વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.5.1
हत्वा तु तं भीमबलं विराधं राक्षसं वने।
ततः सीतां परिष्वज्य समाश्वास्य च वीर्यवान् ॥ ३.५.१ ॥
વનમાં ભયંકર બળવાન રાક્ષસ વિરાધનો વધ કરીને, સીતાને આલિંગન આપી તેમને આશ્વાસન આપ્યા પછી પરાક્રમી (રામે)...
3.5.2
अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्।
कष्टं वनमिदं दुर्गं न च स्मो वनगोचराः ॥ ३.५.२ ॥
તેજસ્વી ભાઈ લક્ષ્મણને રામે કહ્યું: આ વન કઠિન અને દુર્ગમ છે; આપણે વનમાં વિચરનારા નથી.
3.5.3
अभिगच्छामहे शीघ्रं शरभङ्गं तपोधनम्।
आश्रमं शरभङ्गस्य राघवोऽभिजगाम ह ॥ ३.५.३ ॥
"આપણે જલદી તપોધન શરભંગના આશ્રમે જઈએ" એમ કહી રાઘવ શરભંગના આશ્રમે ગયા.
3.5.4
तस्य देवप्रभावस्य तपसा भावितात्मनः।
समीपे शरभङ्गस्य ददर्श महदद्भुतम् ॥ ३.५.४ ॥
દૈવી પ્રભાવ અને તપથી શુદ્ધ આત્માવાળા શરભંગની સમીપે (રામે) એક મહાન અને અદ્ભુત દૃશ્ય જોયું.
3.5.5
विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरप्रभम्।
रथप्रवरमारूढमाकाशे विबुधानुगम् ॥ ३.५.५ ॥
શરીરથી ઝળહળતા, સૂર્ય અને અગ્નિ સમાન પ્રભાવાળા, આકાશમાં શ્રેષ્ઠ રથ પર આરૂઢ અને દેવતાઓથી અનુસરાતા (તેમને જોયા).
3.5.6
असंस्पृशन्तं वसुधां ददर्श विबुधेश्वरम्।
सम्प्रभाभरणं देवं विरजोऽम्बरधारिणम् ॥ ३.५.६ ॥
ધરતીને સ્પર્શ્યા વિના રહેલા દેવોના સ્વામીને (રામે) જોયા; તે તેજસ્વી આભૂષણોથી શોભતા, નિર્મળ વસ્ત્ર પહેરેલા દેવ હતા.
3.5.7
तद्विधैरेव बहुभिः पूज्यमानं महात्मभिः।
हरितैर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम् ॥ ३.५.७ ॥
એવા જ અનેક મહાત્માઓ દ્વારા પૂજાતો, લીલા રંગના ઘોડાથી જોડાયેલો, આકાશમાં વિચરતો રથ.
3.5.8
ददर्शादूरतस्तस्य तरुणादित्यसंनिभम्।
पाण्डुराभ्रघनप्रख्यं चन्द्रमण्डलसंनिभम् ॥ ३.५.८ ॥
નજીકથી જ તેને જોયો — નવા સૂર્ય જેવો, સફેદ ઘટ્ટ મેઘ જેવો, ચંદ્રમંડળ જેવો.
3.5.9
अपश्यद् विमलं छत्रं चित्रमाल्योपशोभितम्।
चामरव्यजने चाग्र्ये रुक्मदण्डे महाधने ॥ ३.५.९ ॥
નિર્મળ છત્ર જોયું, વિવિધ માળાઓથી શોભિત; શ્રેષ્ઠ, સોનાના દાંડાવાળા, અતિ મૂલ્યવાન ચામરો અને પંખા પણ જોયા.
3.5.10
गृहीते वरनारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि।
गन्धर्वामरसिद्धाश्च बहवः परमर्षयः ॥ ३.५.१० ॥
બે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ દ્વારા પકડાઈને માથા પર વીંજાતા; ગંધર્વો, અમરો, સિદ્ધો અને અનેક પરમર્ષિઓ (ત્યાં હતા).
3.5.11
अन्तरिक्षगतं देवं गीर्भिरग्र्या भिरैडयन्।
सह सम्भाषमाणे तु शरभङ्गेन वासवे ॥ ३.५.११ ॥
આકાશમાં વિચરતા તે દેવની શ્રેષ્ઠ વાણીથી સ્તુતિ કરતા હતા; વાસવ (ઇન્દ્ર) શરભંગ સાથે વાર્તાલાપ કરતા હતા.
