ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.112.1
ततः सत्यवती दीना कृपणा पुत्रगृद्धिनी ।
पुत्रस्य कृत्वा कार्याणि स्नुषाभ्यां सह भारत ॥ १.११२.१ ॥
ତା'ପରେ ଦୁଃଖିତା, ଦୀନା, ପୁତ୍ରାସକ୍ତା ସତ୍ୟବତୀ ଦୁଇ ପୁତ୍ରବଧୂଙ୍କ ସହିତ ପୁତ୍ରର ଶେଷକର୍ମ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
1.112.2
समाश्वास्य स्नुषे ते च भर्तृशोकनिपीडिते ।
धर्मं च पितृवंशं च मातृवंशं च भामिनी।
प्रसमीक्ष्य महाभागा गाङ्गेयं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.११२.२ ॥
ପତି ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଦୁଇ ପୁତ୍ରବଧୂଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଧର୍ମ, ପିତୃବଂଶ ଓ ମାତୃବଂଶ ବିଚାର କରି, ସେହି ମହାଭାଗା ଭାମିନୀ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.112.3
दुःखार्दिता तु सा देवी मज्जन्ती शोकसागरे ।
शन्तनोर्धर्मनित्यस्य कौरव्यस्य यशस्विनः।
त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च संतानश्च प्रतिष्ठितः ॥ १.११२.३ ॥
ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତା ସେହି ଦେବୀ ଶୋକସାଗରରେ ବୁଡ଼ି ଯାଉଥିବାବେଳେ କହିଲେ: ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯଶସ୍ୱୀ କୌରବ୍ୟ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପିଣ୍ଡ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ସନ୍ତାନ ତୁମରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
1.112.4
भ्राता विचित्रवीर्यस्ते भूतानामन्तमेयिवान् ।
यथाकर्म शुभं कृत्वा स्वर्गोपगमनं ध्रुवम्।
यथा चायुर्ध्रुवं सत्ये त्वयि धर्मस्तथा ध्रुवः ॥ १.११२.४ ॥
ତୁମ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅନ୍ତକୁ ପାଇଛନ୍ତି। ଶୁଭ କର୍ମ କରି, କର୍ମାନୁସାରେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ସତ୍ୟରେ ଯେପରି ତୁମ ଆୟୁ ସ୍ଥିର, ସେପରି ତୁମରେ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର।
1.112.5
वेत्थ धर्मांश्च धर्मज्ञ समासेनेतरेण च ।
विविधास्त्वं श्रुतीर्वेत्थ वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.११२.५ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଓ ବିସ୍ତାରରେ ଜାଣ। ବିବିଧ ଶ୍ରୁତି ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସବୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣ।
1.112.6
व्यवस्थानं च ते धर्मे कुलाचारं च लक्षये ।
प्रतिपत्तिं च कृच्छ्रेषु शुक्राङ्गिरसयोरिव ॥ १.११२.६ ॥
ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତି ଓ କୁଳାଚାର ମୁଁ ଦେଖୁଛି; କଠିନ ସମୟରେ ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପରି ତୁମ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁଛି।
1.112.7
तस्मात्सुभृशमाश्वस्य त्वयि धर्मभृतां वर ।
कार्ये त्वां विनियोक्ष्यामि तच्छ्रुत्वा कर्तुमर्हसि ॥ १.११२.७ ॥
ତେଣୁ, ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଲ ଭାବେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି; ତାହା ଶୁଣି ତୁମେ କରିବା ଉଚିତ।
1.112.8
मम पुत्रस्तव भ्राता वीर्यवान्सुप्रियश्च ते ।
बाल एव गतः स्वर्गमपुत्रः पुरुषर्षभ ॥ १.११२.८ ॥
ମୋ ପୁତ୍ର, ତୁମ ଭାଇ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଓ ତୁମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲା; ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବାଳକ ହିଁ ପୁତ୍ରହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଛି।
1.112.9
इमे महिष्यौ भ्रातुस्ते काशिराजसुते शुभे ।
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च भारत ॥ १.११२.९ ॥
ଏମାନେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ; କାଶିରାଜଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟା, ରୂପ ଓ ଯୌବନସମ୍ପନ୍ନା; ହେ ଭାରତ, ସେମାନେ ପୁତ୍ରକାମୀ।
1.112.10
तयोरुत्पादयापत्यं सन्तानाय कुलस्य नः ।
मन्नियोगान्महाबाहो धर्मं कर्तुमिहार्हसि ॥ १.११२.१० ॥
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଆମ କୁଳର ବଂଶ ପାଇଁ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ କର; ହେ ମହାବାହୁ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଠାରେ ଏହି ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ।
1.112.11
राज्ये चैवाभिषिच्यस्व भारताननुशाधि च ।
दारांश्च कुरु धर्मेण मा निमज्जीः पितामहान् ॥ १.११२.११ ॥
ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଅ ଏବଂ ଭରତମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କର; ଧର୍ମରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମ ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ଡୁବିବାକୁ ଦିଅ ନାହିଁ।
