ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.73.1
दर्शयित्वा तु रामाय सीतायाः परिमार्गणे।
वाक्यमन्वर्थमर्थज्ञः कबन्धः पुनरब्रवीत् ॥ ३.७३.१ ॥
ਸੀਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੇਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕਬੰਧ ਫਿਰ ਅਰਥ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।
3.73.2
एष राम शिवः पन्था यत्रैते पुष्पिता द्रुमाः।
प्रतीचीं दिशमाश्रित्य प्रकाशन्ते मनोरमाः ॥ ३.७३.२ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਰਾਹ ਹੈ; ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇਹ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਮਨ ਮੋਹਣੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
3.73.3
जम्बूप्रियालपनसा न्यग्रोधप्लक्षतिन्दुकाः।
अश्वत्थाः कर्णिकाराश्च चूताश्चान्ये च पादपाः ॥ ३.७३.३ ॥
ਜਾਮਣ, ਪ੍ਰਿਯਾਲ, ਕੱਟਹਲ, ਬੋਹੜ, ਪਾਕੜ, ਤਿੰਦੁਕ, ਪੀਪਲ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਅੰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ।
3.73.4
धन्वना नागवृक्षाश्च तिलका नक्तमालकाः।
नीलाशोकाः कदम्बाश्च करवीराश्च पुष्पिताः ॥ ३.७३.४ ॥
ਧਨਵਨ, ਨਾਗਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਤਿਲਕ, ਨਕਤਮਾਲ, ਨੀਲਾਸ਼ੋਕ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਕਰੀਰ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
3.73.5
अग्निमुख्या अशोकाश्च सुरक्ताः पारिभद्रकाः।
तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वा च तान् बलात् ॥ ३.७३.५ ॥
ਅਗਨਿਮੁਖਯ, ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਗਹਿਰੇ ਲਾਲ ਪਾਰਿਭਦਰਕ ਰੁੱਖ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ।
3.73.6
फलान्यमृतकल्पानि भक्षयित्वा गमिष्यथः।
तदतिक्रम्य काकुत्स्थ वनं पुष्पितपादपम् ॥ ३.७३.६ ॥
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਗੇ ਜਾਵੋਗੇ; ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬਨ ਪਾਰ ਕਰਕੇ।
3.73.7
नन्दनप्रतिमं चान्यत् कुरवस्तूत्तरा इव।
सर्वकालफला यत्र पादपा मधुरस्रवाः ॥ ३.७३.७ ॥
ਨੰਦਨ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਨ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਕੁਰੂਆਂ ਵਾਂਗ; ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਧੂ ਟਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।
3.73.8
सर्वे च ऋतवस्तत्र वने चैत्ररथे यथा।
फलभारनतास्तत्र महाविटपधारिणः ॥ ३.७३.८ ॥
ਉੱਥੇ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਬਨ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ; ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਉੱਥੇ ਹਨ।
3.73.9
शोभन्ते सर्वतस्तत्र मेघपर्वतसंनिभाः।
तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वाथवा सुखम् ॥ ३.७३.९ ॥
ਉੱਥੇ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ (ਫਲ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ)।
3.73.10
फलान्यमृतकल्पानि लक्ष्मणस्ते प्रदास्यति।
चङ्क्रमन्तौ वरान् शैलान् शैलाच्छैलं वनाद् वनम् ॥ ३.७३.१० ॥
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਫਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਬਨ ਨੂੰ ਜਾਓਗੇ।
3.73.11
ततः पुष्करिणीं वीरौ पम्पां नाम गमिष्यथः।
अशर्करामविभ्रंशां समतीर्थामशैवलाम् ॥ ३.७३.११ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਵੀਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪੰਪਾ ਨਾਮ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਜਾਓਗੇ।
3.73.12
राम संजातवालूकां कमलोत्पलशोभिताम्।
तत्र हंसाः प्लवाः क्रौञ्चाः कुरराश्चैव राघव ॥ ३.७३.१२ ॥
ਕੰਕਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਸਮਤਲ ਘਾਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਉੱਥੇ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੰਸ, ਜਲ-ਪੰਛੀ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਤੇ ਕੁਰਰ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
3.73.13
वल्गुस्वरा निकूजन्ति पम्पासलिलगोचराः।
नोद्विजन्ते नरान् दृष्ट्वा वधस्याकोविदाः शुभाः ॥ ३.७३.१३ ॥
ਪੰਪਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਕੂਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਧ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਜੀਵ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ।
3.73.14
घृतपिण्डोपमान् स्थूलांस्तान् द्विजान् भक्षयिष्यथः।
रोहितान् वक्रतुण्डांश्च नलमीनांश्च राघव ॥ ३.७३.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਘਿਓ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਰਗੇ ਮੋਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਟੇਢੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀਆਂ ਰੋਹਿਤ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਨਲ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਖਾਓਗੇ।