3.5.12
दृष्ट्वा शतक्रतुं तत्र रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
रामोऽथ रथमुद्दिश्य भ्रातुर्दर्शयताद्भुतम् ॥ ३.५.१२ ॥
ત્યાં શતક્રતુ (ઇન્દ્ર)ને જોઈને રામે લક્ષ્મણને કહ્યું; પછી રામે રથ તરફ નિર્દેશ કરીને ભાઈને અદ્ભુત બતાવતાં (કહ્યું).
3.5.13
अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टमद्भुतं पश्य लक्ष्मण।
प्रतपन्तमिवादित्यमन्तरिक्षगतं रथम् ॥ ३.५.१३ ॥
લક્ષ્મણ, તેજસ્વી, શોભાયુક્ત એ અદ્ભુત રથને જુઓ — આકાશમાં વિહરતો, જાણે સૂર્ય તપી રહ્યો હોય.
3.5.14
ये हयाः पुरुहूतस्य पुरा शक्रस्य नः श्रुताः।
अन्तरिक्षगता दिव्यास्त इमे हरयो ध्रुवम् ॥ ३.५.१४ ॥
પૂર્વે પુરુહૂત ઇન્દ્રના જે ઘોડા વિશે આપણે સાંભળ્યું હતું — આકાશમાં વિહરતા દિવ્ય અશ્વ — નિશ્ચે આ એ જ હરિ છે.
3.5.15
इमे च पुरुषव्याघ्र ये तिष्ठन्त्यभितो दिशम्।
शतं शतं कुण्डलिनो युवानः खड्गपाणयः ॥ ३.५.१५ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, જે ચારે દિશાઓમાં આસપાસ ઊભા છે — સો-સો કુંડળ પહેરેલા, હાથમાં તલવાર ધારણ કરેલા યુવાનો.
3.5.16
विस्तीर्णविपुलोरस्काः परिघायतबाहवः।
शोणांशुवसनाः सर्वे व्याघ्रा इव दुरासदाः ॥ ३.५.१६ ॥
વિશાળ અને પહોળી છાતીવાળા, લોખંડના પરિઘ જેવી લાંબી ભુજાઓવાળા, લાલ વસ્ત્ર પહેરેલા — બધા વાઘ જેવા દુર્જેય.
3.5.17
उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसंनिभाः।
रूपं बिभ्रति सौमित्रे पञ्चविंशतिवार्षिकम् ॥ ३.५.१७ ॥
હે સૌમિત્રિ, સૌની છાતી પર અગ્નિ સમાન ઝળહળતા હાર છે; તેઓ પચીસ વર્ષની ઉંમરનું રૂપ ધારણ કરી રહ્યા છે.
3.5.18
एतद्धि किल देवानां वयो भवति नित्यदा।
यथेमे पुरुषव्याघ्रा दृश्यन्ते प्रियदर्शनाः ॥ ३.५.१८ ॥
દેવોની ઉંમર સદા આવી જ હોય છે; આ પુરુષવ્યાઘ્રો જોવામાં પ્રિય લાગે છે.
3.5.19
इहैव सह वैदेह्या मुहूर्तं तिष्ठ लक्ष्मण।
यावज्जानाम्यहं व्यक्तं क एष द्युतिमान् रथे ॥ ३.५.१९ ॥
લક્ષ્મણ, વૈદેહી સાથે અહીં જ એક ક્ષણ રોકાઓ; રથમાં રહેલો આ તેજસ્વી કોણ છે તે હું સ્પષ્ટ જાણી લઉં ત્યાં સુધી.
3.5.20
तमेवमुक्त्वा सौमित्रिमिहैव स्थीयतामिति।
अभिचक्राम काकुत्स्थः शरभङ्गाश्रमं प्रति ॥ ३.५.२० ॥
સૌમિત્રિને 'અહીં જ રહો' એમ કહીને કાકુત્સ્થ રામ શરભંગના આશ્રમ તરફ આગળ વધ્યા.
3.5.21
ततः समभिगच्छन्तं प्रेक्ष्य रामं शचीपतिः।
शरभङ्गमनुज्ञाप्य विबुधानिदमब्रवीत् ॥ ३.५.२१ ॥
ત્યારે રામને નજીક આવતા જોઈ શચીપતિ ઇન્દ્રે શરભંગની રજા લઈ દેવોને આમ કહ્યું.
3.5.22
इहोपयात्यसौ रामो यावन्मां नाभिभाषते।
निष्ठां नयत तावत् तु ततो माद्रष्टुमर्हति ॥ ३.५.२२ ॥
આ રામ અહીં આવી રહ્યો છે. જ્યાં સુધી તે મારી સાથે વાત ન કરે ત્યાં સુધી તમે (કાર્ય) પૂર્ણ કરો; પછી તે મને જોવા યોગ્ય બનશે.
