વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.94.1
दीर्घकालोषितस्तस्मिन् गिरौ गिरिवनप्रियः ।
वैदेह्याः प्रियमाकांक्षन् स्वं च चित्तं विलोभयन् ॥ २.९४.१ ॥
પર્વતો અને વનોને પ્રિય એવા તેઓ તે પર્વત પર લાંબા સમય સુધી રહ્યા; વૈદેહી (સીતા)નું પ્રિય ઇચ્છતા અને પોતાના મનને પણ આનંદિત કરતા.
2.94.2
अथ दाशरथिश्चित्रं चित्रकूटमदर्शयत् ।
भार्य्याममरसङ्काशः शचीमिव पुरन्दरः ॥ २.९४.२ ॥
પછી દશરથપુત્ર (રામ) અદ્ભુત ચિત્રકૂટ પોતાની પત્નીને બતાવ્યો; દેવસમાન પુરંદર (ઇન્દ્ર) પોતાની પત્ની શચીને બતાવે તેમ.
2.94.3
न राज्याद्भ्रंशनं भद्रे न सुहृद्भिर्विनाभवः ।
मनो मे बाधते दृष्ट्वा रमणीयमिमं गिरिम् ॥ २.९४.३ ॥
હે ભદ્રે! રાજ્ય ગુમાવવાનું દુઃખ નથી, મિત્રોથી વિયોગનું પણ નથી; પણ આ રમણીય પર્વતને જોઈને મારું મન વ્યથિત થાય છે.
2.94.4
पश्येममचलं भद्रे नानाद्विजगणायुतम् ।
शिखरैः खमिवोद्विद्धैर्द्धातुमद्भिर्विभूषितम् ॥ २.९४.४ ॥
હે ભદ્રે! આ અચળ પર્વત જુઓ, જે અનેક પક્ષીઓના ટોળાંથી ભરેલો, ધાતુઓથી શોભિત અને ઊંચા શિખરોથી આકાશને સ્પર્શતો છે.
2.94.5
केचिद्रजतसङ्काशाः केचित् क्षतजसन्निभाः ।
पीतमाञ्जिष्ठवर्णाश्च केचिन्मणिवरप्रभाः ॥ २.९४.५ ॥
કેટલાંક ચાંદી જેવાં, કેટલાંક લોહી જેવાં, કેટલાંક પીળા અને મંજિષ્ઠ-લાલ રંગનાં, અને કેટલાંક ઉત્તમ મણિની પ્રભાવાળાં.
2.94.6
पुष्पार्ककेतकाभाश्च केचिज्ज्योतीरसप्रभाः ।
विराजन्ते ऽचलेन्द्रस्य देशा धातुविभूषिताः ॥ २.९४.६ ॥
કેટલાંક ફૂલ, સૂર્ય અને કેતકી જેવી આભાવાળાં, અને કેટલાંક જ્યોતીરસની પ્રભાવાળાં. પર્વતરાજના આ પ્રદેશો ધાતુઓથી શોભિત થઈને ઝળહળે છે.
2.94.7
नानामृगगणद्वीपितरक्ष्वृक्षगणैर्वृतः ।
अदुष्टैर्भात्ययं शैलो बहुपक्षिसमायुतः ॥ २.९४.७ ॥
અનેક મૃગોના ટોળાં, ચિત્તા અને રીંછના સમૂહોથી ઘેરાયેલો, અનેક પક્ષીઓથી યુક્ત આ પર્વત નિર્મળ શોભી રહ્યો છે.
2.94.8
आम्रजम्ब्वसनैर्लोध्रैः प्रियालैः पनसैर्धवैः ।
अङ्कोलैर्भव्यतिनिशैर्बिल्वतिन्दुकवेणुभिः ॥ २.९४.८ ॥
આંબા, જાંબુ, અસન, લોધ્ર, પ્રિયાલ, ફણસ, ધવ, અંકોલ, તિનિશ, બીલી, તિંદુક અને વાંસના વૃક્ષોથી આ પર્વત શોભે છે.
2.94.9
काश्मर्यरिष्टवरुणैर्मधूकैस्तिलकैस्तथा ।
बदर्य्यामलकैर्नीपैर्वेत्रधन्वनबीजकैः ॥ २.९४.९ ॥
કાશ્મર્ય, રિષ્ટ, વરુણ, મધૂક, તિલક, બોર, આમળા, નીપ, વેત્ર, ધન્વન અને બીજક વૃક્ષોથી પણ આ પર્વત શોભે છે.
2.94.10
पुष्पवद्भिः फलोपेतैश्छायावद्भिर्मनोरमैः ।
एवमादिभिराकीर्णः श्रियं पुष्यत्ययं गिरिः ॥ २.९४.१० ॥
ફૂલ, ફળ અને છાયાવાળા મનોહર વૃક્ષોથી તથા એવાં બીજાં વૃક્ષોથી ભરેલો આ પર્વત શોભાથી ખીલી રહ્યો છે.
2.94.11
शैलप्रस्थेषु रम्येषु पश्येमान् रोमहर्षणान् ।
किन्नरान् द्वन्द्वशो भद्रे रममाणान् मनस्विनः ॥ २.९४.११ ॥
હે ભદ્રે! આ પર્વતના રમણીય ઉચ્ચપ્રદેશો પર જોડીજોડીમાં રમતા આ રોમાંચક, મનસ્વી કિન્નરોને જુઓ.
2.94.12
शाखावसक्तान् खङ्गांश्च प्रवराण्यम्बराणि च ।
पश्च विद्याधरस्त्रीणां क्रीडोद्देशान् मनोरमान् ॥ २.९४.१२ ॥
ડાળીઓ પર લટકતી તલવારો અને ઉત્તમ વસ્ત્રો જુઓ; વિદ્યાધર સ્ત્રીઓનાં મનોહર ક્રીડાસ્થાનો પણ જુઓ.
2.94.13
जलप्रपातैरुद्भेदैर्निष्यन्दैश्च क्वचित् क्वचित् ।
स्रवद्भिर्भात्ययं शैलः स्रवन्मद इव द्विपः ॥ २.९४.१३ ॥
ધોધ, ફૂટતા ઝરણાં અને ઠેકઠેકાણે વહેતા પ્રવાહોથી આ પર્વત મદ ઝરતા હાથી જેવો શોભે છે.
2.94.14
गुहासमीरणो गन्धान् नानापुष्पभवान् वहन् ।
घ्राणतर्प्पणमभ्येत्य कं नरं न प्रहर्षयेत् ॥ २.९४.१४ ॥
ગુફાઓમાંથી વહેતો પવન અનેક ફૂલોની સુગંધ વહન કરીને નાકને તૃપ્તિ આપે છે; તેને અનુભવીને કયો માણસ આનંદિત ન થાય?
2.94.15
यदीह शरदो ऽनेकास्त्वया सार्द्धमनिन्दिते ।
लक्ष्मणेन च वत्स्यामि न मां शोकः प्रधक्ष्यति ॥ २.९४.१५ ॥
હે નિર્દોષ સીતા! તારી અને લક્ષ્મણ સાથે જો હું અહીં અનેક શરદો રહું, તો મને શોક બાળશે નહીં.
2.94.16
बहुपुष्पफले रम्ये नानाद्विजगणायुते ।
विचित्रशिखरे ह्यस्मिन् रतवानस्मि भामिनि ॥ २.९४.१६ ॥
હે સુંદરી! અનેક ફૂલો અને ફળોથી ભરેલા, અનેક પક્ષીસમૂહોથી યુક્ત, અદ્ભુત શિખરોવાળા આ રમણીય પર્વત પર હું ખરેખર આનંદિત થયો છું.
2.94.17
अनेन वनवासेन मया प्राप्तं फलद्वयम् ।
पितुश्चानृणता धर्मे भरतस्य प्रियं तथा ॥ २.९४.१७ ॥
આ વનવાસથી મને બે ફળ મળ્યાં છે: ધર્મ પ્રમાણે પિતાના ઋણમાંથી મુક્તિ, અને તેમ જ ભરતનું પ્રિય કાર્ય.
2.94.18
वैदेहि रमसे कच्चिच्चित्रकूटे मया सह ।
पश्यन्ती विविधान् भावान् मनोवाक्कायसंयतान् ॥ २.९४.१८ ॥
હે વૈદેહી! મન, વાણી અને શરીરને સંયમમાં રાખીને, વિવિધ ભાવો જોતાં, ચિત્રકૂટ પર મારી સાથે તું આનંદ પામે છે ને?
2.94.19
इदमेवामृतं प्राहू राज्ञि राजर्षयः परे ।
वनवासं भवार्थाय प्रेत्य मे प्रपितामहाः ॥ २.९४.१९ ॥
રાજર્ષિઓ આને જ અમૃત કહે છે; મારા પ્રપિતામહો મૃત્યુ પછીના કલ્યાણ માટે વનવાસ કરતા હતા.
2.94.20
शिलाः शैलस्य शोभन्ते विशालाः शतशो ऽभितः ।
बहुला बहुलैर्वर्णैर्नीलपीतसितारुणैः ॥ २.९४.२० ॥
પર્વતની વિશાળ શિલાઓ વાદળી, પીળા, સફેદ અને લાલ અનેક રંગોથી ચારે બાજુ સેંકડોમાં શોભે છે.
2.94.21
निशि भान्त्यचलेन्द्रस्य हुताशनशिखा इव ।
ओषध्यः स्वप्रभालक्ष्या भ्राजमानाः सहस्रशः ॥ २.९४.२१ ॥
રાત્રે પર્વતરાજની ઔષધિઓ પોતાના પ્રકાશથી ઓળખાય છે અને હોમાગ્નિની જ્વાળાઓ જેવી હજારોમાં ઝળકે છે.
2.94.22
केचित् क्षयनिभा देशाः केचिदुद्यानसन्निभाः ।
केचिदेकशिला भान्ति पर्वतस्यास्य भामिनि ॥ २.९४.२२ ॥
હે ભામિની, આ પર્વતના કેટલાક સ્થાનો મહેલો જેવા, કેટલાક બગીચા જેવા અને કેટલાક એક જ શિલા જેવા શોભે છે.
2.94.23
भित्त्वेव वसुधां भाति चित्रकूटः समुत्थितः ।
चित्रकूटस्य कूटो ऽसौ दृश्यते सर्वतः शुभः ॥ २.९४.२३ ॥
જાણે પૃથ્વીને ભેદીને ચિત્રકૂટ ઊંચો ઊઠ્યો હોય તેમ તે શોભે છે; ચિત્રકૂટનું આ શિખર ચારે બાજુથી સુંદર દેખાય છે.
2.94.24
कुष्ठपुन्नागस्ऺथगरभूर्जपत्रोत्तरच्छदान् ।
कामिनां स्वास्तरान् पश्य कुशेशयदलायुतान् ॥ २.९४.२४ ॥
જુઓ, કામીઓની સુંદર શય્યાઓ—કુષ્ઠ, પુન્નાગ, સ્થગરનાં ફૂલો અને ભોજપત્રોથી ઢંકાયેલી, હજારો કમળની પાંખડીઓથી શણગારેલી.
2.94.25
मृदिताश्चापविद्धाश्च दृश्यन्ते कमलस्रजः ।
कामिभिर्वनिते पश्य फलानि विविधानि च ॥ २.९४.२५ ॥
હે વનિતા, જુઓ, પ્રેમીઓ દ્વારા મસળાયેલી અને ફેંકાયેલી કમળમાળાઓ દેખાય છે, અને વિવિધ ફળો પણ.
2.94.26
वस्वौकसारां नलिनीमत्येतीवोत्तरान् कुरून् ।
पर्वतश्चित्रकूटो ऽसौ बहुमूलफलोदकः ॥ २.९४.२६ ॥
સમૃદ્ધ જળાશયોવાળા કમળસરોવરો ધરાવતો આ ચિત્રકૂટ પર્વત ઉત્તર કુરુ દેશને પણ વટાવી જાય એવો છે; અહીં મૂળ, ફળ અને પાણી પુષ્કળ છે.
2.94.27
इमं तु कालं वनिते विजह्रिवांस्त्वया च सीते सह लक्ष्मणेन च ।
रतिं प्रपत्स्ये कुलधर्मवर्द्धनीं सतां पथि स्वैर्नियमैः परैः स्थितः ॥ २.९४.२७ ॥
હે વનિતા સીતા! તારી અને લક્ષ્મણ સાથે આ સમય મેં આનંદમાં વિતાવ્યો છે; હવે સજ્જનોના માર્ગે, મારા અને શ્રેષ્ઠ નિયમોમાં સ્થિર રહીને, કુલધર્મ વધારતો આનંદ હું મેળવીશ.