3.73.15
पम्पायामिषुभिर्मत्स्यांस्तत्र राम वरान् हतान्।
निस्त्वक्पक्षानयस्तप्तानकृशानैककण्टकान् ॥ ३.७३.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋਗੇ; ਛਿੱਲ ਤੇ ਖੰਭ ਲਾਹ ਕੇ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਤਪਾਈਆਂ, ਮੋਟੀਆਂ, ਇੱਕ ਕੰਡੇ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਖਾਓਗੇ।
3.73.16
तव भक्त्या समायुक्तो लक्ष्मणः सम्प्रदास्यति।
भृशं तान् खादतो मत्स्यान् पम्पायाः पुष्पसंचये ॥ ३.७३.१६ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਹ ਭੇਟ ਕਰੇਗਾ; ਪੰਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੁਗਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਖਾਓਗੇ।
3.73.17
पद्मगन्धि शिवं वारि सुखशीतमनामयम्।
उद्धृत्य स तदाक्लिष्टं रूप्यस्फटिकसंनिभम् ॥ ३.७३.१७ ॥
ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁੱਧ, ਸੁਖਦਾਈ ਠੰਢਾ, ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਜਲ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸਫ਼ਟਿਕ ਵਰਗਾ ਨਿਰਮਲ ਉਹ ਜਲ ਉਹ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਆਵੇਗਾ।
3.73.18
अथ पुष्करपर्णेन लक्ष्मणः पाययिष्यति।
स्थूलान् गिरिगुहाशय्यान् वानरान् वनचारिणः ॥ ३.७३.१८ ॥
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੰਵਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਿਆਏਗਾ — ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਮੋਟੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ।
3.73.19
सायाह्ने विचरन् राम दर्शयिष्यति लक्ष्मणः।
अपां लोभादुपावृत्तान् वृषभानिव नर्दतः ॥ ३.७३.१९ ॥
ਰਾਮ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਦਿਖਾਏਗਾ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਏ, ਗਰਜਦੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ (ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ)।
3.73.20
स्थूलान् पीतांश्च पम्पायां द्रक्ष्यसि त्वं नरोत्तम।
सायाह्ने विचरन् राम विटपी माल्यधारिणः ॥ ३.७३.२० ॥
ਨਰੋਤਮ ਰਾਮ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਮੋਟੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ (ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ)।
3.73.21
शिवोदकं च पम्पायां दृष्ट्वा शोकं विहास्यसि।
सुमनोभिश्चितास्तत्र तिलका नक्तमालकाः ॥ ३.७३.२१ ॥
ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਸ਼ੋਕ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਉੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਨਕਤਮਾਲ ਰੁੱਖ ਹਨ।
3.73.22
उत्पलानि च फुल्लानि पङ्कजानि च राघव।
न तानि कश्चिन्माल्यानि तत्रारोपयिता नरः ॥ ३.७३.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉੱਥੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਕਮਲ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
3.73.23
न च वै म्लानतां यान्ति न च शीर्यन्ति राघव।
मतङ्गशिष्यास्तत्रासन्नृषयः सुसमाहिताः ॥ ३.७३.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਝੜਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਮਤੰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਹਿਤ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ।
3.73.24
तेषां भाराभितप्तानां वन्यमाहरतां गुरोः।
ये प्रपेतुर्महीं तूर्णं शरीरात् स्वेदबिन्दवः ॥ ३.७३.२४ ॥
ਗੁਰੂ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਛੇਤੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ।
3.73.25
तानि माल्यानि जातानि मुनीनां तपसा तदा।
स्वेदबिन्दुसमुत्थानि न विनश्यन्ति राघव ॥ ३.७३.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ! ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
3.73.26
तेषां गतानामद्यापि दृश्यते परिचारिणी।
श्रमणी शबरी नाम काकुत्स्थ चिरजीविनी ॥ ३.७३.२६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਗਏ ਹੋਏ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾ, ਸ਼ਬਰੀ ਨਾਮਕ ਸ਼ਰਮਣੀ ਅੱਜ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਹੈ।
3.73.27
त्वां तु धर्मे स्थिता नित्यं सर्वभूतनमस्कृतम्।
दृष्ट्वा देवोपमं राम स्वर्गलोकं गमिष्यति ॥ ३.७३.२७ ॥
ਪਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਥਿਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਜਾਵੇਗੀ।
3.73.28
ततस्तद्राम पम्पायास्तीरमाश्रित्य पश्चिमम्।
आश्रमस्थानमतुलं गुह्यं काकुत्स्थ पश्यसि ॥ ३.७३.२८ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਪੰਪਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਗੁਪਤ ਆਸ਼ਰਮ-ਸਥਾਨ ਵੇਖੋਗੇ।
3.73.29
न तत्राक्रमितुं नागाः शक्नुवन्ति तदाश्रमे।
ऋषेस्तस्य मतङ्गस्य विधानात् तच्च काननम् ॥ ३.७३.२९ ॥