3.5.23
जितवन्तं कृतार्थं हि तदाहमचिरादिमम्।
कर्म ह्यनेन कर्तव्यं महदन्यैः सुदुष्करम् ॥ ३.५.२३ ॥
ત્યારે હું જલદી જ આને વિજયી અને કૃતાર્થ કરીશ; કારણ કે આ મહાન કાર્ય તેણે જ કરવાનું છે, જે બીજાઓ માટે અતિ દુષ્કર છે.
3.5.24
अथ वज्री तमामन्त्र्य मानयित्वा च तापसम्।
रथेन हययुक्तेन ययौ दिवमरिंदमः ॥ ३.५.२४ ॥
પછી વજ્રધારી, શત્રુદમન ઇન્દ્ર તે તપસ્વીને સંબોધીને અને સન્માનીને ઘોડાથી જોડાયેલા રથમાં સ્વર્ગે ગયા.
3.5.25
प्रयाते तु सहस्राक्षे राघवः सपरिच्छदः।
अग्निहोत्रमुपासीनं शरभङ्गमुपागमत् ॥ ३.५.२५ ॥
સહસ્રાક્ષ ચાલ્યા ગયા પછી રાઘવ પોતાના પરિવાર સાથે અગ્નિહોત્ર કરી રહેલા શરભંગ પાસે ગયા.
3.5.26
तस्य पादौ च संगृह्य रामः सीता च लक्ष्मणः।
निषेदुस्तदनुज्ञाता लब्धवासा निमन्त्रिताः ॥ ३.५.२६ ॥
રામ, સીતા અને લક્ષ્મણે તેમના ચરણ પકડ્યા; તેમની અનુમતિથી, નિવાસ પામીને, આમંત્રિત થઈને તેઓ બેઠા.
3.5.27
ततः शक्रोपयानं तु पर्यपृच्छत राघवः।
शरभङ्गश्च तत् सर्वं राघवाय न्यवेदयत् ॥ ३.५.२७ ॥
પછી રાઘવે ઇન્દ્રના આગમન વિશે પૂછ્યું; અને શરભંગે તે બધું રાઘવને જણાવ્યું.
3.5.28
मामेष वरदो राम ब्रह्मलोकं निनीषति।
जितमुग्रेण तपसा दुष्प्रापमकृतात्मभिः ॥ ३.५.२८ ॥
હે રામ, આ વરદાતા મને બ્રહ્મલોકે લઈ જવા ઇચ્છે છે; ઉગ્ર તપથી મેં તે જીત્યો છે, જે અકૃતાત્માઓ માટે દુર્લભ છે.
3.5.29
अहं ज्ञात्वा नरव्याघ्र वर्तमानमदूरतः।
ब्रह्मलोकं न गच्छामि त्वामदृष्ट्वा प्रियातिथिम् ॥ ३.५.२९ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, તું નજીકમાં જ છે એમ જાણીને, પ્રિય અતિથિ એવા તને જોયા વિના હું બ્રહ્મલોકે નહીં જાઉં.
3.5.30
त्वयाहं पुरुषव्याघ्र धार्मिकेण महात्मना।
समागम्य गमिष्यामि त्रिदिवं चावरं परम् ॥ ३.५.३० ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, ધાર્મિક અને મહાત્મા એવા તને મળીને હું સ્વર્ગે જઈશ — તે ઉચ્ચ હોય કે નીચું.
3.5.31
अक्षया नरशार्दूल जिता लोका मया शुभाः।
ब्राह्म्याश्च नाकपृष्ठ्याश्च प्रतिगृह्णीष्व मामकान् ॥ ३.५.३१ ॥
હે નરશાર્દૂલ! બ્રહ્મલોક અને સ્વર્ગલોકના અક્ષય શુભ લોકો મેં જીત્યા છે; તે મારા પુણ્યરૂપે સ્વીકારો.
3.5.32
एवमुक्तो नरव्याघ्रः सर्वशास्त्रविशारदः।
ऋषिणा शरभङ्गेन राघवो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.५.३२ ॥
ઋષિ શરભંગે આમ કહેતાં, સર્વશાસ્ત્રનિપુણ નરવ્યાઘ્ર રાઘવે આ વચન કહ્યું.
3.5.33
अहमेवाहरिष्यामि सर्वाल्ँ लोकान् महामुने।
आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने ॥ ३.५.३३ ॥
હે મહામુનિ! સર્વ લોકો હું જ પ્રાપ્ત કરીશ; પરંતુ અહીં આ વનમાં મને બતાવેલું એક નિવાસસ્થાન હું ઇચ્છું છું.
