अथर्ववेद · सूक्त 18.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
18.3.1
इयं नारी पतिलोकं वृणाना नि पद्यत उप त्वा मर्त्य प्रेतम् ।
धर्मं पुराणमनुपालयन्ती तस्यै प्रजां द्रविणं चेह धेहि ॥ १८.३.१ ॥
पतीचे लोक निवडणारी ही स्त्री, हे मरणशील, मृत अशा तुझ्याजवळ निजते. प्राचीन धर्माचे पालन करणाऱ्या तिला इथेच संतती आणि धन दे.
18.3.2
उदीर्ष्व नार्यभि जीवलोकं गतासुमेतमुप शेष एहि ।
हस्तग्राभस्य दधिषोस्तवेदं पत्युर्जनित्वमभि सं बभूथ ॥ १८.३.२ ॥
ऊठ, हे नारी, जिवंतांच्या लोकाकडे. प्राण गेलेल्याजवळून ये. हात धरणाऱ्या आणि आधार देणाऱ्या तुझ्या पतीच्या या नव्या जन्मात तू त्याच्याशी एकरूप झाली आहेस.
18.3.3
अपश्यं युवतिं नीयमानां जीवां मृतेभ्यः परिणीयमानाम् ।
अन्धेन यत्तमसा प्रावृतासीत्प्राक्तो अपाचीमनयं तदेनाम् ॥ १८.३.३ ॥
जिवंत अशा एका तरुणीला मृतांपासून दूर नेले जाताना मी पाहिले. अंधाराने झाकलेल्या तिला पूर्वेकडून पश्चिमेकडे मी नेले.
18.3.4
प्रजानत्यघ्न्ये जीवलोकं देवानां पन्थामनुसंचरन्ती ।
अयं ते गोपतिस्तं जुषस्व स्वर्गं लोकमधि रोहयैनम् ॥ १८.३.४ ॥
हे अघ्न्ये, तू जिवंतांचे लोक जाणतेस आणि देवांच्या मार्गाने चालतेस. हा तुझा गोपती; त्याला स्वीकार, त्याला स्वर्गलोकात उंच चढव.
18.3.5
उप द्यामुप वेतसमवत्तरो नदीनाम् ।
अग्ने पित्तमपामसि ॥ १८.३.५ ॥
आकाशापर्यंत, वेताकडे, नद्यांच्या उतारावरून. हे अग्नी, तू पाण्याचे पित्त आहेस.
18.3.6
यं त्वमग्ने समदहस्तमु निर्वापय पुनः ।
क्याम्बूरत्र रोहतु शाण्डदूर्वा व्यल्कशा ॥ १८.३.६ ॥
हे अग्नी, तू जे पूर्ण जाळलेस ते पुन्हा विझव. इथे क्याम्बू उगवो, शाण्डदूर्वा उगवो, व्यल्कशा उगवो.
18.3.7
इदं त एकं पुर ऊ त एकं तृतीयेन ज्योतिषा सं विशस्व ।
संवेशने तन्वा चारुरेधि प्रियो देवानां परमे सधस्थे ॥ १८.३.७ ॥
हा तुझा एक भाग, हा तुझा पुढचा एक भाग; तिसऱ्या प्रकाशासह मिळून जा. विश्रांतीच्या स्थानी आपल्या देहाने सुंदर राहा; देवांच्या परम वासस्थानी प्रिय हो.
18.3.8
उत्तिष्ठ प्रेहि प्र द्रवौकः कृणुष्व सलिले सधस्थे ।
तत्र त्वं पितृभिः संविदानः सं सोमेन मदस्व सं स्वधाभिः ॥ १८.३.८ ॥
उठ, पुढे जा, वेगाने जा; पाण्यात, सामायिक निवासात आपले घर कर. तेथे तू पितरांसह एकमत होऊन सोमाने आनंदित हो; स्वधेच्या अर्पणांनी आनंदित हो.
18.3.9
प्र च्यवस्व तन्वं सं भरस्व मा ते गात्रा वि हायि मो शरीरम् ।
मनो निविष्टमनुसंविशस्व यत्र भूमेर्जुषसे तत्र गच्छ ॥ १८.३.९ ॥
पुढे सरक, आपले शरीर एकत्र कर; तुझे अवयव विखुरले न जावोत, आणि तुझे शरीरही न तुटो. स्थिर मनाने प्रवेश कर, पृथ्वीच्या ज्या भागात तू आनंद पावतोस तिथे जा.
