ऋग्वेद · सूक्त 10.129
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.129.1
नास॑दासी॒न्नो सदा॑सीत्त॒दानीं॒ नासी॒द्रजो॒ नो व्यो॑मा प॒रो यत् ।
किमाव॑रीवः॒ कुह॒ कस्य॒ शर्म॒न्नम्भः॒ किमा॑सी॒द्गह॑नं गभी॒रम् ॥
तेव्हा सत् नव्हते, असत् नव्हते; अंतरिक्ष नव्हते, त्यापलीकडील आकाशही नव्हते. कोणी आच्छादले होते, कुठे, कोणाच्या आश्रयात? ते खोल, अथांग जल होते काय?
10.129.2
न मृ॒त्युरा॑सीद॒मृतं॒ न तर्हि॒ न रात्र्या॒ अह्न॑ आसीत्प्रके॒तः ।
आनी॑दवा॒तं स्व॒धया॒ तदेकं॒ तस्मा॑द्धा॒न्यन्न प॒रः किं च॒नास॑ ॥
तेव्हा मृत्यू नव्हता, अमरत्वही नव्हते; रात्र-दिवसाचा भेदही नव्हता. तो एक, वाऱ्याशिवाय आपल्याच सामर्थ्याने श्वास घेत होता; त्याहून वेगळे असे काहीही त्यापलीकडे नव्हते.
10.129.3
तम॑ आसी॒त्तम॑सा गू॒ळ्हमग्रे॑ अप्रके॒तं स॑लि॒लं सर्व॑मा इ॒दम् ।
तु॒च्छ्येना॒भ्वपि॑हितं॒ यदासी॒त्तप॑स॒स्तन्म॑हि॒नाजा॑य॒तैक॑म् ॥
सुरुवातीला अंधार होता, अंधाराने झाकलेला; ओळखू न येणाऱ्या जलरूपात हे सर्व होते. पोकळीने झाकलेले जे होते, ते तपाच्या महिम्याने एकरूप होऊन जन्माला आले.
10.129.4
काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॒ मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मं यदासी॑त् ।
स॒तो बन्धु॒मस॑ति॒ निर॑विन्दन्हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षा ॥
सुरुवातीला त्यामध्ये कामना उत्पन्न झाली; ती मनाचे पहिले बीज होती. सताचा बंधू असताला कवींनी हृदयात शोधून आपल्या बुद्धीने शोधला.
10.129.5
ति॒र॒श्चीनो॒ वित॑तो र॒श्मिरे॑षाम॒धः स्वि॑दा॒सी3दु॒परि॑ स्विदासी3त् ।
रे॒तो॒धा आ॑सन्महि॒मान॑ आसन्त्स्व॒धा अ॒वस्ता॒त्प्रय॑तिः प॒रस्ता॑त् ॥
यांची किरण आडवी पसरलेली होती. खाली काय होते, वर काय होते? बीज धारण करणारे होते, महिमा होत्या; खाली स्वधा होती, वर प्रयती होती.
10.129.6
को अ॒द्धा वे॑द॒ क इ॒ह प्र वो॑च॒द्कुत॒ आजा॑ता॒ कुत॑ इ॒यं विसृ॑ष्टिः ।
अ॒र्वाग्दे॒वा अ॒स्य वि॒सर्ज॑ने॒नाथा॒ को वे॑द॒ यत॑ आब॒भूव॑ ॥
खरोखर कोणाला माहीत? येथे कोण जाहीर करील, हे कोठून जन्मले, ही सृष्टी कोठून प्रकट झाली? देवसुद्धा या विसर्गानंतरचे आहेत; तर हे कोठून आले हे कोणाला ठाऊक?
10.129.7
इ॒यं विसृ॑ष्टि॒र्यत॑ आब॒भूव॒ यदि॑ वा द॒धे यदि॑ वा॒ न ।
यो अ॒स्याध्य॑क्षः पर॒मे व्यो॑म॒न्त्सो अ॒ङ्ग वे॑द॒ यदि॑ वा॒ न वेद॑ ॥
ही सृष्टी जिथून उत्पन्न झाली, तिला कोणी धारण केले किंवा नाही — परम आकाशात जो हिचा अध्यक्ष आहे, तोच जाणतो; किंवा कदाचित तोही जाणत नसेल.