รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 3.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.73.1
दर्शयित्वा तु रामाय सीतायाः परिमार्गणे।
वाक्यमन्वर्थमर्थज्ञः कबन्धः पुनरब्रवीत् ॥ ३.७३.१ ॥
กพันธะผู้รู้ความหมายได้ชี้ทางให้พระรามเพื่อตามหาสีดาแล้ว จึงกล่าวถ้อยคำที่มีความหมายอีกครั้ง
3.73.2
एष राम शिवः पन्था यत्रैते पुष्पिता द्रुमाः।
प्रतीचीं दिशमाश्रित्य प्रकाशन्ते मनोरमाः ॥ ३.७३.२ ॥
ดูก่อนพระราม นี่คือทางอันเป็นมงคล ที่ซึ่งต้นไม้มีดอกเหล่านี้หันไปทางทิศตะวันตก งดงามส่องแสงน่าชื่นใจ
3.73.3
जम्बूप्रियालपनसा न्यग्रोधप्लक्षतिन्दुकाः।
अश्वत्थाः कर्णिकाराश्च चूताश्चान्ये च पादपाः ॥ ३.७३.३ ॥
ต้นชมพู่ ต้นปริยาละ ต้นขนุนสำปะลอ ต้นไทร ต้นปลักษะ ต้นติณดุกะ ต้นอัศวัตถ์ ต้นกรรณิการ์ ต้นมะม่วง และต้นไม้อื่น ๆ
3.73.4
धन्वना नागवृक्षाश्च तिलका नक्तमालकाः।
नीलाशोकाः कदम्बाश्च करवीराश्च पुष्पिताः ॥ ३.७३.४ ॥
ต้นธันวนะ ต้นนาคพฤกษ์ ต้นติลกะ ต้นนักตมาละ ต้นอโศกสีน้ำเงิน ต้นกทัมพ์ และต้นกรวีระ ทั้งหมดบานสะพรั่ง
3.73.5
अग्निमुख्या अशोकाश्च सुरक्ताः पारिभद्रकाः।
तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वा च तान् बलात् ॥ ३.७३.५ ॥
ต้นอัคนิมุขยะ ต้นอโศก และต้นปาริภัทรกะสีแดงเข้ม ท่านอาจปีนขึ้นไป หรือดึงกิ่งลงมาถึงพื้นดินโดยแรง
3.73.6
फलान्यमृतकल्पानि भक्षयित्वा गमिष्यथः।
तदतिक्रम्य काकुत्स्थ वनं पुष्पितपादपम् ॥ ३.७३.६ ॥
ดูก่อนกากุตสถ์ เมื่อกินผลไม้ที่เหมือนน้ำอมฤตแล้ว ท่านทั้งสองจะเดินทางต่อไป และเมื่อผ่านป่าต้นไม้มีดอกนั้นไปแล้ว
3.73.7
नन्दनप्रतिमं चान्यत् कुरवस्तूत्तरा इव।
सर्वकालफला यत्र पादपा मधुरस्रवाः ॥ ३.७३.७ ॥
อีกป่าหนึ่งคล้ายสวนนันทนะ ราวกับเป็นกุรุทางเหนือ ที่ซึ่งต้นไม้ออกผลได้ทุกฤดูกาลและหยดน้ำหวาน
3.73.8
सर्वे च ऋतवस्तत्र वने चैत्ररथे यथा।
फलभारनतास्तत्र महाविटपधारिणः ॥ ३.७३.८ ॥
ที่นั่นมีครบทุกฤดูกาลเหมือนในป่าไจตรรถ มีต้นไม้โน้มลงด้วยน้ำหนักของผล มีกิ่งใหญ่แผ่กว้าง
3.73.9
शोभन्ते सर्वतस्तत्र मेघपर्वतसंनिभाः।
तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वाथवा सुखम् ॥ ३.७३.९ ॥
ที่นั่นต้นไม้สว่างไสวไปทุกด้าน คล้ายเมฆและภูเขา ท่านอาจปีนขึ้นไป หรือดึงกิ่งลงมาถึงพื้นดินเพื่อเก็บผลได้โดยสะดวก
3.73.10
फलान्यमृतकल्पानि लक्ष्मणस्ते प्रदास्यति।
चङ्क्रमन्तौ वरान् शैलान् शैलाच्छैलं वनाद् वनम् ॥ ३.७३.१० ॥
