વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.33.1
सोऽवतीर्य द्रुमात् तस्माद् विद्रुमप्रतिमाननः।
विनीतवेषः कृपणः प्रणिपत्योपसृत्य च ॥ ५.३३.१ ॥
તે વૃક્ષ પરથી ઊતર્યા, પરવાળા જેવા મુખવાળા, વિનમ્ર વેશમાં, દીનભાવે પ્રણામ કરી અને નજીક જઈને.
5.33.2
तामब्रवीन्महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः।
शिरस्यञ्जलिमाधाय सीतां मधुरया गिरा ॥ ५.३३.२ ॥
મહાતેજસ્વી વાયુપુત્ર હનુમાન, માથા પર અંજલિ મૂકીને, મધુર વાણીમાં સીતાને બોલ્યા.
5.33.3
का नु पद्मपलाशाक्षि क्लिष्टकौशेयवासिनि।
द्रुमस्य शाखामालम्ब्य तिष्ठसि त्वमनिन्दिते ॥ ५.३३.३ ॥
હે કમળપાંખડી જેવી આંખોવાળી, જીર્ણ રેશમી વસ્ત્ર પહેરેલી, હે નિર્દોષ, વૃક્ષની ડાળી પકડીને ઊભેલી તું કોણ છે?
5.33.4
किमर्थं तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम्।
पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णमिवोदकम् ॥ ५.३३.४ ॥
તારી બે આંખોમાંથી શોકથી ઉત્પન્ન થયેલું પાણી કેમ વહે છે, જાણે કમળની પાંખડીઓ પરથી વેરાયેલું પાણી?
5.33.5
सुराणामसुराणां च नागगन्धर्वरक्षसाम्।
यक्षाणां किंनराणां च का त्वं भवसि शोभने ॥ ५.३३.५ ॥
હે શોભના! દેવ, અસુર, નાગ, ગંધર્વ, રાક્ષસ, યક્ષ અને કિન્નર — તેમાંથી તું કોણ છે?
5.33.6
का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा वरानने।
वसूनां वा वरारोहे देवता प्रतिभासि मे ॥ ५.३३.६ ॥
હે સુંદર મુખવાળી! રુદ્ર, મરુત કે વસુઓમાંથી તું કોણ છે? હે સુંદર કમરવાળી, મને તું દેવી જેવી લાગે છે.
5.33.7
किं नु चन्द्रमसा हीना पतिता विबुधालयात्।
रोहिणी ज्योतिषां श्रेष्ठा श्रेष्ठा सर्वगुणाधिका ॥ ५.३३.७ ॥
ચંદ્રથી વિખૂટી પડેલી, દેવલોકથી પડેલી રોહિણી તું છે? નક્ષત્રોમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ ગુણોમાં અધિક?
5.33.8
कोपाद् वा यदि वा मोहाद् भर्तारमसितेक्षणे।
वसिष्ठं कोपयित्वा त्वं वासि कल्याण्यरुन्धती ॥ ५.३३.८ ॥
હે કાળાં નેત્રવાળી! ક્રોધથી કે મોહથી તારા પતિને, કે વસિષ્ઠને કોપાવીને તું અરુંધતી છે, હે કલ્યાણી?
5.33.9
को नु पुत्रः पिता भ्राता भर्ता वा ते सुमध्यमे।
अस्माल्लोकादमुं लोकं गतं त्वमनुशोचसि ॥ ५.३३.९ ॥
હે સુમધ્યમા! આ લોકથી તે લોકે ગયેલા તારા પુત્ર, પિતા, ભાઈ કે પતિ કોણ છે, જેમના માટે તું શોક કરે છે?
5.33.10
रोदनादतिनिःश्वासाद् भूमिसंस्पर्शनादपि।
न त्वां देवीमहं मन्ये राज्ञः संज्ञावधारणात् ॥ ५.३३.१० ॥
રડવાથી, અતિ નિસાસાથી, કે ભૂમિ સ્પર્શથી પણ હું તને દેવી માનતો નથી, કારણ કે રાજાના લક્ષણોથી તે ઓળખ નિશ્ચિત થતી નથી.
