വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 3.73

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

പദാർഥങ്ങളോടെ വായിക്കുക

3.73.1

दर्शयित्वा तु रामाय सीतायाः परिमार्गणे।
वाक्यमन्वर्थमर्थज्ञः कबन्धः पुनरब्रवीत् ॥ ३.७३.१ ॥

സീതയെ അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ രാമനു വഴി കാണിച്ചശേഷം, കാര്യം അറിയുന്ന കബന്ധൻ വീണ്ടും അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

3.73.2

एष राम शिवः पन्था यत्रैते पुष्पिता द्रुमाः।
प्रतीचीं दिशमाश्रित्य प्रकाशन्ते मनोरमाः ॥ ३.७३.२ ॥

രാമാ, ഇതാണ് ശുഭമായ വഴി; പടിഞ്ഞാറൻ ദിക്കിൽ പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ മനോഹരമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.

3.73.3

जम्बूप्रियालपनसा न्यग्रोधप्लक्षतिन्दुकाः।
अश्वत्थाः कर्णिकाराश्च चूताश्चान्ये च पादपाः ॥ ३.७३.३ ॥

ഞാവൽ, പ്രിയാലം, പ്ലാവ്, ആൽ, പ്ലക്ഷം, തിന്ദുകം, അരയാൽ, കണിക്കൊന്ന, മാവ് തുടങ്ങിയ മറ്റു വൃക്ഷങ്ങളും.

3.73.4

धन्वना नागवृक्षाश्च तिलका नक्तमालकाः।
नीलाशोकाः कदम्बाश्च करवीराश्च पुष्पिताः ॥ ३.७३.४ ॥

ധന്വനം, നാഗവൃക്ഷങ്ങൾ, തിലകം, നക്തമാലം, നീലാശോകം, കടമ്പ്, അരളി എന്നിവ പൂത്തുനിൽക്കുന്നു.

3.73.5

अग्निमुख्या अशोकाश्च सुरक्ताः पारिभद्रकाः।
तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वा च तान् बलात् ॥ ३.७३.५ ॥

അഗ്നിമുഖ്യം, അശോകം, കടുംചുവപ്പായ പാരിഭദ്രകം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങൾ—അവയിൽ കയറിയോ, ബലമായി നിലത്ത് വീഴ്ത്തിയോ.

3.73.6

फलान्यमृतकल्पानि भक्षयित्वा गमिष्यथः।
तदतिक्रम्य काकुत्स्थ वनं पुष्पितपादपम् ॥ ३.७३.६ ॥

അമൃതിനു തുല്യമായ ഫലങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ ഇരുവരും പോകും; കാകുത്സ്ഥാ, പൂത്ത വൃക്ഷങ്ങളുള്ള ആ വനം കടന്ന്.

3.73.7

नन्दनप्रतिमं चान्यत् कुरवस्तूत्तरा इव।
सर्वकालफला यत्र पादपा मधुरस्रवाः ॥ ३.७३.७ ॥

നന്ദനവനത്തിനു സമാനമായ മറ്റൊരു വനം; ഉത്തരകുരുക്കളെപ്പോലെ. അവിടെ വൃക്ഷങ്ങൾ എല്ലാ കാലത്തും ഫലം നൽകുകയും തേൻ ഒഴുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

3.73.8

सर्वे च ऋतवस्तत्र वने चैत्ररथे यथा।
फलभारनतास्तत्र महाविटपधारिणः ॥ ३.७३.८ ॥

അവിടെ ചൈത്രരഥവനത്തിലെന്നപോലെ എല്ലാ ഋതുക്കളുമുണ്ട്; ഫലഭാരത്താൽ വളഞ്ഞ, വലിയ ശാഖകൾ വഹിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്.

3.73.9

शोभन्ते सर्वतस्तत्र मेघपर्वतसंनिभाः।
तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वाथवा सुखम् ॥ ३.७३.९ ॥

അവിടെ അവ എല്ലായിടത്തും മേഘങ്ങളും പർവതങ്ങളും പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു; അവയിൽ കയറിയോ നിലത്തു വീഴ്ത്തിയോ സുഖമായി (ഫലം എടുക്കാം).