พระลักษมณ์จะถวายผลไม้ที่เหมือนน้ำอมฤตแก่ท่าน ท่านทั้งสองจะเดินท่องไปบนภูเขาอันประเสริฐ จากภูเขาลูกหนึ่งสู่อีกลูกหนึ่ง จากป่าหนึ่งสู่อีกป่าหนึ่ง
3.73.11
ततः पुष्करिणीं वीरौ पम्पां नाम गमिष्यथः।
अशर्करामविभ्रंशां समतीर्थामशैवलाम् ॥ ३.७३.११ ॥
ดูก่อนวีรบุรุษทั้งสอง จากนั้นท่านทั้งสองจะไปยังสระน้ำชื่อปัมปา
3.73.12
राम संजातवालूकां कमलोत्पलशोभिताम्।
तत्र हंसाः प्लवाः क्रौञ्चाः कुरराश्चैव राघव ॥ ३.७३.१२ ॥
ดูก่อนพระราม สระนั้นไม่มีกรวด ฝั่งมั่นคงและชายตลิ่งเรียบ ไม่มีตะไคร่น้ำ มีทรายปกคลุม งดงามด้วยดอกบัวและดอกอุบล ดูก่อนพระราฆวะ ที่นั่นยังมีหงส์ นกน้ำ นกกระเรียน และนกกุรระ
3.73.13
वल्गुस्वरा निकूजन्ति पम्पासलिलगोचराः।
नोद्विजन्ते नरान् दृष्ट्वा वधस्याकोविदाः शुभाः ॥ ३.७३.१३ ॥
นกที่มีเสียงไพเราะซึ่งอาศัยอยู่ในน้ำของปัมปาต่างส่งเสียงร้องกันอยู่ นกเหล่านั้นอ่อนโยน ไม่รู้จักการฆ่า จึงไม่หวาดกลัวเมื่อเห็นมนุษย์
3.73.14
घृतपिण्डोपमान् स्थूलांस्तान् द्विजान् भक्षयिष्यथः।
रोहितान् वक्रतुण्डांश्च नलमीनांश्च राघव ॥ ३.७३.१४ ॥
ดูก่อนพระราฆวะ ท่านจะกินนกเหล่านั้นซึ่งอ้วนพีราวกับก้อนเนยใส และปลาโรหิตที่มีปากงอ รวมทั้งปลานละ
3.73.15
पम्पायामिषुभिर्मत्स्यांस्तत्र राम वरान् हतान्।
निस्त्वक्पक्षानयस्तप्तानकृशानैककण्टकान् ॥ ३.७३.१५ ॥
ดูก่อนพระราม ที่ปัมปา ท่านจะยิงปลาอันประเสริฐด้วยลูกศรและฆ่าเสีย เมื่อลอกหนังและครีบออกแล้วย่างบนไฟให้ร้อนเหมือนเหล็ก ท่านจะกินปลาอ้วนที่มีก้างเดียวเหล่านั้น
3.73.16
तव भक्त्या समायुक्तो लक्ष्मणः सम्प्रदास्यति।
भृशं तान् खादतो मत्स्यान् पम्पायाः पुष्पसंचये ॥ ३.७३.१६ ॥
พระลักษมณ์ผู้ผูกพันด้วยความภักดีต่อท่านจะนำมาถวาย และขณะที่ท่านเก็บดอกไม้ที่ปัมปา ท่านจะกินปลาเหล่านั้นอย่างอิ่มหนำ
3.73.17
पद्मगन्धि शिवं वारि सुखशीतमनामयम्।
उद्धृत्य स तदाक्लिष्टं रूप्यस्फटिकसंनिभम् ॥ ३.७३.१७ ॥
เขาจะตักน้ำที่หอมด้วยกลิ่นบัว บริสุทธิ์ เย็นสบาย ปราศจากโรค ใสเหมือนเงินและแก้วผลึก
3.73.18
अथ पुष्करपर्णेन लक्ष्मणः पाययिष्यति।
स्थूलान् गिरिगुहाशय्यान् वानरान् वनचारिणः ॥ ३.७३.१८ ॥
จากนั้นพระลักษมณ์จะให้น้ำดื่มด้วยใบบัวแก่ลิงอ้วนพีที่นอนในถ้ำภูเขาและเที่ยวเตร่ในป่า
3.73.19
सायाह्ने विचरन् राम दर्शयिष्यति लक्ष्मणः।
अपां लोभादुपावृत्तान् वृषभानिव नर्दतः ॥ ३.७३.१९ ॥
ดูก่อนพระราม ตอนเย็น พระลักษมณ์ที่เดินเที่ยวไปจะชี้ให้ท่านเห็นลิงที่มาใกล้เพราะความอยากได้น้ำ ซึ่งคำรามเหมือนโคตัวผู้