ਉੱਥੇ, ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ; ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਮਤੰਗ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੀ (ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ)।
3.73.30
मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन।
तस्मिन् नन्दनसंकाशे देवारण्योपमे वने ॥ ३.७३.३० ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਹ 'ਮਤੰਗਵਨ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਨੰਦਨ ਵਰਗੇ, ਦੇਵਾਰਣਯ ਦੇ ਸਮਾਨ ਉਸ ਵਣ ਵਿੱਚ।
3.73.31
नानाविहगसंकीर्णे रंस्यसे राम निर्वृतः।
ऋष्यमूकस्तु पम्पायाः पुरस्तात् पुष्पितद्रुमः ॥ ३.७३.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰੇਂਗਾ। ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਹਨ।
3.73.32
सुदुःखारोहणश्चैव शिशुनागाभिरक्षितः।
उदारो ब्रह्मणा चैव पूर्वकालेऽभिनिर्मितः ॥ ३.७३.३२ ॥
ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਨਿੱਕੇ ਹਾਥੀ ਉਸਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬੜੀ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਸੀ।
3.73.33
शयानः पुरुषो राम तस्य शैलस्य मूर्धनि।
यत् स्वप्नं लभते वित्तं तत् प्रबुद्धोऽधिगच्छति ॥ ३.७३.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਣ ਤੇ ਉਹੀ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
3.73.34
यस्त्वेनं विषमाचारः पापकर्माधिरोहति।
तत्रैव प्रहरन्त्येनं सुप्तमादाय राक्षसाः ॥ ३.७३.३४ ॥
ਪਰ ਜੋ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.73.35
तत्रापि शिशुनागानामाक्रन्दः श्रूयते महान्।
क्रीडतां राम पम्पायां मतङ्गाश्रमवासिनाम् ॥ ३.७३.३५ ॥
ਉੱਥੇ ਵੀ ਰਾਮ, ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਮਤੰਗ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਘਾੜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3.73.36
सक्ता रुधिरधाराभिः संहत्य परमद्विपाः।
प्रचरन्ति पृथक्कीर्णा मेघवर्णास्तरस्विनः ॥ ३.७३.३६ ॥
ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ, ਮੇਘ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
3.73.37
ते तत्र पीत्वा पानीयं विमलं चारु शोभनम्।
अत्यन्तसुखसंस्पर्शं सर्वगन्धसमन्वितम् ॥ ३.७३.३७ ॥
ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਫ਼, ਸੁੰਦਰ, ਮਨੋਹਰ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ; ਉਸ ਦਾ ਛੋਹ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
3.73.38
निर्वृत्ताः संविगाहन्ते वनानि वनगोचराः।
ऋक्षांश्च द्वीपिनश्चैव नीलकोमलकप्रभान् ॥ ३.७३.३८ ॥
ਰੱਜੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦੇ ਹਨ; ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਰੋਮ-ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਵੀ।
3.73.39
रुरूनपेतानजयान् दृष्ट्वा शोकं प्रहास्यसि।
राम तस्य तु शैलस्य महती शोभते गुहा ॥ ३.७३.३९ ॥
ਰੁਰੂ ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਸੋਗ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੁਫ਼ਾ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
3.73.41
शिलापिधाना काकुत्स्थ दुःखं चास्याः प्रवेशनम्।
तस्या गुहायाः प्राग्द्वारे महान् शीतोदको ह्रदः॥॥ ४०
बहुमूलफलो रम्यो नानानगसमाकुलः।
तस्यां वसति धर्मात्मा सुग्रीवः सह वानरैः ॥ ३.७३.४१ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਸਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਸ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਦੁਆਰ ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ; ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਮਣੀਕ, ਅਨੇਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
3.73.42
कदाचिच्छिखरे तस्य पर्वतस्यापि तिष्ठति।
कबन्धस्त्वनुशास्यैवं तावुभौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.७३.४२ ॥
ਕਬੰਧ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ (ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ)।
3.73.43
स्रग्वी भास्करवर्णाभः खे व्यरोचत वीर्यवान्।
तं तु खस्थं महाभागं तावुभौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.७३.४३ ॥
ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਹਿਆ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਮਹਾਭਾਗੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਹਾਂ ਨੇ (ਵੇਖਿਆ)।
3.73.44
प्रस्थितौ त्वं व्रजस्वेति वाक्यमूचतुरन्तिके।
गम्यतां कार्यसिद्ध्यर्थमिति तावब्रवीत् स च ॥ ३.७३.४४ ॥
"ਤੂੰ ਜਾ" ਇਹ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਓ।"
3.73.45
सुप्रीतौ तावनुज्ञाप्य कबन्धः प्रस्थितस्तदा ॥ ३.७३.४५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਤਦ ਕਬੰਧ ਤੁਰ ਪਿਆ।
3.73.46
स तत् कबन्धः प्रतिपद्य रूपं
वृतः श्रिया भास्वरसर्वदेहः।
निदर्शयन् राममवेक्ष्य खस्थः
सख्यं कुरुष्वेति तदाभ्युवाच ॥ ३.७३.४६ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ।"