3.73.10

फलान्यमृतकल्पानि लक्ष्मणस्ते प्रदास्यति।
चङ्क्रमन्तौ वरान् शैलान् शैलाच्छैलं वनाद् वनम् ॥ ३.७३.१० ॥

അമൃതിന് തുല്യമായ ഫലങ്ങൾ ലക്ഷ്മണൻ നിനക്കു നൽകും. നിങ്ങൾ ഇരുവരും ശ്രേഷ്ഠമായ പർവതങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച്, ഒരു പർവതത്തിൽനിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്കും, ഒരു വനത്തിൽനിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്കും പോകും.

3.73.11

ततः पुष्करिणीं वीरौ पम्पां नाम गमिष्यथः।
अशर्करामविभ्रंशां समतीर्थामशैवलाम् ॥ ३.७३.११ ॥

പിന്നീട്, വീരന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും പമ്പ എന്ന പേരുള്ള പുഷ്കരിണിയിലേക്ക് പോകും.

3.73.12

राम संजातवालूकां कमलोत्पलशोभिताम्।
तत्र हंसाः प्लवाः क्रौञ्चाः कुरराश्चैव राघव ॥ ३.७३.१२ ॥

കല്ലില്ലാത്ത, ഉറപ്പുള്ള കരകളും സമമായ തുറകളും പായലില്ലാത്തതും മണൽ പരന്നതും താമരയും നീലോത്പലവും അലങ്കരിക്കുന്നതുമായ ആ പുഷ്കരിണി അവിടെയുണ്ട്. അവിടെ അരയന്നങ്ങളും ജലപക്ഷികളും ക്രൗഞ്ചങ്ങളും കുരരങ്ങളും ഉണ്ട്, രാഘവാ.

3.73.13

वल्गुस्वरा निकूजन्ति पम्पासलिलगोचराः।
नोद्विजन्ते नरान् दृष्ट्वा वधस्याकोविदाः शुभाः ॥ ३.७३.१३ ॥

പമ്പാജലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മധുരസ്വരമുള്ള പക്ഷികൾ കൂവുന്നു. വധം എന്തെന്നറിയാത്ത അവ മനുഷ്യരെ കണ്ടു ഭയപ്പെടുന്നില്ല; അവ ശുഭകരങ്ങളാണ്.

3.73.14

घृतपिण्डोपमान् स्थूलांस्तान् द्विजान् भक्षयिष्यथः।
रोहितान् वक्रतुण्डांश्च नलमीनांश्च राघव ॥ ३.७३.१४ ॥

രാഘവാ, നെയ്യുരുളകൾ പോലെ തടിച്ച ആ പക്ഷികളെയും, വളഞ്ഞ മുഖമുള്ള രോഹിത മത്സ്യങ്ങളെയും, നല മത്സ്യങ്ങളെയും നീ ഭക്ഷിക്കും.

3.73.15

पम्पायामिषुभिर्मत्स्यांस्तत्र राम वरान् हतान्।
निस्त्वक्पक्षानयस्तप्तानकृशानैककण्टकान् ॥ ३.७३.१५ ॥

രാമാ, പമ്പയിൽ അവിടെ നീ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശ്രേഷ്ഠ മത്സ്യങ്ങളെ വധിക്കും; തൊലിയും ചിറകും കളഞ്ഞ്, ഇരുമ്പുപോലെ ചുട്ട, തടിച്ച, ഒറ്റമുള്ളുള്ള അവയെ നീ ഭക്ഷിക്കും.

3.73.16

तव भक्त्या समायुक्तो लक्ष्मणः सम्प्रदास्यति।
भृशं तान् खादतो मत्स्यान् पम्पायाः पुष्पसंचये ॥ ३.७३.१६ ॥

നിന്നോടുള്ള ഭക്തിയോടെ ലക്ഷ്മണൻ അവയെ സമർപ്പിക്കും; പമ്പയിൽ പൂക്കൾ ശേഖരിക്കുമ്പോൾ ആ മത്സ്യങ്ങളെ നീ ഏറെ ഭക്ഷിക്കും.

