వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.93.1
तया महत्या यायिन्या ध्वजिन्या वनवासिनः ।
अर्द्दिता यूथपा मत्ताः सयूथाः सम्प्रदुद्रुवुः ॥ २.९३.१ ॥
ఆ మహా చలించే సైన్యంతో పీడితులైన అడవి నివాసులు, మదించిన యూథపతులు తమ గుంపులతో కలిసి అన్ని దిక్కులకు పారిపోయారు.
2.93.2
ऋक्षाः पृषतसङ्घाश्च रुरवश्च समतन्तः ।
दृश्यन्ते वनराजीषु गिरिष्वपि नदीषु च ॥ २.९३.२ ॥
ఎలుగుబంట్లు, మచ్చల జింకల గుంపులు, రురు జింకలు భయంతో చెల్లాచెదురై అడవుల వరుసలలో, పర్వతాలపై, నదులలో కనిపిస్తున్నాయి.
2.93.3
स सम्प्रतस्थे धर्मात्मा प्रीतो दशरथात्मजः ।
वृतो महत्या नादिन्या सेनया चतुरङ्गया ॥ २.९३.३ ॥
ఆ ధర్మాత్ముడు, దశరథుని కుమారుడు సంతోషంతో బయలుదేరాడు; గర్జించే మహా చతురంగ సేనతో చుట్టబడి.
2.93.4
सागरौघनिभा सेना भरतस्य महात्मनः ।
महीं सञ्छादयामास प्रावृषि द्यामिवाम्बुदः ॥ २.९३.४ ॥
మహాత్ముడైన భరతుని సేన సముద్రపు ప్రవాహంలా ఉంది; వర్షాకాలంలో మేఘం ఆకాశాన్ని కప్పినట్లు అది భూమిని కప్పేసింది.
2.93.5
चिरकालमित्यनेन कदाचिल्लक्ष्यत इति गम्यते ॥ २.९३.५ ॥
"చిరకాలం" అనే పదం ద్వారా ఇది కొన్నిసార్లు కనిపిస్తుందని అర్థమవుతుంది.
2.93.6
स यात्वा दूरमध्वानं सुपरिश्रान्तवाहनः ।
उवाच भरतः श्रीमान् वसिष्ठं मन्त्रिणां वरम् ॥ २.९३.६ ॥
దూరమైన దారిలో ప్రయాణించి, వాహనాలు బాగా అలసిపోయిన తర్వాత, శ్రీమంతుడైన భరతుడు మంత్రులలో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నాడు.
2.93.7
यादृशं लक्ष्यते रूपं यथा चैव श्रुतं मया ।
व्यक्तं प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत् ॥ २.९३.७ ॥
నేను విన్నట్లుగా, ఇప్పుడు కనిపిస్తున్న రూపం ప్రకారం, భరద్వాజుడు చెప్పిన ఆ దేశానికి మనం నిశ్చయంగా చేరుకున్నాం.
2.93.8
अयं गिरिश्चित्रकूट इयं मन्दाकिनी नदी ।
एतत् प्रकाशते दूरान्नीलमेघनिभं वनम् ॥ २.९३.८ ॥
ఇది చిత్రకూటపర్వతం, ఇది మందాకినీ నది. దూరం నుంచే ఈ అడవి నీలమేఘంలా ప్రకాశిస్తోంది.
2.93.9
गिरेः सानूनि रम्याणि चित्रकूटस्य सम्प्रति ।
वारणैरवमृद्यन्ते मामकैः पर्वतोपमैः ॥ २.९३.९ ॥
చిత్రకూటపర్వతపు రమణీయమైన వాలులు ఇప్పుడు పర్వతాలవంటి నా ఏనుగులచే తొక్కబడుతున్నాయి.
2.93.10
मुञ्चन्ति कुसुमान्येते नगाः पर्वतसानुषु ।
नीला इवातपापाये तोयं तोयधरा घनाः ॥ २.९३.१० ॥
పర్వతశిఖరాలపై ఈ చెట్లు పూలను రాల్చుతున్నాయి; వేసవి ముగిసినప్పుడు నీలమేఘాలు వర్షం కురిపించినట్లు.
2.93.11
किन्नराचरितं देशं पश्य शत्रुघ्न पर्वतम् ।
मृगैः समन्तादाकीर्णं मकरैरिव सागरम् ॥ २.९३.११ ॥
శత్రుఘ్నా, కింపురుషులు సంచరించే ఈ దేశాన్ని, పర్వతాన్ని చూడు; మకరాలతో నిండిన సముద్రంలా ఇది అన్ని వైపులా లేళ్లతో నిండి ఉంది.
2.93.12
एते मृगगणा भान्ति शीघ्रवेगाः प्रचोदिताः ।
वायुप्रविद्धा शरदि मेघराजिरिवाम्बरे ॥ २.९३.१२ ॥
వేగంగా పరుగెత్తుతున్న ఈ లేళ్ల గుంపులు, శరదృతువులో గాలి తోలే ఆకాశంలోని మేఘపంక్తుల్లా ప్రకాశిస్తున్నాయి.
2.93.13
कुर्वन्ति कुसुमापीडान् शिरस्सु सुरभीनमी ।
मेघप्रकाशैः फलकैर्दाक्षिणात्या यथा नराः ॥ २.९३.१३ ॥
ఇక్కడి వారు దక్షిణ దేశపు ప్రజల్లా సుగంధ పుష్పమాలలను తలలపై ధరించి, మేఘాల్లా మెరిసే డాళ్లను ధరించి ఉన్నారు.
2.93.14
निष्कूजमिव भूत्वेदं वनं घोरप्रदर्शनम् ।
अयोध्येव जनाकीर्णा सम्प्रति प्रतिभाति मा ॥ २.९३.१४ ॥
ఇప్పుడు పక్షుల కూతలు లేక భయంకరంగా కనిపిస్తున్న ఈ అడవి, జనంతో నిండిన అయోధ్యలా నాకు కనిపిస్తోంది.
2.93.15
खुरैरुदीरितो रेणुर्दिवं प्रच्छाद्य तिष्ठति ।
तं वहत्यनिलः शीघ्रं कुर्वन्निव मम प्रियम् ॥ २.९३.१५ ॥
గిట్టల వల్ల రేగిన ధూళి ఆకాశాన్ని కప్పి నిలిచి ఉంది; నాకు ప్రియం కలిగించేందుకన్నట్లు గాలి దానిని వేగంగా మోసుకెళ్తోంది.
2.93.16
स्यन्दनांस्तुरगोपेतान् सूतमुख्यैरधिष्ठितान् ।
एतान् सम्पततः शीघ्रं पश्य शत्रुघ्न कानने ॥ २.९३.१६ ॥
శత్రుఘ్నా, అడవిలో వేగంగా వస్తున్న ఈ రథాలను చూడు; వాటికి గుర్రాలు కట్టబడి, ప్రధాన సారథులు నడుపుతున్నారు.
2.93.17
एतान् वित्रासितान् पश्य बर्हिणः प्रियदर्शनान् ।
एतमाविशतः शीघ्रमधिवासं पतत्ऺित्रणः ॥ २.९३.१७ ॥
భయపడిన ఈ నెమళ్లను చూడు, అవి చూడ ముచ్చటగా ఉన్నాయి; ఈ పక్షులు వేగంగా ఈ నివాసంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాయి.
2.93.18
अतिमात्रमयं देशो मनोज्ञः प्रतिभाति मा ।
तापसानां निवासो ऽयं व्यक्तं स्वर्गपथो यथा ॥ २.९३.१८ ॥
ఈ ప్రదేశం మిక్కిలి మనోహరంగా కనిపిస్తోంది; ఇది తపస్వుల నివాసం, స్పష్టంగా స్వర్గమార్గంలా ఉంది.
2.93.19
मृगा मृगीभिः सहिता बहवः पृषता वने ।
मनोज्ञरूपा लक्ष्यन्ते कुसुमैरिव चित्रिताः ॥ २.९३.१९ ॥
అడవిలో ఆడ లేళ్లతో కూడిన అనేక మచ్చల లేళ్లు కనిపిస్తున్నాయి; మనోహర రూపంతో అవి పూలతో చిత్రించినట్లు కనిపిస్తున్నాయి.
2.93.20
साधुसैन्याः प्रतिष्ठन्तां विचिन्वन्तु च कानने ।
यथा तौ पुरुषव्याघ्रौ दृश्येते रामलक्ष्मणौ ॥ २.९३.२० ॥
మంచి సైనికులు బయలుదేరి అడవిలో వెదకాలి; ఆ ఇద్దరు పురుషశ్రేష్ఠులు రాముడు, లక్ష్మణుడు కనిపించేలా.
2.93.21
भरतस्य वचः श्रुत्वा पुरुषाः शस्त्रपाणयः ।
विविशुस्तद्वनं शूरा धूमं च ददृशुस्ततः ॥ २.९३.२१ ॥
భరతుని మాటలు విని ఆయుధాలు చేతపట్టిన శూరులు ఆ అడవిలో ప్రవేశించారు; అప్పుడు పొగను చూశారు.
2.93.22
ते समालोक्य धूमाग्रमूचुर्भरतमागताः ।
नामनुष्ये भवत्याग्निर्व्यक्तमत्रैव राघवौ ॥ २.९३.२२ ॥
వారు పొగ శిఖరాన్ని చూసి వచ్చి భరతునితో ఇలా అన్నారు: "మనుషులు లేని చోట అగ్ని ఉండదు; ఖచ్చితంగా ఇక్కడే ఇద్దరు రఘువంశీయులు ఉన్నారు."
2.93.23
अथ नात्र नरव्याघ्रौ राजपुत्रौ परन्तपौ ।
मन्ये रामोपमाः सन्ति व्यक्तमत्र तपस्विनः ॥ २.९३.२३ ॥
ఇక్కడ ఆ నరశ్రేష్ఠులైన రాజకుమారులు, శత్రువులను తపింపజేసేవారు ఉండరు. రాముని వంటి తపస్వులు ఇక్కడ ఉన్నారని నేను భావిస్తున్నాను; ఇది స్పష్టమే.
2.93.24
तच्छ्रुत्वा भरतस्तेषां वचनं साधुसम्मतम् ।
सैन्यानुवाच सर्वांस्तानमित्रबलमर्दनः ॥ २.९३.२४ ॥
అది విని, శత్రుసేనలను మర్దించే భరతుడు, సజ్జనులు అంగీకరించిన వారి మాటలను విని, ఆ సైనికులందరితో ఇలా అన్నాడు.
2.93.25
यत्ता भवन्तस्तिष्ठन्तु नेतो गन्तव्यमग्रतः ।
अहमेव गमिष्यामि सुमन्त्रो गुरुरेव च ॥ २.९३.२५ ॥
మీరంతా సిద్ధంగా ఉండండి; ఇక్కడి నుండి ముందుకు వెళ్ళవద్దు. నేను మాత్రమే వెళ్తాను, సుమంత్రుడు మరియు గురువు కూడా.
2.93.26
एवमुक्तास्ततः सर्वे तत्र तस्थुः समन्ततः ।
भरतो यत्र धूमाग्रं तत्र दृष्टिं समादधात् ॥ २.९३.२६ ॥
ఇలా చెప్పబడగా వారంతా అక్కడే చుట్టూ నిలిచారు. భరతుడు పొగ కొన కనిపించిన వైపు దృష్టిని నిలిపాడు.
2.93.27
व्यवस्थिता या भरतेन सा चमूर्निरीक्षमाणापि च धूममग्रतः ।
बभूव हृष्टा नचिरेण जानती प्रियस्य रामस्य समागमं तदा ॥ २.९३.२७ ॥
భరతునిచే ఏర్పాటు చేయబడిన ఆ సైన్యం ముందు పొగను చూస్తూనే, త్వరలో ప్రియుడైన రాముడితో కలయిక జరుగుతుందని తెలిసి సంతోషించింది.