18.3.10
वर्चसा मां पितरः सोम्यासो अञ्जन्तु देवा मधुना घृतेन ।
चक्षुषे मा प्रतरं तारयन्तो जरसे मा जरदष्टिं वर्धन्तु ॥ १८.३.१० ॥
सोमप्रिय पितर मला वर्चसाने अभिषिक्त करोत; देव मधाने आणि तुपाने अभिषिक्त करोत. दृष्टीसाठी मला अधिक पलीकडे नेऊन, वार्धक्यासाठी दीर्घायुष्यात मला वाढवोत.
18.3.11
वर्चसा मां समनक्त्वग्निर्मेधां मे विष्णुर्न्यनक्त्वासन् ।
रयिं मे विश्वे नि यच्छन्तु देवाः स्योना मापः पवनैः पुनन्तु ॥ १८.३.११ ॥
अग्नी मला वर्चसाने पूर्णपणे अभिषिक्त करो; विष्णू माझ्या मुखात मेधा अभिषिक्त करो. सर्व देव मला संपत्ती देवोत; सुखदायी पाणी पावित्र्यकारकांनी मला शुद्ध करो.
18.3.12
मित्रावरुणा परि मामधातामादित्या मा स्वरवो वर्धयन्तु ।
वर्चो म इन्द्रो न्यनक्तु हस्तयोर्जरदष्टिं मा सविता कृणोतु ॥ १८.३.१२ ॥
मित्र आणि वरुण मला सर्वत्र रक्षोत; आदित्य आणि स्वरु मला वाढवोत. इंद्र माझ्या हातांना तेजाने लेपो; सविता मला दीर्घायुषी करो.
18.3.13
यो ममार प्रथमो मर्त्यानां यः प्रेयाय प्रथमो लोकमेतम् ।
वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा सपर्यत ॥ १८.३.१३ ॥
मानवांमध्ये जो प्रथम मेला, जो या लोकाकडे प्रथम गेला—वैवस्वत, लोकांचे संगमस्थान असलेल्या राजा यमाची हविर्द्रव्याने पूजा करा.
18.3.14
परा यात पितर आ च यातायं वो यज्ञो मधुना समक्तः ।
दत्तो अस्मभ्यं द्रविणेह भद्रं रयिं च नः सर्ववीरं दधात ॥ १८.३.१४ ॥
हे पितरांनो, तुम्ही दूर जा आणि येथे परत या. हा तुमचा यज्ञ मधाने अभिषिक्त आहे. येथे आम्हांस कल्याणकारी धन आणि सर्व वीर पुत्रांसह संपत्ती द्या.
18.3.15
कण्वः कक्षीवान् पुरुमीढो अगस्त्यः श्यावाश्वः सोभर्यर्चनानाः ।
विश्वामित्रोऽयं जमदग्निरत्रिरवन्तु नः कश्यपो वामदेवः ॥ १८.३.१५ ॥
कण्व, कक्षीवान, पुरुमीढ, अगस्त्य, श्यावाश्व, सोभरी—स्तुती गात; विश्वामित्र, हा जमदग्नि, अत्रि, कश्यप, वामदेव—आमचे रक्षण करोत.
18.3.16
विश्वामित्र जमदग्ने वसिष्ठ भरद्वाज गोतम वामदेव ।
शर्दिर्नो अत्रिरग्रभीन् नमोभिः सुसंशासः पितरो मृडता नः ॥ १८.३.१६ ॥
हे विश्वामित्रा, हे जमदग्ने, हे वसिष्ठा, हे भरद्वाजा, हे गौतमा, हे वामदेवा! अत्रीने नमस्कारांसह आमच्या समूहाला स्वीकारले. हे सुशिक्षित पितरांनो, आमच्यावर कृपा करा.
18.3.17
कस्ये मृजाना अति यन्ति रिप्रमायुर्दधानाः प्रतरं नवीयः ।
आप्यायमानाः प्रजया धनेनाध स्याम सुरभयो गृहेषु ॥ १८.३.१७ ॥
स्वतःला शुद्ध करीत दोषांच्या पलीकडे जाणारे ते पितर, नवे व दीर्घ आयुष्य धारण करून, संतती व धनाने पुष्ट होऊन, आम्हीही घरांमध्ये सुगंधी व कल्याणकारी होऊ दे.
18.3.18
अञ्जते व्यञ्जते समञ्जते क्रतुं रिहन्ति मधुनाभ्यञ्जते ।
सिन्धोरुच्छ्वासे पतयन्तमुक्षणं हिरण्यपावाः पशुमासु गृह्नते ॥ १८.३.१८ ॥
ते अभिषेक करतात, विविध प्रकारे सजवतात, पूर्णपणे अभिषेक करतात; मधाने संकल्पाची चव घेऊन लेपतात. नदीच्या उसळीत उडणाऱ्या वृषभाला सोन्याने शुद्ध झालेले लोक पशूंमध्ये ग्रहण करतात.