5.33.11
व्यञ्जनानि हि ते यानि लक्षणानि च लक्षये।
महिषी भूमिपालस्य राजकन्या च मे मता ॥ ५.३३.११ ॥
તારા જે શારીરિક ચિહ્નો અને લક્ષણો છે તે હું જોઉં છું; તે કહે છે કે તું ભૂપાલની મહિષી અને રાજકન્યા છે.
5.33.12
रावणेन जनस्थानाद् बलात् प्रमथिता यदि।
सीता त्वमसि भद्रं ते तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ५.३३.१२ ॥
રાવણે જનસ્થાનથી બળજબરીથી હરી લીધેલી સીતા જો તું હોય, તો તારું કલ્યાણ થાઓ; પૂછનાર મને તે સાચું કહે.
5.33.13
यथा हि तव वै दैन्यं रूपं चाप्यतिमानुषम्।
तपसा चान्वितो वेषस्त्वं राममहिषी ध्रुवम् ॥ ५.३३.१३ ॥
તારી દીનતા, માનુષાતીત રૂપ અને તપથી યુક્ત વેશ જોતાં, તું નિશ્ચયે રામની પટરાણી છે.
5.33.14
सा तस्य वचनं श्रुत्वा रामकीर्तनहर्षिता।
उवाच वाक्यं वैदेही हनूमन्तं द्रुमाश्रितम् ॥ ५.३३.१४ ॥
તેના વચન સાંભળીને, રામકીર્તનથી હર્ષિત થયેલી વૈદેહીએ વૃક્ષ પર બેઠેલા હનુમાનને આ વાક્ય કહ્યું.
5.33.15
पृथिव्यां राजसिंहानां मुख्यस्य विदितात्मनः।
स्नुषा दशरथस्याहं शत्रुसैन्यप्रणाशिनः ॥ ५.३३.१५ ॥
પૃથ્વી પરના સિંહસમાન રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આત્મજ્ઞાની, શત્રુસેનાનો નાશ કરનાર દશરથની હું પુત્રવધૂ છું.
5.33.16
दुहिता जनकस्याहं वैदेहस्य महात्मनः।
सीतेति नाम्ना चोक्ताहं भार्या रामस्य धीमतः ॥ ५.३३.१६ ॥
મહાત્મા વિદેહરાજ જનકની હું પુત્રી છું; સીતા નામે કહેવાઉં છું; બુદ્ધિમાન રામની હું પત્ની છું.
5.33.17
समा द्वादश तत्राहं राघवस्य निवेशने।
भुञ्जाना मानुषान् भोगान् सर्वकामसमृद्धिनी ॥ ५.३३.१७ ॥
ત્યાં રાઘવના નિવાસમાં બાર વર્ષ સુધી હું માનવ સુખો ભોગવતી રહી, સર્વ ઇચ્છાઓથી સમૃદ્ધ થઈને.
5.33.18
ततस्त्रयोदशे वर्षे राज्ये चेक्ष्वाकुनन्दनम्।
अभिषेचयितुं राजा सोपाध्यायः प्रचक्रमे ॥ ५.३३.१८ ॥
પછી તેરમા વર્ષે રાજાએ પોતાના ગુરુ સાથે ઇક્ષ્વાકુવંશના આનંદ રામનો રાજ્યાભિષેક કરવાનું આરંભ્યું.
5.33.19
तस्मिन् सम्भ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने।
कैकेयी नाम भर्तारमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.३३.१९ ॥
રાઘવના રાજ્યાભિષેકની તૈયારી ચાલી રહી હતી ત્યારે કૈકેયી નામની રાણીએ પોતાના પતિને આ વચન કહ્યું.
5.33.20
न पिबेयं न खादेयं प्रत्यहं मम भोजनम्।
एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते ॥ ५.३३.२० ॥
જો રામનો અભિષેક થશે, તો હું દરરોજ પાણી પીશ નહીં કે ભોજન લઈશ નહીં; આ જ મારા જીવનનો અંત હશે.
5.33.21
यत् तदुक्तं त्वया वाक्यं प्रीत्या नृपतिसत्तम।
तच्चेन्न वितथं कार्यं वनं गच्छतु राघवः ॥ ५.३३.२१ ॥
હે નૃપશ્રેષ્ઠ! તમે પ્રેમથી જે વચન આપ્યું હતું તે જો વ્યર્થ ન જાય, તો રાઘવ વનમાં જાય.