3.73.20
स्थूलान् पीतांश्च पम्पायां द्रक्ष्यसि त्वं नरोत्तम।
सायाह्ने विचरन् राम विटपी माल्यधारिणः ॥ ३.७३.२० ॥
ดูก่อนพระรามผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ท่านจะเห็นลิงอ้วนพีกำลังดื่มน้ำที่ทะเลสาบปัมปา และลิงที่อาศัยบนต้นไม้ซึ่งเที่ยวไปตอนเย็นพร้อมสวมพวงมาลัย
3.73.21
शिवोदकं च पम्पायां दृष्ट्वा शोकं विहास्यसि।
सुमनोभिश्चितास्तत्र तिलका नक्तमालकाः ॥ ३.७३.२१ ॥
เมื่อเห็นน้ำอันเป็นมงคลของปัมปา ท่านจะละความโศก ที่นั่นมีต้นติลกะและต้นนักตมาลกะ ประดับด้วยดอกไม้
3.73.22
उत्पलानि च फुल्लानि पङ्कजानि च राघव।
न तानि कश्चिन्माल्यानि तत्रारोपयिता नरः ॥ ३.७३.२२ ॥
ข้าแต่พระราฆวะ มีดอกบัวสีน้ำเงินและดอกปทุมที่บานแล้ว ไม่มีใครที่นั่นจะนำพวงมาลัยเหล่านั้นไปประดับผู้ใด
3.73.23
न च वै म्लानतां यान्ति न च शीर्यन्ति राघव।
मतङ्गशिष्यास्तत्रासन्नृषयः सुसमाहिताः ॥ ३.७३.२३ ॥
ข้าแต่พระราฆวะ ดอกไม้เหล่านั้นไม่เหี่ยวเฉาและไม่เน่าเปื่อย ที่นั่นมีศิษย์ของพระมตังคะ เป็นฤๅษีผู้มีสมาธิอย่างมั่นคง
3.73.24
तेषां भाराभितप्तानां वन्यमाहरतां गुरोः।
ये प्रपेतुर्महीं तूर्णं शरीरात् स्वेदबिन्दवः ॥ ३.७३.२४ ॥
จากร่างของบรรดาศิษย์ผู้เหน็ดเหนื่อยเพราะแบกภาระ ขณะนำผลไม้ป่ามาถวายครูของตน หยดเหงื่อได้หล่นลงสู่พื้นดินอย่างรวดเร็ว
3.73.25
तानि माल्यानि जातानि मुनीनां तपसा तदा।
स्वेदबिन्दुसमुत्थानि न विनश्यन्ति राघव ॥ ३.७३.२५ ॥
ข้าแต่พระราฆวะ พวงมาลัยเหล่านั้นซึ่งเกิดขึ้นในตอนนั้นด้วยอำนาจตบะของบรรดาฤๅษี กำเนิดจากหยดเหงื่อ ย่อมไม่เสื่อมสลาย
3.73.26
तेषां गतानामद्यापि दृश्यते परिचारिणी।
श्रमणी शबरी नाम काकुत्स्थ चिरजीविनी ॥ ३.७३.२६ ॥
ผู้รับใช้ของบรรดาฤๅษีเหล่านั้นที่ได้ละสังขารไปแล้ว ยังคงปรากฏให้เห็นจนถึงทุกวันนี้ คือนักบวชหญิงนามว่าศพรี ข้าแต่กากุตสถ นางมีอายุยืนยาวนัก
3.73.27
त्वां तु धर्मे स्थिता नित्यं सर्वभूतनमस्कृतम्।
दृष्ट्वा देवोपमं राम स्वर्गलोकं गमिष्यति ॥ ३.७३.२७ ॥
ส่วนท่าน พระราม ผู้มั่นคงอยู่ในธรรมเสมอ เป็นที่เคารพของสรรพสัตว์ ประดุจเทวดา เมื่อนางได้เห็นท่านแล้ว นางจะเสด็จไปสู่สวรรค์
3.73.28
ततस्तद्राम पम्पायास्तीरमाश्रित्य पश्चिमम्।
आश्रमस्थानमतुलं गुह्यं काकुत्स्थ पश्यसि ॥ ३.७३.२८ ॥
ข้าแต่พระราม จากนั้นท่านจะเข้าไปยังฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปัมปา ข้าแต่กากุตสถ ท่านจะเห็นที่ตั้งอาศรมอันไม่มีผู้ใดเทียบได้ ซึ่งซ่อนเร้นอยู่
3.73.29
न तत्राक्रमितुं नागाः शक्नुवन्ति तदाश्रमे।
ऋषेस्तस्य मतङ्गस्य विधानात् तच्च काननम् ॥ ३.७३.२९ ॥
ในอาศรมนั้น ช้างทั้งหลายไม่อาจบุกรุกเข้าไปได้ ด้วยคำสั่งของฤๅษีมตังคะ ป่านั้นจึงได้รับการคุ้มครองเช่นนั้นเช่นกัน
3.73.30
मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन।
तस्मिन् नन्दनसंकाशे देवारण्योपमे वने ॥ ३.७३.३० ॥
ข้าแต่ผู้เป็นที่รักของวงศ์รฆุ ป่านั้นเป็นที่รู้จักกันในนามป่ามตังคะ ในป่าที่คล้ายสวนนันทนะนั้น ประดุจป่าของเทวดา
3.73.31
नानाविहगसंकीर्णे रंस्यसे राम निर्वृतः।
ऋष्यमूकस्तु पम्पायाः पुरस्तात् पुष्पितद्रुमः ॥ ३.७३.३१ ॥
ข้าแต่พระราม ท่านจะเพลิดเพลินอยู่ในป่าที่เต็มไปด้วยนกหลากหลายชนิด ด้วยความสงบใจ ส่วนฤษยมูกะตั้งอยู่ข้างหน้าแม่น้ำปัมปา มีต้นไม้ที่ออกดอกบาน
3.73.32
सुदुःखारोहणश्चैव शिशुनागाभिरक्षितः।
उदारो ब्रह्मणा चैव पूर्वकालेऽभिनिर्मितः ॥ ३.७३.३२ ॥
ภูเขานั้นปีนขึ้นได้ยากยิ่ง และมีลูกช้างคอยคุ้มกัน ในกาลโบราณ พระพรหมได้สร้างภูเขานี้ไว้อย่างยิ่งใหญ่
3.73.33
शयानः पुरुषो राम तस्य शैलस्य मूर्धनि।
यत् स्वप्नं लभते वित्तं तत् प्रबुद्धोऽधिगच्छति ॥ ३.७३.३३ ॥
ข้าแต่พระราม บุรุษผู้นอนหลับอยู่บนยอดภูเขานั้น จะได้รับทรัพย์สมบัติใดในความฝัน เมื่อตื่นขึ้นก็จะได้สิ่งนั้นมาจริง ๆ
3.73.34
यस्त्वेनं विषमाचारः पापकर्माधिरोहति।
तत्रैव प्रहरन्त्येनं सुप्तमादाय राक्षसाः ॥ ३.७३.३४ ॥
ส่วนผู้ที่มีความประพฤติชั่วร้ายและทำกรรมบาป หากปีนขึ้นไปบนภูเขานั้น ยักษ์รากษสจะจับตัวไว้และโจมตีที่นั่นขณะที่เขาหลับอยู่
3.73.35
तत्रापि शिशुनागानामाक्रन्दः श्रूयते महान्।
क्रीडतां राम पम्पायां मतङ्गाश्रमवासिनाम् ॥ ३.७३.३५ ॥
ข้าแต่พระราม แม้ที่นั่น ก็ยังได้ยินเสียงร้องดังของลูกช้างที่เป็นของผู้อาศัยในอาศรมมตังคะ ขณะที่พวกมันเล่นกันอยู่ในแม่น้ำปัมปา
3.73.36
सक्ता रुधिरधाराभिः संहत्य परमद्विपाः।
प्रचरन्ति पृथक्कीर्णा मेघवर्णास्तरस्विनः ॥ ३.७३.३६ ॥
ช้างใหญ่ทั้งหลาย ว่องไวและมีสีดุจเมฆ ชโลมด้วยสายเลือด รวมกันแล้วก็แยกออกจากกันไปมา เดินเพ่นพ่านอยู่
3.73.37
ते तत्र पीत्वा पानीयं विमलं चारु शोभनम्।
अत्यन्तसुखसंस्पर्शं सर्वगन्धसमन्वितम् ॥ ३.७३.३७ ॥
ที่นั่นพวกมันดื่มน้ำอันใสสะอาด งดงามและน่าชื่นใจ มีสัมผัสอันเป็นสุขยิ่ง และประกอบด้วยกลิ่นหอมทุกชนิด
3.73.38
निर्वृत्ताः संविगाहन्ते वनानि वनगोचराः।
ऋक्षांश्च द्वीपिनश्चैव नीलकोमलकप्रभान् ॥ ३.७३.३८ ॥
สัตว์ป่าที่เที่ยวอยู่ในป่า เมื่อสดชื่นแล้วก็พากันลงไปในดงไม้ รวมทั้งหมีและเสือดาว ที่มีขนสีน้ำเงินนิลและนุ่มดุจสีแห่งความงาม
3.73.39
रुरूनपेतानजयान् दृष्ट्वा शोकं प्रहास्यसि।
राम तस्य तु शैलस्य महती शोभते गुहा ॥ ३.७३.३९ ॥
เมื่อเห็นกวางรุรุและแพะป่าเหล่านั้น ท่านจะละความโศกเสีย ข้าแต่พระราม ถ้ำใหญ่ของภูเขานั้นส่องประกายงดงามยิ่งนัก
3.73.41
शिलापिधाना काकुत्स्थ दुःखं चास्याः प्रवेशनम्।
तस्या गुहायाः प्राग्द्वारे महान् शीतोदको ह्रदः॥॥ ४०
बहुमूलफलो रम्यो नानानगसमाकुलः।
तस्यां वसति धर्मात्मा सुग्रीवः सह वानरैः ॥ ३.७३.४१ ॥
ข้าแต่กากุตสถ ปากถ้ำถูกปิดด้วยก้อนหิน และเข้าไปได้ยาก ที่ประตูด้านตะวันออกของถ้ำนั้น มีสระน้ำเย็นขนาดใหญ่ อุดมด้วยรากไม้และผลไม้ น่ารื่นรมย์ เต็มไปด้วยต้นไม้นานาชนิด ในที่นั้นพระสุครีพผู้มีธรรมะอาศัยอยู่พร้อมด้วยพวกวานร
3.73.42
कदाचिच्छिखरे तस्य पर्वतस्यापि तिष्ठति।
कबन्धस्त्वनुशास्यैवं तावुभौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.७३.४२ ॥
บางครั้งกพันธะก็ยังยืนอยู่บนยอดเขานั้น ครั้นกพันธะได้ให้คำแนะนำแก่พระรามและพระลักษมณ์ทั้งสองดังนี้แล้ว ก็ส่งทั้งสองพระองค์ให้ออกเดินทางต่อไป
3.73.43
स्रग्वी भास्करवर्णाभः खे व्यरोचत वीर्यवान्।
तं तु खस्थं महाभागं तावुभौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.७३.४३ ॥
กพันธะทรงมาลัย มีผิวพรรณรุ่งเรืองดังดวงอาทิตย์ ลอยเด่นอยู่บนฟ้า ผู้ทรงพลังนั้นส่องแสงอยู่กลางอากาศ พระรามและพระลักษมณ์ทั้งสองพระองค์ได้ทอดพระเนตรผู้มีโชคยิ่งนั้นซึ่งยืนอยู่บนฟ้า
3.73.44
प्रस्थितौ त्वं व्रजस्वेति वाक्यमूचतुरन्तिके।
गम्यतां कार्यसिद्ध्यर्थमिति तावब्रवीत् स च ॥ ३.७३.४४ ॥
ทั้งสองพระองค์ที่อยู่ใกล้ได้กล่าวกับกพันธะว่า “ขอเชิญไปเถิด จงเดินทางไปเถิด” กพันธะจึงตรัสกับทั้งสองว่า “ขอเชิญไปเถิด เพื่อให้กิจของท่านสำเร็จ”
3.73.45
सुप्रीतौ तावनुज्ञाप्य कबन्धः प्रस्थितस्तदा ॥ ३.७३.४५ ॥
กพันธะพอพระทัยทั้งสองพระองค์เป็นอย่างยิ่ง จึงให้ทั้งสองพระองค์อนุญาตให้ไปได้ แล้วกพันธะก็ออกเดินทางไปในขณะนั้น
3.73.46
स तत् कबन्धः प्रतिपद्य रूपं
वृतः श्रिया भास्वरसर्वदेहः।
निदर्शयन् राममवेक्ष्य खस्थः
सख्यं कुरुष्वेति तदाभ्युवाच ॥ ३.७३.४६ ॥
กพันธะนั้นแปลงกายเป็นรูปนั้น ล้อมด้วยสิริ ร่างกายทั้งหมดเปล่งประกาย ยืนอยู่บนฟ้าทอดพระเนตรพระราม แล้วแสดงตนและตรัสกับพระรามในขณะนั้นว่า “ขอให้ทรงผูกมิตรกับข้าพเจ้าเถิด”