18.3.19
यद्वो मुद्रं पितरः सोम्यं च तेनो सचध्वं स्वयशसो हि भूत ।
ते अर्वाणः कवय आ शृणोत सुविदत्रा विदथे हुयमानाः ॥ १८.३.१९ ॥
हे पितरांनो, तुमची जी सोमसंबंधी मुद्रा आहे, तिच्याशी जोडले जा, कारण तुम्ही स्वतःच यशस्वी आहात. वेगाने येणारे ते ज्ञानी पितर इथे येऊन ऐका, उदार दात्यांनो, यज्ञसभेत आवाहन झाल्यावर.
18.3.20
ये अत्रयो अङ्गिरसो नवग्वा इष्टावन्तो रातिषाचो दधानाः ।
दक्षिणावन्तः सुकृतो य उ स्थासद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वम् ॥ १८.३.२० ॥
जे अत्रि-वंशीय, अंगिरस-वंशीय, नवग्व, यज्ञवान, दानाचे अनुसरण करणारे, दक्षिणायुक्त, सुकर्मी—जे तुम्ही या कुशासनावर बसला आहात, तृप्त व्हा.
18.3.21
अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशशानाः ।
शुचीदयन् दीध्यत उक्थशसः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन् ॥ १८.३.२१ ॥
आता आमचे पितर—दूर गेलेले प्राचीन—हे अग्नी, ऋताची इच्छा धरून, तेजस्वी होऊन, उक्थांनी गात, पृथ्वी फोडून, अरुण प्रवाह उघडत गेले तसे.
18.3.22
सुकर्मानः सुरुचो देवयन्तो अयो न देवा जनिमा धमन्तः ।
शुचन्तो अग्निं वावृधन्त इन्द्रमुर्वीं गव्यां परिषदं नो अक्रन् ॥ १८.३.२२ ॥
चांगली कर्मे करणारे, तेजस्वी, देवांची इच्छा करणारे, जन्मतःच देवांसारखे लोखंड फुंकणारे, अग्नीला प्रज्वलित करणारे आणि इंद्राची वृद्धी करणारे आमच्यासाठी गायींनी भरलेले विशाल कुंपण बनवोत.
18.3.23
आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां जनिमान्त्युग्रः ।
मर्तासश्चिदुर्वशीरकृप्रन् वृधे चिदर्य उपरस्यायोः ॥ १८.३.२३ ॥
गाईंचा कळप दिसावा तसे पशू प्रकट झाले; देवांचा उग्र जन्म जवळ प्रकट झाला. मर्त्यांनीही विस्तीर्ण उषांची इच्छा केली; वाढीसाठी स्वामीची आणि आयूजवळ येणाऱ्या प्रकाशाची इच्छा केली.
18.3.24
अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्न् उषसो विभातीः ।
विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥ १८.३.२४ ॥
तुझ्यासाठी आम्ही चांगली कर्मे केली; तेजस्वी उषांनी ऋताला मुक्त केले. देव रक्षित असलेले सर्व कल्याण आम्ही यज्ञसभेत उत्तम वीरपुत्रांसह मोठ्याने वदू.
18.3.25
इन्द्रो मा मरुत्वान् प्राच्या दिशः पातु बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.२५ ॥
मरुतांसह इंद्र पूर्व दिशेकडून माझे रक्षण करो; आकाशाच्या वर पृथ्वी जशी, तशीच बाहूंतून पडलेली पृथ्वीही. लोक घडवणाऱ्यांची आणि मार्ग घडवणाऱ्यांची आम्ही पूजा करतो; देवांचे हविर्भागी जे येथे आहेत, त्यांची.
18.3.26
धाता मा निर्ऋत्या दक्षिणाया दिशः पातु बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.२६ ॥
धाता दक्षिण दिशेच्या निर्ऋतीपासून माझे रक्षण करो; आकाशाच्या वर पृथ्वी जशी, तशीच बाहूंतून पडलेली पृथ्वीही. लोक घडवणाऱ्यांची आणि मार्ग घडवणाऱ्यांची आम्ही पूजा करतो; देवांचे हविर्भागी जे येथे आहेत, त्यांची.
18.3.27
अदितिर्मादित्यैः प्रतीच्या दिशः पातु बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.२७ ॥
आदित्यांसह अदिती पश्चिम दिशेकडून माझे रक्षण करो; आकाशाच्या वर बाहूतून पडलेल्या पृथ्वीप्रमाणे. लोकनिर्माते आणि मार्गनिर्माते यांचे आम्ही यजन करतो; जे देवांच्या हविर्भागाचे भागीदार येथे आहात.