3.73.17

पद्मगन्धि शिवं वारि सुखशीतमनामयम्।
उद्धृत्य स तदाक्लिष्टं रूप्यस्फटिकसंनिभम् ॥ ३.७३.१७ ॥

താമരമണമുള്ള, ശുദ്ധമായ, സുഖകരമായി തണുത്ത, രോഗരഹിതമായ ജലം, വെള്ളിയും സ്ഫടികവും പോലെ തെളിഞ്ഞ അതവൻ എടുത്തുകൊണ്ടുവരും.

3.73.18

अथ पुष्करपर्णेन लक्ष्मणः पाययिष्यति।
स्थूलान् गिरिगुहाशय्यान् वानरान् वनचारिणः ॥ ३.७३.१८ ॥

പിന്നീട് ലക്ഷ്മണൻ താമരയിലകൊണ്ട് വെള്ളം കുടിപ്പിക്കും — മലഗുഹകളിൽ ഉറങ്ങുന്ന, കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന തടിച്ച വാനരന്മാർക്ക്.

3.73.19

सायाह्ने विचरन् राम दर्शयिष्यति लक्ष्मणः।
अपां लोभादुपावृत्तान् वृषभानिव नर्दतः ॥ ३.७३.१९ ॥

രാമാ, സായാഹ്നത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ലക്ഷ്മണൻ നിന്നെ കാണിക്കും, വെള്ളത്തിന്റെ മോഹത്താൽ അടുത്തുവന്ന്, ഗർജിക്കുന്ന കാളകളെപ്പോലെ (വാനരന്മാരെ).

3.73.20

स्थूलान् पीतांश्च पम्पायां द्रक्ष्यसि त्वं नरोत्तम।
सायाह्ने विचरन् राम विटपी माल्यधारिणः ॥ ३.७३.२० ॥

നരോത്തമാ രാമാ, പമ്പാ തടാകത്തിൽ തടിച്ച വാനരന്മാർ വെള്ളം കുടിക്കുന്നത് നീ കാണും; സായാഹ്നത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന, മരങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന, മാല ധരിച്ച (വാനരന്മാരെ).

3.73.21

शिवोदकं च पम्पायां दृष्ट्वा शोकं विहास्यसि।
सुमनोभिश्चितास्तत्र तिलका नक्तमालकाः ॥ ३.७३.२१ ॥

പമ്പാ തടാകത്തിലെ ശുഭജലം കണ്ട് നീ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കും; അവിടെ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച തിലകമരങ്ങളും നക്തമാലമരങ്ങളുമുണ്ട്.

3.73.22

उत्पलानि च फुल्लानि पङ्कजानि च राघव।
न तानि कश्चिन्माल्यानि तत्रारोपयिता नरः ॥ ३.७३.२२ ॥

രാഘവാ, അവിടെ വിരിഞ്ഞ നീലോൽപലങ്ങളും താമരകളുമുണ്ട്; ആ മാലകൾ അവിടെ ആരും ചാർത്താറില്ല.

3.73.23

न च वै म्लानतां यान्ति न च शीर्यन्ति राघव।
मतङ्गशिष्यास्तत्रासन्नृषयः सुसमाहिताः ॥ ३.७३.२३ ॥

രാഘവാ, അവ വാടുന്നില്ല, കൊഴിയുന്നുമില്ല; അവിടെ മതംഗന്റെ ശിഷ്യന്മാരായ, നന്നായി സമാഹിതരായ ഋഷിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

3.73.24

तेषां भाराभितप्तानां वन्यमाहरतां गुरोः।
ये प्रपेतुर्महीं तूर्णं शरीरात् स्वेदबिन्दवः ॥ ३.७३.२४ ॥

ഗുരുവിനായി വനവസ്തുക്കൾ ചുമന്നുകൊണ്ടുവന്ന ഭാരത്താൽ വലഞ്ഞവരുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വിയർപ്പുതുള്ളികൾ വേഗം ഭൂമിയിൽ വീണു.

3.73.25

तानि माल्यानि जातानि मुनीनां तपसा तदा।
स्वेदबिन्दुसमुत्थानि न विनश्यन्ति राघव ॥ ३.७३.२५ ॥

രാഘവാ! അന്ന് മുനിമാരുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ഉണ്ടായ ആ മാലകൾ, വിയർപ്പുതുള്ളികളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നവയാണ്; അവ നശിക്കുന്നില്ല.

3.73.26

तेषां गतानामद्यापि दृश्यते परिचारिणी।
श्रमणी शबरी नाम काकुत्स्थ चिरजीविनी ॥ ३.७३.२६ ॥

പോയ മുനിമാരുടെ പരിചാരികയായ, ശബരി എന്ന ശ്രമണി ഇന്നും കാണപ്പെടുന്നു; കാകുത്സ്ഥാ, അവൾ ചിരജീവിയാണ്.

3.73.27

त्वां तु धर्मे स्थिता नित्यं सर्वभूतनमस्कृतम्।
दृष्ट्वा देवोपमं राम स्वर्गलोकं गमिष्यति ॥ ३.७३.२७ ॥

എന്നാൽ ധർമ്മത്തിൽ എപ്പോഴും സ്ഥിതനും സർവഭൂതങ്ങളാലും നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്നവനുമായ, ദേവതുല്യനായ നിന്നെ കണ്ട്, രാമാ, അവൾ സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് പോകും.

3.73.28

ततस्तद्राम पम्पायास्तीरमाश्रित्य पश्चिमम्।
आश्रमस्थानमतुलं गुह्यं काकुत्स्थ पश्यसि ॥ ३.७३.२८ ॥

പിന്നീട്, രാമാ, പമ്പയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തെത്തി, കാകുത്സ്ഥാ, ഉപമയില്ലാത്ത, രഹസ്യമായ ആശ്രമസ്ഥാനം നീ കാണും.

3.73.29

न तत्राक्रमितुं नागाः शक्नुवन्ति तदाश्रमे।
ऋषेस्तस्य मतङ्गस्य विधानात् तच्च काननम् ॥ ३.७३.२९ ॥

അവിടെ, ആ ആശ്രമത്തിൽ, ആനകൾക്കുപോലും കടക്കാൻ കഴിയില്ല; ആ ഋഷി മതംഗന്റെ നിയമത്താൽ ആ കാടും (സംരക്ഷിതമാണ്).

3.73.30

मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन।
तस्मिन् नन्दनसंकाशे देवारण्योपमे वने ॥ ३.७३.३० ॥

രഘുനന്ദനാ, അത് 'മതംഗവനം' എന്നുതന്നെ പ്രസിദ്ധമാണ്; നന്ദനത്തോടും ദേവാരണ്യത്തോടും തുല്യമായ ആ വനത്തിൽ.

3.73.31

नानाविहगसंकीर्णे रंस्यसे राम निर्वृतः।
ऋष्यमूकस्तु पम्पायाः पुरस्तात् पुष्पितद्रुमः ॥ ३.७३.३१ ॥

രാമാ, നാനാവിധ പക്ഷികളാൽ നിറഞ്ഞ ആ വനത്തിൽ നീ സന്തോഷത്തോടെ രമിക്കും. പമ്പയ്ക്ക് മുന്നിൽ ഋഷ്യമൂകം ഉണ്ട്; അതിലെ വൃക്ഷങ്ങൾ പൂത്തുനിൽക്കുന്നു.

3.73.32

सुदुःखारोहणश्चैव शिशुनागाभिरक्षितः।
उदारो ब्रह्मणा चैव पूर्वकालेऽभिनिर्मितः ॥ ३.७३.३२ ॥

ആ പർവതം കയറാൻ അതിവിഷമമാണ്; കുഞ്ഞാനകൾ അതിനെ കാക്കുന്നു. പൂർവകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവ് അതിനെ അതിമനോഹരമായി സൃഷ്ടിച്ചു.

3.73.33

शयानः पुरुषो राम तस्य शैलस्य मूर्धनि।
यत् स्वप्नं लभते वित्तं तत् प्रबुद्धोऽधिगच्छति ॥ ३.७३.३३ ॥

രാമാ, ആ പർവതശിഖരത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന മനുഷ്യൻ സ്വപ്നത്തിൽ നേടുന്ന സമ്പത്ത് ഉണർന്നപ്പോൾ നേടുന്നു.

3.73.34

यस्त्वेनं विषमाचारः पापकर्माधिरोहति।
तत्रैव प्रहरन्त्येनं सुप्तमादाय राक्षसाः ॥ ३.७३.३४ ॥

എന്നാൽ ദുർനടപ്പുകാരനും പാപകർമിയുമായവൻ ആ പർവതത്തിൽ കയറിയാൽ, അവിടെ ഉറങ്ങുമ്പോൾ രാക്ഷസന്മാർ അവനെ പിടികൂടി ആക്രമിക്കുന്നു.

3.73.35

तत्रापि शिशुनागानामाक्रन्दः श्रूयते महान्।
क्रीडतां राम पम्पायां मतङ्गाश्रमवासिनाम् ॥ ३.७३.३५ ॥

അവിടെയും രാമാ, പമ്പയിൽ കളിക്കുന്ന മതംഗാശ്രമവാസികളുടെ കുഞ്ഞാനകളുടെ വലിയ ചിന്നംവിളി കേൾക്കാം.

3.73.36

सक्ता रुधिरधाराभिः संहत्य परमद्विपाः।
प्रचरन्ति पृथक्कीर्णा मेघवर्णास्तरस्विनः ॥ ३.७३.३६ ॥

രക്തധാരകളാൽ നനഞ്ഞ, മേഘവർണമുള്ള, വേഗമേറിയ വലിയ ആനകൾ കൂട്ടംചേർന്നും ചിതറിയും സഞ്ചരിക്കുന്നു.

3.73.37

ते तत्र पीत्वा पानीयं विमलं चारु शोभनम्।
अत्यन्तसुखसंस्पर्शं सर्वगन्धसमन्वितम् ॥ ३.७३.३७ ॥

അവിടെ അവർ തെളിഞ്ഞ, മനോഹരമായ, ഭംഗിയുള്ള വെള്ളം കുടിച്ചു; അതിന്റെ സ്പർശം അത്യന്തം സുഖകരവും സർവഗന്ധങ്ങളോടു കൂടിയതുമായിരുന്നു.

3.73.38

निर्वृत्ताः संविगाहन्ते वनानि वनगोचराः।
ऋक्षांश्च द्वीपिनश्चैव नीलकोमलकप्रभान् ॥ ३.७३.३८ ॥

തൃപ്തരായ വനജീവികൾ കാടുകളിൽ ഇറങ്ങുന്നു; നീലവും മൃദുവുമായ രോമശോഭയുള്ള കരടികളും പുള്ളിപ്പുലികളും.

3.73.39

रुरूनपेतानजयान् दृष्ट्वा शोकं प्रहास्यसि।
राम तस्य तु शैलस्य महती शोभते गुहा ॥ ३.७३.३९ ॥

രുരു മാനുകളെയും കോലാടുകളെയും കണ്ട് നീ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കും. രാമാ, ആ പർവതത്തിലെ വലിയ ഗുഹ അതിമനോഹരമായി തിളങ്ങുന്നു.

3.73.41

शिलापिधाना काकुत्स्थ दुःखं चास्याः प्रवेशनम्।
तस्या गुहायाः प्राग्द्वारे महान् शीतोदको ह्रदः॥॥ ४०
बहुमूलफलो रम्यो नानानगसमाकुलः।
तस्यां वसति धर्मात्मा सुग्रीवः सह वानरैः ॥ ३.७३.४१ ॥

ഓ കാകുത്സ്ഥാ, അതിന്റെ വാതിൽ കല്ലുകൊണ്ട് അടച്ചിരിക്കുന്നു; അതിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്. ആ ഗുഹയുടെ കിഴക്കെ വാതിൽക്കൽ തണുത്ത വെള്ളമുള്ള വലിയ കുളമുണ്ട്; വേരുകളും ഫലങ്ങളും സമൃദ്ധം, മനോഹരം, പല മരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞത്. അവിടെ ധർമാത്മാവായ സുഗ്രീവൻ വാനരന്മാരോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു.