.९३.२३ ॥
ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਉਹ ਦੋ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ।
2.93.24
तच्छ्रुत्वा भरतस्तेषां वचनं साधुसम्मतम् ।
सैन्यानुवाच सर्वांस्तानमित्रबलमर्दनः ॥ २.९३.२४ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
2.93.25
यत्ता भवन्तस्तिष्ठन्तु नेतो गन्तव्यमग्रतः ।
अहमेव गमिष्यामि सुमन्त्रो गुरुरेव च ॥ २.९३.२५ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤਿਆਰ ਰਹੋ; ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਸੁਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵੀ।
2.93.26
एवमुक्तास्ततः सर्वे तत्र तस्थुः समन्ततः ।
भरतो यत्र धूमाग्रं तत्र दृष्टिं समादधात् ॥ २.९३.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਭ ਉੱਥੇ ਚੁਫੇਰੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ। ਭਰਤ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਸਿਰਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ ਉੱਥੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾਈ।
2.93.27
व्यवस्थिता या भरतेन सा चमूर्निरीक्षमाणापि च धूममग्रतः ।
बभूव हृष्टा नचिरेण जानती प्रियस्य रामस्य समागमं तदा ॥ २.९३.२७ ॥
ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕਾਈ ਗਈ ਉਹ ਸੈਨਾ ਅੱਗੇ ਧੂੰਆਂ ਦੇਖਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇਗਾ।