বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 2.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.94.1
दीर्घकालोषितस्तस्मिन् गिरौ गिरिवनप्रियः ।
वैदेह्याः प्रियमाकांक्षन् स्वं च चित्तं विलोभयन् ॥ २.९४.१ ॥
পর্বত ও বনপ্রিয় তিনি সেই পর্বতে দীর্ঘকাল বাস করলেন, বৈদেহীর (সীতার) প্রিয় কামনা করে এবং নিজের মনকেও আনন্দিত করে।
2.94.2
अथ दाशरथिश्चित्रं चित्रकूटमदर्शयत् ।
भार्य्याममरसङ्काशः शचीमिव पुरन्दरः ॥ २.९४.२ ॥
তারপর দশরথপুত্র (রাম) বিস্ময়কর চিত্রকূট তাঁর ভার্যাকে দেখালেন, যেমন দেবতুল্য পুরন্দর (ইন্দ্র) তাঁর পত্নী শচীকে দেখান।
2.94.3
न राज्याद्भ्रंशनं भद्रे न सुहृद्भिर्विनाभवः ।
मनो मे बाधते दृष्ट्वा रमणीयमिमं गिरिम् ॥ २.९४.३ ॥
হে ভদ্রে! রাজ্যচ্যুতির দুঃখ নয়, সুহৃদদের থেকে বিচ্ছেদের দুঃখও নয়; কিন্তু এই রমণীয় পর্বত দেখে আমার মন ব্যথিত হচ্ছে।
2.94.4
पश्येममचलं भद्रे नानाद्विजगणायुतम् ।
शिखरैः खमिवोद्विद्धैर्द्धातुमद्भिर्विभूषितम् ॥ २.९४.४ ॥
হে ভদ্রে! এই অচল পর্বতকে দেখ, যা নানা পাখির ঝাঁকে পরিপূর্ণ, ধাতুতে বিভূষিত, উঁচু শিখরে যেন আকাশ স্পর্শ করে আছে।
2.94.5
केचिद्रजतसङ्काशाः केचित् क्षतजसन्निभाः ।
पीतमाञ्जिष्ठवर्णाश्च केचिन्मणिवरप्रभाः ॥ २.९४.५ ॥
কিছু রৌপ্যের মতো, কিছু রক্তের মতো, কিছু হলুদ ও মঞ্জিষ্ঠার রঙের, আর কিছু শ্রেষ্ঠ মণির প্রভাযুক্ত।
2.94.6
पुष्पार्ककेतकाभाश्च केचिज्ज्योतीरसप्रभाः ।
विराजन्ते ऽचलेन्द्रस्य देशा धातुविभूषिताः ॥ २.९४.६ ॥
কিছু ফুল, সূর্য ও কেতকীর আভাযুক্ত, আর কিছু জ্যোতীরসের প্রভাযুক্ত। পর্বতরাজের এই অঞ্চলগুলি ধাতুতে বিভূষিত হয়ে শোভা পাচ্ছে।
2.94.7
नानामृगगणद्वीपितरक्ष्वृक्षगणैर्वृतः ।
अदुष्टैर्भात्ययं शैलो बहुपक्षिसमायुतः ॥ २.९४.७ ॥
বহু মৃগের দল, চিতাবাঘ, ভাল্লুকের ঝাঁকে পরিবেষ্টিত হয়ে, বহু পাখিতে পূর্ণ এই পর্বত নির্মলভাবে শোভা পাচ্ছে।
2.94.8
आम्रजम्ब्वसनैर्लोध्रैः प्रियालैः पनसैर्धवैः ।
अङ्कोलैर्भव्यतिनिशैर्बिल्वतिन्दुकवेणुभिः ॥ २.९४.८ ॥
আম, জাম, অসন, লোধ, প্রিয়াল, কাঁঠাল, ধব, অঙ্কোল, তিনিশ, বেল, তিন্দুক ও বাঁশ গাছে এই পর্বত শোভিত।
2.94.9
काश्मर्यरिष्टवरुणैर्मधूकैस्तिलकैस्तथा ।
बदर्य्यामलकैर्नीपैर्वेत्रधन्वनबीजकैः ॥ २.९४.९ ॥
কাশ্মর্য, রিষ্ট, বরুণ, মধূক, তিলক, বদরী, আমলকী, নীপ, বেত, ধন্বন ও বীজক গাছেও এই পর্বত শোভিত।
2.94.10
पुष्पवद्भिः फलोपेतैश्छायावद्भिर्मनोरमैः ।
एवमादिभिराकीर्णः श्रियं पुष्यत्ययं गिरिः ॥ २.९४.१० ॥
ফুল, ফল ও ছায়াযুক্ত মনোরম গাছে এবং এমন অন্য গাছে পূর্ণ এই পর্বত সৌন্দর্যে সমৃদ্ধ হয়ে উঠছে।
2.94.11
शैलप्रस्थेषु रम्येषु पश्येमान् रोमहर्षणान् ।
किन्नरान् द्वन्द्वशो भद्रे रममाणान् मनस्विनः ॥ २.९४.११ ॥
হে ভদ্রে! এই পর্বতের রমণীয় সমতলে জোড়ায় জোড়ায় রমণরত এই রোমাঞ্চকর, মনস্বী কিন্নরদের দেখো।
2.94.12
शाखावसक्तान् खङ्गांश्च प्रवराण्यम्बराणि च ।
पश्च विद्याधरस्त्रीणां क्रीडोद्देशान् मनोरमान् ॥ २.९४.१२ ॥
শাখায় ঝুলন্ত খড়্গ ও উৎকৃষ্ট বস্ত্রগুলি দেখো; বিদ্যাধর নারীদের মনোরম ক্রীড়াস্থানগুলিও দেখো।
2.94.13
जलप्रपातैरुद्भेदैर्निष्यन्दैश्च क्वचित् क्वचित् ।
स्रवद्भिर्भात्ययं शैलः स्रवन्मद इव द्विपः ॥ २.९४.१३ ॥
জলপ্রপাতে, উৎসারিত ঝরনায় ও স্থানে স্থানে প্রবাহিত স্রোতে এই পর্বত মদ ঝরানো হাতির মতো শোভা পাচ্ছে।
2.94.14
गुहासमीरणो गन्धान् नानापुष्पभवान् वहन् ।
घ्राणतर्प्पणमभ्येत्य कं नरं न प्रहर्षयेत् ॥ २.९४.१४ ॥
গুহা থেকে বওয়া বায়ু নানা ফুলের সুগন্ধ বয়ে এনে নাককে তৃপ্ত করে; তা পেয়ে কোন মানুষ আনন্দিত না হয়?
2.94.15
यदीह शरदो ऽनेकास्त्वया सार्द्धमनिन्दिते ।
लक्ष्मणेन च वत्स्यामि न मां शोकः प्रधक्ष्यति ॥ २.९४.१५ ॥
হে নিষ্কলঙ্ক! তুমি ও লক্ষ্মণের সঙ্গে এখানে যদি আমি বহু শরৎ কাটাই, তবে শোক আমাকে দগ্ধ করবে না।
2.94.16
बहुपुष्पफले रम्ये नानाद्विजगणायुते ।
विचित्रशिखरे ह्यस्मिन् रतवानस्मि भामिनि ॥ २.९४.१६ ॥
হে সুন্দরী! বহু ফুল ও ফলে পূর্ণ, নানা পাখির ঝাঁকে ভরা, বিচিত্র শিখরের এই রমণীয় পর্বতে আমি সত্যিই আনন্দ পেয়েছি।
2.94.17
अनेन वनवासेन मया प्राप्तं फलद्वयम् ।
पितुश्चानृणता धर्मे भरतस्य प्रियं तथा ॥ २.९४.१७ ॥
এই বনবাসে আমি দুটি ফল লাভ করেছি: ধর্মানুসারে পিতার ঋণমুক্তি, এবং ভরতের প্রিয়সাধন।
2.94.18
वैदेहि रमसे कच्चिच्चित्रकूटे मया सह ।
पश्यन्ती विविधान् भावान् मनोवाक्कायसंयतान् ॥ २.९४.१८ ॥
হে বৈদেহী! মন, বাক্য ও দেহে সংযত থেকে, নানা ভাব দেখতে দেখতে, চিত্রকূটে আমার সঙ্গে তুমি কি আনন্দ পাচ্ছ?
2.94.19
इदमेवामृतं प्राहू राज्ञि राजर्षयः परे ।
वनवासं भवार्थाय प्रेत्य मे प्रपितामहाः ॥ २.९४.१९ ॥
রাজর্ষিরা একে অমৃত বলেছেন; আমার প্রপিতামহেরা মৃত্যুর পরে কল্যাণের জন্য বনবাস করেছিলেন।
2.94.20
शिलाः शैलस्य शोभन्ते विशालाः शतशो ऽभितः ।
बहुला बहुलैर्वर्णैर्नीलपीतसितारुणैः ॥ २.९४.२० ॥
পর্বতের বিশাল শিলাগুলি নীল, পীত, শ্বেত ও লোহিত নানা বর্ণে চারিদিকে শতশত শোভা পাচ্ছে।
2.94.21
निशि भान्त्यचलेन्द्रस्य हुताशनशिखा इव ।
ओषध्यः स्वप्रभालक्ष्या भ्राजमानाः सहस्रशः ॥ २.९४.२१ ॥
রাতে পর্বতরাজের ওষধিগুলি নিজ আলোতে চেনা যায়, হোমাগ্নির শিখার মতো সহস্র সহস্র জ্বলে।
2.94.22
केचित् क्षयनिभा देशाः केचिदुद्यानसन्निभाः ।
केचिदेकशिला भान्ति पर्वतस्यास्य भामिनि ॥ २.९४.२२ ॥
হে ভামিনী, এই পর্বতের কোনো কোনো স্থান গৃহের মতো, কোনোটি উদ্যানের মতো, আর কোনোটি একটিমাত্র শিলার মতো শোভা পায়।
2.94.23
भित्त्वेव वसुधां भाति चित्रकूटः समुत्थितः ।
चित्रकूटस्य कूटो ऽसौ दृश्यते सर्वतः शुभः ॥ २.९४.२३ ॥
যেন পৃথিবী ভেদ করে চিত্রকূট উঠে এসেছে; চিত্রকূটের এই শিখরটি সর্বত্র সুন্দর দেখায়।
2.94.24
कुष्ठपुन्नागस्ऺथगरभूर्जपत्रोत्तरच्छदान् ।
कामिनां स्वास्तरान् पश्य कुशेशयदलायुतान् ॥ २.९४.२४ ॥
দেখো, কামীদের সুন্দর শয্যা—কুষ্ঠ, পুন্নাগ, স্থগর ফুলে ও ভূর্জপত্রে আচ্ছাদিত, সহস্র পদ্মদলে সজ্জিত।
2.94.25
मृदिताश्चापविद्धाश्च दृश्यन्ते कमलस्रजः ।
कामिभिर्वनिते पश्य फलानि विविधानि च ॥ २.९४.२५ ॥
হে বনিতা, দেখো, প্রেমিকদের দ্বারা দলিত ও নিক্ষিপ্ত পদ্মমালা দেখা যাচ্ছে, এবং নানা প্রকার ফলও।
2.94.26
वस्वौकसारां नलिनीमत्येतीवोत्तरान् कुरून् ।
पर्वतश्चित्रकूटो ऽसौ बहुमूलफलोदकः ॥ २.९४.२६ ॥
ঐশ্বর্যময় জলাশয়যুক্ত পদ্মসরোবরের এই চিত্রকূট পর্বত যেন উত্তর কুরু দেশকেও ছাড়িয়ে যায়; এখানে মূল, ফল ও জল প্রচুর।
2.94.27
इमं तु कालं वनिते विजह्रिवांस्त्वया च सीते सह लक्ष्मणेन च ।
रतिं प्रपत्स्ये कुलधर्मवर्द्धनीं सतां पथि स्वैर्नियमैः परैः स्थितः ॥ २.९४.२७ ॥
হে বনিতা সীতা! তোমার ও লক্ষ্মণের সঙ্গে এই সময় আমি বিহার করেছি; এখন সজ্জনদের পথে, নিজের ও শ্রেষ্ঠ নিয়মে স্থিত থেকে, কুলধর্মবর্ধক আনন্দ লাভ করব।