18.3.28
सोमो मा विश्वैर्देवैरुदीच्या दिशः पातु बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.२८ ॥
सर्व देवांसह सोम उत्तर दिशेकडून माझे रक्षण करो; आकाशाच्या वर बाहूतून पडलेल्या पृथ्वीप्रमाणे. लोकनिर्माते आणि मार्गनिर्माते यांचे आम्ही यजन करतो; जे देवांच्या हविर्भागाचे भागीदार येथे आहात.
18.3.29
धर्ता ह त्वा धरुणो धारयाता ऊर्ध्वं भानुं सविता द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.२९ ॥
धर्ता आणि धरुण तुला निश्चितपणे वर धारण करोत; आकाशाच्या वर सविता तेज उंच धरतो तसे. लोकनिर्माते आणि मार्गनिर्माते यांचे आम्ही यजन करतो; जे देवांच्या हविर्भागाचे भागीदार येथे आहात.
18.3.30
प्राच्यां त्वा दिशि पुरा सम्वृतः स्वधायामा दधामि बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.३० ॥
पूर्व दिशेत पूर्वीच वेढलेल्या तुला मी स्वधेत ठेवतो; आकाशाच्या वर बाहूतून पडलेल्या पृथ्वीप्रमाणे. लोकनिर्माते आणि मार्गनिर्माते यांचे आम्ही यजन करतो; जे देवांच्या हविर्भागाचे भागीदार येथे आहात.
18.3.31
दक्षिणायां त्वा दिशि पुरा सम्वृतः स्वधायामा दधामि बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.३१ ॥
दक्षिण दिशेत, पूर्वीपासून वेढलेल्या तुला मी स्वधेच्या स्थानी ठेवतो; हाताने फेकलेली पृथ्वी आकाशाच्या वर असावी तसे. जगांचे निर्माते, मार्गांचे निर्माते, जे देवांच्या हविर्भागाचे भागीदार आहात, ते तुम्ही येथे आहात; आम्ही तुमचे यजन करतो.
18.3.32
प्रतीच्यां त्वा दिशि पुरा संवृतः स्वधायामा दधामि बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.३२ ॥
पश्चिम दिशेत, पूर्वीपासून वेढलेल्या तुला मी स्वधेच्या स्थानी ठेवतो; हाताने फेकलेली पृथ्वी आकाशाच्या वर असावी तसे. जगांचे निर्माते, मार्गांचे निर्माते, जे देवांच्या हविर्भागाचे भागीदार आहात, ते तुम्ही येथे आहात; आम्ही तुमचे यजन करतो.
18.3.33
उदीच्यां त्वा दिशि पुरा सम्वृतः स्वधायामा दधामि बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.३३ ॥
उत्तर दिशेत, पूर्वीपासून वेढलेल्या तुला मी स्वधेच्या स्थानी ठेवतो; हाताने फेकलेली पृथ्वी आकाशाच्या वर असावी तसे. जगांचे निर्माते, मार्गांचे निर्माते, जे देवांच्या हविर्भागाचे भागीदार आहात, ते तुम्ही येथे आहात; आम्ही तुमचे यजन करतो.
18.3.34
ध्रुवायां त्वा दिशि पुरा संवृतः स्वधायामा दधामि बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.३४ ॥
ध्रुव दिशेत, पूर्वीपासून वेढलेल्या तुला मी स्वधेच्या स्थानी ठेवतो; हाताने फेकलेली पृथ्वी आकाशाच्या वर असावी तसे. जगांचे निर्माते, मार्गांचे निर्माते, जे देवांच्या हविर्भागाचे भागीदार आहात, ते तुम्ही येथे आहात; आम्ही तुमचे यजन करतो.
18.3.35
ऊर्ध्वायां त्वा दिशि पुरा सम्वृतः स्वधायामा दधामि बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि ।
लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ ॥ १८.३.३५ ॥
ऊर्ध्व दिशेत, पूर्वीच झाकलेल्या तुला स्वधेच्या लोकात ठेवतो. बाहूंतून पडलेली पृथ्वी जशी वरच्या द्युलोकाला (झाकते). लोक निर्माण करणाऱ्यांचे, मार्ग निर्माण करणाऱ्यांचे, देवांचा हविर्भाग घेणाऱ्या येथे असलेल्यांचे आम्ही यजन करतो.
18.3.36
धर्तासि धरुनोऽसि वंसगोऽसि ॥ १८.३.३६ ॥
तू धारक आहेस, तू दृढ आहेस, तू वंसग आहेस.
18.3.37
उदपूरसि मधुपूरसि वातपूरसि ॥ १८.३.३७ ॥
तू उदकाने भरलेला आहेस, तू मधाने भरलेला आहेस, तू वाऱ्याने भरलेला आहेस.
18.3.38
इतश्च मामुतश्चावतां यमे इव यतमाने यदैतम् ।
प्र वां भरन् मानुषा देवयन्तो आ सीदतां स्वमु लोकं विदाने ॥ १८.३.३८ ॥
येथून आणि तेथून मला रक्षो; यमासारखे प्रयत्न करून तुम्ही दोघे आलात तेव्हा. मानव देवांची इच्छा करून तुमच्यासाठी आणोत; आपापले लोक जाणून ते बसोत.
18.3.39
स्वासस्थे भवतमिन्दवे नो युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिः ।
वि श्लोक एति पथ्येव सूरिः शृण्वन्तु विश्वे अमृतास एतत् ॥ १८.३.३९ ॥
तुम्ही दोघे चांगल्या श्वासाचे आहात; आमच्यासाठी इंदू (सोम)साठी व्हा. तुम्हा दोघांसाठी प्राचीन ब्रह्माला नमस्कारांसह जोडतो. स्तुतीत ते वेगळे जाते, मार्गावरील ज्ञानी जसे; सर्व अमृत हे ऐकोत.
18.3.40
त्रीणि पदानि रुपो अन्वरोहच्चतुष्पदीमन्वेतद्व्रतेन ।
अक्षरेण प्रति मिमीते अर्कमृतस्य नाभावभि सं पुनाति ॥ १८.३.४० ॥
त्याने रूपाची तीन पदे चढली; व्रताने चार पायांच्या (वाणीच्या) मागोमाग. अक्षराने तो अर्काचे (स्तुतीचे) माप घेतो; ऋताच्या नाभीकडे पूर्णपणे शुद्ध करतो.
18.3.41
देवेभ्यः कमवृणीत मृत्युं प्रजायै किममृतं नावृणीत ।
बृहस्पतिर्यज्ञमतनुत ऋषिः प्रियां यमस्तन्वमा रिरेच ॥ १८.३.४१ ॥
देवांनी कोणाला मृत्यू म्हणून निवडले? संततीसाठी अमृत का निवडले नाही? ऋषी बृहस्पतीने यज्ञ विस्तारला; यमाने आपले प्रिय शरीर सोडले.
18.3.42
त्वमग्न ईडितो जातवेदोऽवाड्ढव्यानि सुरभीणि कृत्वा ।
प्रादाः पितृभ्यः स्वधया ते अक्षन्न् अद्धि त्वं देव प्रयता हवींषि ॥ १८.३.४२ ॥
हे अग्ने, स्तुत्य जातवेदा, सुगंधी हव्ये वाहून स्वधेसह पितरांना तू दिलीस. ते भक्षण करोत; हे देवा, अर्पिलेली हवी तू भक्षण कर.
18.3.43
आसीनासो अरुणीनामुपस्थे रयिं धत्त दाशुषे मर्त्याय ।
पुत्रेभ्यः पितरस्तस्य वस्वः प्र यच्छत त इहोर्जं दधात ॥ १८.३.४३ ॥
अरुणी उषांच्या मांडीवर बसलेल्या पितरांनो, दात्या मानवाला धन द्या. त्या धनातून पुत्रांना द्या; ते येथे ऊर्जा धारण करोत.
18.3.44
अग्निष्वात्ताः पितर एह गच्छत सदःसदः सदत सुप्रणीतयः ।
अत्तो हवींषि प्रयतानि बर्हिषि रयिं च नः सर्ववीरं दधात ॥ १८.३.४४ ॥
अग्नीने भक्षिलेल्या पितरांनो, येथे या; प्रत्येक आसनावर बसा. सुमार्गदर्शक पितरांनो, दर्भावर अर्पिलेली हवी भक्षण करा; आम्हाला सर्व वीरांसह धन धारण करवा.
18.3.45
उपहूता नः पितरः सोम्यासो बर्हिष्येषु निधिषु प्रियेषु ।
त आ गमन्तु त इह श्रुवन्त्वधि ब्रुवन्तु तेऽवन्त्वस्मान् ॥ १८.३.४५ ॥
आम्ही आवाहन केलेले सोमयोग्य पितर, दर्भावरील या प्रिय निधींत येवोत. ते येथे ऐकोत, आमच्याविषयी बोलोत आणि आमचे रक्षण करोत.
18.3.46
ये नः पितुः पितरो ये पितामहा अनूजहिरे सोमपीथं वसिष्ठाः ।
तेभिर्यमः सम्रराणो हवींष्युशन्न् उशद्भिः प्रतिकाममत्तु ॥ १८.३.४६ ॥
आमच्या वडिलांचे पितर आणि पितामह, ज्या वसिष्ठांनी सोमपान केले — त्यांच्यासह यमाने आनंदित होऊन, इच्छुकांसह हविष्ये यथेच्छ भक्षण करावीत.
18.3.47
ये तातृषुर्देवत्रा जेहमाना होत्राविदः स्तोमतष्टासो अर्कैः ।
आग्ने याहि सहस्रं देववन्दैः सत्यैः कविभिर्ऋषिभिर्घर्मसद्भिः ॥ १८.३.४७ ॥
देवांमध्ये जे तृषार्त होते, उत्सुकतेने होत्र जाणणारे, स्तोत्र रचणारे, मंत्रांसह — हे अग्ने, देववंदित सहस्रांसह ये; सत्य, कवी, ऋषी, घर्मावर बसणाऱ्यांसह ये.
18.3.48
ये सत्यासो हविरदो हविष्पा इन्द्रेण देवैः सरथं तुरेण ।
आग्ने याहि सुविदत्रेभिरर्वाङ्परैः पूर्वैर्ऋषिभिर्घर्मसद्भिः ॥ १८.३.४८ ॥
हविष्य खाणारे आणि हविष्य पिणारे जे सत्य, इंद्र आणि देवांसह एकाच रथात वेगवान — हे अग्ने, उदार पितर, पूर्वीचे प्राचीन ऋषी, घर्मावर बसणाऱ्यांसह येथे ये.
18.3.49
उप सर्प मातरं भूमिमेतामुरुव्यचसं पृथिवीं सुशेवाम् ।
ऊर्णम्रदाः पृथिवी दक्षिणावत एषा त्वा पातु प्रपथे पुरस्तात् ॥ १८.३.४९ ॥
या माता भूमीजवळ जा, विस्तीर्ण पसरलेल्या, अत्यंत सुखदायी पृथ्वीजवळ. दक्षिणा देणाऱ्याच्या लोकरीप्रमाणे मऊ पृथ्वी — ती मार्गात पुढून तुझे रक्षण करो.
18.3.50
उच्छ्वञ्चस्व पृथिवि मा नि बाधथाः सूपायनास्मै भव सूपसर्पणा ।
माता पुत्रं यथा सिचाभ्येनं भूम ऊर्णुहि ॥ १८.३.५० ॥
हे पृथ्वी, वर ऊठ, खाली दाबू नकोस. हिच्यासाठी सहज पोहोचण्याजोगी, सहज जवळ जाण्याजोगी हो. माता जसे पुत्राला कुशीने झाकते, तसे हे भूमी, हिला झाकून घे.
18.3.51
उच्छ्वञ्चमाना पृथिवी सु तिष्ठतु सहस्रं मित उप हि श्रयन्ताम् ।
ते गृहासो घृतश्चुतः स्योना विश्वाहास्मै शरणाः सन्त्वत्र ॥ १८.३.५१ ॥
वर पसरलेली पृथ्वी चांगली स्थिर राहो; मोजलेली हजार स्थाने तिच्याजवळ वस्ती करोत. ते घृत पाझरणारे, सुखकर घरे नेहमी येथे याच्यासाठी आश्रय होवोत.
18.3.52
उत्ते स्तभ्नामि पृथिवीं त्वत्परीमं लोगं निदधन् मो अहं रिषम् ।
एतां स्थूणां पितरो धारयन्ति ते तत्र यमः सादना ते कृणोतु ॥ १८.३.५२ ॥
तुझ्यासाठी मी पृथ्वीला वर धरतो; हे सभोवतालचे जग तुझ्यापासून दूर ठेवून मी हानी न पावो. हा खांब पितर धरून ठेवतात; तेथे यमाने तुझे वास्तव्य करावे.
18.3.53
इममग्ने चमसं मा वि जिह्वरः प्रियो देवानामुत सोम्यानाम् ।
अयं यश्चमसो देवपानस्तस्मिन् देवा अमृता मादयन्ताम् ॥ १८.३.५३ ॥
हे अग्ने, हे चमस तू चाटून वाया घालवू नकोस; हे देवांना आणि सोम्यांना प्रिय आहे. देवांचे पेय असलेल्या या चमसात अमर देव आनंदित होवोत.
18.3.54
अथर्वा पूर्णं चमसं यमिन्द्रायाबिभर्वाजिनीवते ।
तस्मिन् कृणोति सुकृतस्य भक्षं तस्मिन् इन्दुः पवते विश्वदानीम् ॥ १८.३.५४ ॥
अथर्वा भरलेला चमस बलवान इंद्रासाठी आणतो; त्यात तो सत्कर्माचा वाटा ठेवतो. त्या चमसातच इंदू नेहमी वाहतो व शुद्ध होतो.
