ウパニシャッド · Chāndogya 6.5

Chāndogya 6.5.1

अन्नमशितं त्रेधा विधीयते तस्य यः स्थविष्ठो धातुस्तत्पुरीषं भवति यो मध्यमस्तन्माँसं योऽणिष्ठस्तन्मनः ॥ ६.५.१ ॥

食べられた食物は三つに分けられる。そのうち最も粗い成分は糞となり、中間の成分は肉となり、最も微細な成分は意（マナス）となる。

आपः पीतास्त्रेधा विधीयन्ते तासां यः स्थविष्ठो धातुस्तन्मूत्रं भवति यो मध्यमस्तल्लोहितं योऽणिष्ठः स प्राणः ॥ ६.५.२ ॥

飲まれた水は三つに分けられる。その最も粗い要素は尿となり、中間のものは血となり、最も微細なものは生気（prāṇa）となる。

तेजोऽशितं त्रेधा विधीयते तस्य यः स्थविष्ठो धातुस्तदस्थि भवति यो मध्यमः स मज्जा योऽणिष्ठः सा वाक् ॥ ६.५.३ ॥

食べられた火（tejas）は三つに分けられる。その最も粗い要素は骨となり、中間のものは骨髄となり、最も微細なものは言葉（vāk）となる。

अन्नमयँहि सोम्य मनः आपोमयः प्राणस्तेजोमयी वागिति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥ ६.५.४ ॥

「優しき者よ、心は食物からなり、生気は水からなり、言葉は火からなる。尊き方よ、どうかもう一度私に説明してください。」すると彼は言った。「そのとおりだ、優しき者よ。」