3.5.34
राघवेणैवमुक्तस्तु शक्रतुल्यबलेन वै।
शरभङ्गो महाप्राज्ञः पुनरेवाब्रवीद् वचः ॥ ३.५.३४ ॥
ઇન્દ્ર સમાન બળવાન રાઘવે આમ કહેતાં, મહાપ્રાજ્ઞ શરભંગે ફરી આ વચન કહ્યું.
3.5.35
इह राम महातेजाः सुतीक्ष्णो नाम धार्मिकः।
वसत्यरण्ये नियतः स ते श्रेयो विधास्यति ॥ ३.५.३५ ॥
હે રામ! અહીં સુતીક્ષ્ણ નામના મહાતેજસ્વી, ધાર્મિક, સંયમી મુનિ આ વનમાં વસે છે; તે તારું કલ્યાણ કરશે.
3.5.36
सुतीक्ष्णमभिगच्छ त्वं शुचौ देशे तपस्विनम्।
रमणीये वनोद्देशे स ते वासं विधास्यति ॥ ३.५.३६ ॥
તું શુદ્ધ સ્થાને તપ કરતા સુતીક્ષ્ણ પાસે જા; આ રમણીય વનપ્રદેશમાં તે તારા નિવાસની વ્યવસ્થા કરશે.
3.5.37
इमां मन्दाकिनीं राम प्रतिस्रोतामनुव्रज।
नदीं पुष्पोडुपवहां ततस्तत्र गमिष्यसि ॥ ३.५.३७ ॥
રામ, આ મંદાકિની નદીના પ્રવાહની સામે ચાલો; ફૂલો અને નાવડીઓ વહેવડાવતી એ નદીને કાંઠે ચાલશો તો ત્યાં પહોંચશો.
3.5.38
एष पन्था नरव्याघ्र मुहूर्तं पश्य तात माम्।
यावज्जहामि गात्राणि जीर्णां त्वचमिवोरगः ॥ ३.५.३८ ॥
નરશ્રેષ્ઠ, આ માર્ગ છે. પ્રિય, ક્ષણભર મારી તરફ જુઓ; સાપ જીર્ણ કાંચળી છોડે તેમ હું મારા અંગો છોડું ત્યાં સુધી જુઓ.
3.5.39
ततोऽग्निं स समाधाय हुत्वा चाज्येन मन्त्रवत् ।
शरभङ्गो महातेजाः प्रविवेश हुताशनम् ॥ ३.५.३९ ॥
પછી મહાતેજસ્વી શરભંગે અગ્નિ પ્રગટાવીને, મંત્રાનુસાર ઘીની આહુતિ આપી, તે હોમાગ્નિમાં પ્રવેશ કર્યો.
3.5.40
तस्य रोमाणि केशांश्च तदा वह्निर्महात्मनः।
जीर्णां त्वचं तदस्थीनि यच्च मांसं च शोणितम् ॥ ३.५.४० ॥
ત્યારે અગ્નિએ તે મહાત્માના રોમ, કેશ, જીર્ણ ત્વચા, હાડકાં, માંસ અને લોહી બાળી નાખ્યાં.
3.5.41
स च पावकसंकाशः कुमारः समपद्यत।
उत्थायाग्निचयात् तस्माच्छरभङ्गो व्यरोचत ॥ ३.५.४१ ॥
અગ્નિ જેવો તેજસ્વી તે કુમાર પ્રગટ થયો; તે અગ્નિરાશિમાંથી ઊઠીને શરભંગ શોભી ઊઠ્યા.
3.5.42
स लोकानाहिताग्नीनामृषीणां च महात्मनाम्।
देवानां च व्यतिक्रम्य ब्रह्मलोकं व्यरोहत ॥ ३.५.४२ ॥
તેઓ આહિતાગ્નિ ઋષિઓ અને મહાત્મા દેવતાઓના લોકોને વટાવીને બ્રહ્મલોક તરફ ચડ્યા.
3.5.43
स पुण्यकर्मा भुवने द्विजर्षभः
पितामहं सानुचरं ददर्श ह।
पितामहश्चापि समीक्ष्य तं द्विजं
ननन्द सुस्वागतमित्युवाच ह ॥ ३.५.४३ ॥
પુણ્યકર્મા તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજે પોતાના અનુચરો સાથેના પિતામહ બ્રહ્માને જોયા. પિતામહે પણ તે દ્વિજને જોઈને આનંદિત થઈ કહ્યું, "સુસ્વાગત!"