5.33.22
स राजा सत्यवाग् देव्या वरदानमनुस्मरन्।
मुमोह वचनं श्रुत्वा कैकेय्याः क्रूरमप्रियम् ॥ ५.३३.२२ ॥
સત્યવાદી તે રાજાએ રાણીને આપેલા વરદાનનું સ્મરણ કરતાં, કૈકેયીનું તે ક્રૂર અને અપ્રિય વચન સાંભળીને તે મોહિત થઈ ગયો.
5.33.23
ततस्तं स्थविरो राजा सत्यधर्मे व्यवस्थितः।
ज्येष्ठं यशस्विनं पुत्रं रुदन् राज्यमयाचत ॥ ५.३३.२३ ॥
ત્યારે સત્યધર્મમાં સ્થિર રહેલા તે વૃદ્ધ રાજાએ રડતાં રડતાં પોતાના યશસ્વી જ્યેષ્ઠ પુત્ર પાસે રાજ્ય માંગ્યું.
5.33.24
स पितुर्वचनं श्रीमानभिषेकात् परं प्रियम्।
मनसा पूर्वमासाद्य वाचा प्रतिगृहीतवान् ॥ ५.३३.२४ ॥
તે શ્રીમાન રામે અભિષેક કરતાં પણ વધુ પ્રિય પિતાનું વચન પહેલાં મનથી સ્વીકાર્યું અને પછી વાણીથી સ્વીકાર્યું.
5.33.25
दद्यान्न प्रतिगृह्णीयात् सत्यं ब्रूयान्न चानृतम्।
अपि जीवितहेतोर्हि रामः सत्यपराक्रमः ॥ ५.३३.२५ ॥
તેઓ દાન આપે, સ્વીકારે નહીં; સત્ય બોલે, અસત્ય ન બોલે. જીવન માટે પણ રામ સત્યપરાક્રમી છે.
5.33.26
स विहायोत्तरीयाणि महार्हाणि महायशाः।
विसृज्य मनसा राज्यं जनन्यै मां समादिशत् ॥ ५.३३.२६ ॥
તે મહાયશસ્વીએ મૂલ્યવાન ઉત્તરીય વસ્ત્રો ત્યજ્યાં, મનથી રાજ્ય છોડ્યું અને માતા માટે મને સોંપ્યો.
5.33.27
साहं तस्याग्रतस्तूर्णं प्रस्थिता वनचारिणी।
नहि मे तेन हीनाया वासः स्वर्गेऽपि रोचते ॥ ५.३३.२७ ॥
વનચારિણી હું તેમની આગળ તરત જ ચાલી નીકળી; તેમના વિના સ્વર્ગમાં રહેવું પણ મને ગમતું નથી.
5.33.28
प्रागेव तु महाभागः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः।
पूर्वजस्यानुयात्रार्थे कुशचीरैरलंकृतः ॥ ५.३३.२८ ॥
પહેલેથી જ મહાભાગ્યશાળી સૌમિત્રિ, મિત્રોને આનંદ આપનાર, મોટાભાઈની પાછળ જવા માટે કુશ અને વલ્કલ વસ્ત્રોથી સજ્જ હતા.
5.33.29
ते वयं भर्तुरादेशं बहुमान्य दृढव्रताः।
प्रविष्टाः स्म पुरादृष्टं वनं गम्भीरदर्शनम् ॥ ५.३३.२९ ॥
અમે દૃઢવ્રતી બનીને, પતિની આજ્ઞાનું બહુમાન કરીને, પહેલાં કદી ન જોયેલા ગંભીર દર્શનવાળા વનમાં પ્રવેશ્યા.
5.33.30
वसतो दण्डकारण्ये तस्याहममितौजसः।
रक्षसापहृता भार्या रावणेन दुरात्मना ॥ ५.३३.३० ॥
દંડકારણ્યમાં વસતાં, અમિતતેજસ્વી તેમની ભાર્યા એવી મને દુરાત્મા રાક્ષસ રાવણે અપહરણ કર્યું.
5.33.31
द्वौ मासौ तेन मे कालो जीवितानुग्रहः कृतः।
ऊर्ध्वं द्वाभ्यां तु मासाभ्यां ततस्त्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ ५.३३.३१ ॥
તેણે મારા જીવન પર કૃપા કરીને બે મહિનાનો સમય આપ્યો છે. તે બે મહિના પછી હું મારો જીવ ત્યજી દઈશ.