18.3.55
यत्ते कृष्णः शकुन आतुतोद पिपीलः सर्प उत वा श्वापदः ।
अग्निष्टद्विश्वादगदं कृणोतु सोमश्च यो ब्राह्मणामाविवेश ॥ १८.३.५५ ॥
काळ्या पक्ष्याने तुला टोचले असेल, किंवा मुंगी, साप अथवा हिंस्र पशूने; तर त्या सर्वांपासून अग्नीने तुझे औषध करावे, आणि ब्राह्मणात शिरलेल्या सोमानेही तसेच करावे.
18.3.56
पयस्वतीरोषधयः पयस्वन् मामकं पयः ।
अपां पयसो यत्पयस्तेन मा सह शुम्भतु ॥ १८.३.५६ ॥
पोषक औषधी, माझे स्वतःचे पोषक रस, पाण्यांचा जो पोषक रस आहे त्याने त्या मला एकत्र सुशोभित करोत.
18.3.57
इमा नारीरविधवाः सुपत्नीराञ्जनेन सर्पिषा सं स्पृशन्ताम् ।
अनश्रवो अनमीवाः सुरत्ना आ रोहन्तु जनयो योनिमग्रे ॥ १८.३.५७ ॥
पती जिवंत असलेल्या, चांगले पती असलेल्या या स्त्रिया अंजन आणि तुपाने एकमेकींना स्पर्श करोत. अश्रुरहित, रोगरहित, चांगले अलंकार असलेल्या या स्त्रिया प्रथम योनीवर आरूढ होवोत.
18.3.58
सं गच्छस्व पितृभिः सं यमेनेष्टापूर्तेन परमे व्योमन् ।
हित्वावद्यं पुनरस्तमेहि सं गच्छतां तन्वा सुवर्चाः ॥ १८.३.५८ ॥
पितरांसह आणि यमासह एकत्र हो; परम आकाशात इष्टापूर्तासह एकत्र हो. दोष सोडून पुन्हा घरी ये; सुंदर तेजस्वी शरीराने ते एकत्र होवोत.
18.3.59
ये नः पितुः पितरो ये पितामहा य आविविशुरुर्वन्तरिक्षम् ।
तेभ्यः स्वरादसुनीतिर्नो अद्य वथावशं तन्वः कल्पयाति ॥ १८.३.५९ ॥
आमच्या वडिलांचे पूर्वज, आजोबा, विशाल अंतरिक्षात प्रवेश केलेले—त्यांच्यासाठी, स्वर्गातून प्राण चालविणारा आज आमचे शरीर वाऱ्याच्या इच्छेनुसार सिद्ध करो.
18.3.60
शं ते नीहारो भवतु शं ते प्रुष्वाव शीयताम् ।
शीतिके शीतिकावति ह्लादिके ह्लादिकावति ।
मण्डूक्यप्सु शं भुव इमं स्वग्निं शमय ॥ १८.३.६० ॥
तुला धुके शुभ असो; तुला थेंबे शुभ असोत, गारवा स्थिर होवो. हे शीतले, गारवा असलेली; हे आल्हादिनी, आल्हाद असलेली; मण्डूकी, पाण्यात शुभ हो; या अग्नीला (तापाला) शांत कर.
18.3.61
विवस्वान् नो अभयं कृणोतु यः सुत्रामा जीरदानुः सुदानुः ।
इहेमे वीरा बहवो भवन्तु गोमदश्ववन् मय्यस्तु पुष्टम् ॥ १८.३.६१ ॥
विवस्वान् आम्हाला अभय देवो; तो उत्तम रक्षक, दीर्घायुष्य देणारा आणि उदार आहे. येथे हे वीर पुष्कळ होवोत; माझ्यात गायी व घोड्यांनी युक्त पुष्टी असो.
18.3.62
विवस्वान् नो अमृतत्वे दधातु परैतु मृत्युरमृतं न ऐतु ।
इमान् रक्षतु पुरुषान् आ जरिम्णो मो स्वेषामसवो यमं गुः ॥ १८.३.६२ ॥
विवस्वान् आम्हाला अमरत्वात स्थिर करो; मृत्यू दूर जावो, अमृत आमच्याकडे येवो. या पुरुषांचे तो वृद्धापकाळापर्यंत रक्षण करो; स्वतःचे प्राण यमाकडे न जावोत.
18.3.63
यो दध्रे अन्तरिक्षे न मह्ना पितॄणां कविः प्रमतिर्मतीनाम् ।
तमर्चत विश्वमित्रा हविर्भिः स नो यमः प्रतरं जीवसे धात् ॥ १८.३.६३ ॥
आपल्या महिम्याने अंतरिक्षात पितरांना धारण करणारा, कवी व विचारांचा दूरदर्शी प्रमती — त्याला सर्व मित्रांनी हविर्द्रव्यांनी पूजावे. तो यम आम्हाला जगण्यासाठी अधिक आयुष्य देवो.
18.3.64
आ रोहत दिवमुत्तमामृषयो मा बिभीतन ।
सोमपाः सोमपायिन इदं वः क्रियते हविरगन्म ज्योतिरुत्तमम् ॥ १८.३.६४ ॥
हे ऋषींनो, उत्तम दिव्यलोकावर चढा; भिऊ नका. हे सोमपान करणाऱ्यांनो, तुमच्यासाठी हे हविर्द्रव्य सिद्ध केले जात आहे; आम्ही उत्तम ज्योतीपर्यंत पोहोचलो आहोत.
18.3.65
प्र केतुना बृहता भात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति ।
दिवश्चिदन्तादुपमामुदानडपामुपस्थे महिषो ववर्ध ॥ १८.३.६५ ॥
अग्नी आपल्या महान तेजाने प्रकाशतो; वर्षणारा वृषभ जसा तो द्यावापृथिवींमध्ये गर्जतो. स्वर्गाच्या टोकापासूनच तो उच्चतम शिखरापर्यंत उठला आहे; उदकांच्या कुशीत तो महिम्याने वाढला आहे.
18.3.66
नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं ह्र्दा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा ।
हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरन्युम् ॥ १८.३.६६ ॥
स्वर्गाच्या आकाशात खाली उतरणाऱ्या सुंदर पंखांच्या तुला, हृदयाने इच्छिणाऱ्यांनी पाहिले — सोनेरी पंखांच्या, वरुणाच्या दूताला, यमाच्या स्थानातील चंचल पक्ष्याला.
18.3.67
इन्द्र क्रतुं न आ भर पिता पुत्रेभ्यो यथा ।
शिक्षा णो अस्मिन् पुरुहूत यामनि जीवा ज्योतिरशीमहि ॥ १८.३.६७ ॥
हे इंद्रा, वडील मुलांना देतात तसा आम्हाला संकल्प दे. हे पुरुहूता, या जीवनप्रवासात आम्हाला शिकव; जिवंत राहून प्रकाश मिळवू दे.
18.3.68
अपूपापिहितान् कुम्भान् यांस्ते देवा अधारयन् ।
ते ते सन्तु स्वधावन्तो मधुमन्तो घृतश्चुतः ॥ १८.३.६८ ॥
पुऱ्यांनी झाकलेले जे घडे देवांनी तुझ्यासाठी ठेवले, ते स्वधेने भरलेले, मधुर आणि तूप पाझरणारे होवोत.
18.3.69
यास्ते धाना अनुकिरामि तिलमिश्रा स्वधावतीः ।
तास्ते सन्तु विभ्वीः प्रभ्वीस्तास्ते यमो राजानु मन्यताम् ॥ १८.३.६९ ॥
तुझ्यासाठी तिळमिश्रित जी धान्ये मी विखुरतो, ती स्वधेने भरलेली असोत. ती तुला विपुल आणि प्रभावी होवोत; राजा यमाने ती तुझ्यासाठी स्वीकारावीत.
18.3.70
पुनर्देहि वनस्पते य एष निहितस्त्वयि ।
यथा यमस्य सादन आसातौ विदथा वदन् ॥ १८.३.७० ॥
हे वनस्पती, तुझ्यात ठेवलेले हे पुन्हा दे; यमाच्या आसनावर, सभेत यज्ञवचने बोलत तो राहो.
18.3.71
आ रभस्व जातवेदस्तेजस्वद्धरो अस्तु ते ।
शरीरमस्य सं दहाथैनं देहि सुकृतामु लोके ॥ १८.३.७१ ॥
हे जातवेदा, प्रज्वलित हो; तुझी ज्वाला तेजस्वी होवो. याचे शरीर पूर्ण जाळ आणि याला सुकृतांच्या लोकात ठेव.
18.3.72
ये ते पूर्वे परागता अपरे पितरश्च ये ।
तेभ्यो घृतस्य कुल्यैतु शतधारा व्युन्दती ॥ १८.३.७२ ॥
जे तुझे पूर्वज निघून गेले आणि जे नंतरचे पितर आहेत, त्यांच्यासाठी तुपाची शंभर धारांची वाहिनी वाहू दे.
18.3.73
एतदा रोह वय उन्मृजानः स्वा इह बृहदु दीदयन्ते ।
अभि प्रेहि मध्यतो माप हास्थाः पितॄनां लोकं प्रथमो यो अत्र ॥ १८.३.७३ ॥
या वयावर चढ, स्वतःला शुद्ध करीत; येथे तुझे स्वजन मोठ्या तेजाने चमकतात. मधून पुढे जा, पडू नकोस; पितरांच्या लोकाकडे जा, जो येथे प्रथम पोहोचला तसा.