1.112.12
तथोच्यमानो मात्रा स सुहृद्भिश्च परन्तपः ।
इत्युवाचाथ धर्मात्मा धर्म्यमेवोत्तरं वचः ॥ १.११२.१२ ॥
ମାତା ଓ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ସେ ପରନ୍ତପ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ଉତ୍ତର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.112.13
असंशयं परो धर्मस्त्वया मातरुदाहृतः ।
त्वमपत्यं प्रति च मे प्रतिज्ञां वेत्थ वै परां ॥ १.११२.१३ ॥
ହେ ମାତା, ଆପଣ ନିଃସନ୍ଦେହ ପରମ ଧର୍ମ କହିଲେ। ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ ମୋର ମହାନ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି।
1.112.14
जानासि च यथावृत्तं शुल्कहेतोस्त्वदन्तरे ।
स सत्यवति सत्यं ते प्रतिजानाम्यहं पुनः ॥ १.११२.१४ ॥
ବିବାହ ମୂଲ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଓ ପିତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି। ହେ ସତ୍ୟବତୀ, ସେହି ସତ୍ୟ ମୁଁ ପୁଣି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି।
1.112.15
परित्यजेयं त्रैलोक्यं राज्यं देवेषु वा पुनः ।
यद्वाऽप्यधिकमेताभ्यां न तु सत्यं कथंचन ॥ १.११२.१५ ॥
ମୁଁ ତ୍ରିଲୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରେ, କିମ୍ବା ଏ ଦୁହିଁଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଯାହା ଅଛି ତାହା ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରେ। କିନ୍ତୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସତ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ।
1.112.16
त्यजेच्च पृथिवी गन्धमापश्च रसमात्मनः ।
ज्योतिस्तथा त्यजेद्रूपं वायुः स्पर्शगुणं त्यजेत् ॥ १.११२.१६ ॥
ପୃଥିବୀ ନିଜର ଗନ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରୁ, ଜଳ ନିଜର ରସ ତ୍ୟାଗ କରୁ, ସେହିପରି ଅଗ୍ନି ନିଜର ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରୁ, ଓ ବାୟୁ ନିଜର ସ୍ପର୍ଶଗୁଣ ତ୍ୟାଗ କରୁ।
1.112.17
प्रभां समुत्सृजेदर्को धूमकेतुस्तथोष्मताम् ।
त्यजेच्छब्दं तथाऽऽकाशं सोमः शीतांशुतां त्यजेत् ॥ १.११२.१७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜର ପ୍ରଭା ତ୍ୟାଗ କରୁ, ଧୂମକେତୁ (ଅଗ୍ନି) ନିଜର ଉଷ୍ଣତା ତ୍ୟାଗ କରୁ, ସେହିପରି ଆକାଶ ନିଜର ଶବ୍ଦ ତ୍ୟାଗ କରୁ, ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ନିଜର ଶୀତଳ କିରଣ ତ୍ୟାଗ କରୁ।
1.112.18
विक्रमं वृत्रहा जह्याद्धर्मं जह्याच्च धर्मराट् ।
न त्वहं सत्यमुत्स्रष्टुं व्यवसेयं कथंचन ॥ १.११२.१८ ॥
ବୃତ୍ରହା (ଇନ୍ଦ୍ର) ବିକ୍ରମ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ, ଧର୍ମରାଜ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସତ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିବି ନାହିଁ।
1.112.19
तन्न जात्वन्यथा कुर्यां लोकानामपि संक्षये ।
अमरत्वस्य वा हेतोस्त्रैलोक्यस्य धनस्य च ॥ १.११२.१९ ॥
ଲୋକମାନଙ୍କ ବିନାଶରେ ମଧ୍ୟ, ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ, ତ୍ରିଲୋକ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଧନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କଦାପି ତାହାର ବିପରୀତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ।
1.112.20
एवमुक्ता तु पुत्रेण भूरिद्रविणतेजसा ।
माता सत्यवती भीष्ममुवाच तदनन्तरम् ॥ १.११२.२० ॥
ଅପାର ଧନ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର ଏହିପରି କହିବା ପରେ ମାତା ସତ୍ୟବତୀ ପରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.112.21
जानामि ते स्थितिं सत्ये परां सत्यपराक्रम ।
इच्छन्सृजेथास्त्रींल्लोकानन्यांस्त्वं स्वेन तेजसा ॥ १.११२.२१ ॥
ହେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ, ସତ୍ୟରେ ତୁମ ସ୍ଥିତି ପରମ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ; ଇଚ୍ଛା କଲେ ତୁମେ ନିଜ ତେଜରେ ଅନ୍ୟ ତିନି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ।
1.112.22
जानामि चैवं सत्यं तन्मदर्थे यच्च भाषितम् ।
आपद्धर्मं त्वमावेक्ष्य वह पैतामहीं धुरम् ॥ १.११२.२२ ॥
ମୋ ପାଇଁ ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା ତାହା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ; ଆପଦ୍ଧର୍ମ ବିଚାରି ପିତାମହଙ୍କ ଭାର ତୁମେ ବହନ କର।
1.112.23
यथा ते कुलतन्तुश्च धर्मश्च न पराभवेत् ।
सुहृदश्च प्रहृष्येरंस्तथा कुरु परन्तप ॥ १.११२.२३ ॥
ତୁମ କୁଳତନ୍ତୁ ଓ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ନ ହୁଅନ୍ତୁ, ମିତ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ, ହେ ପରନ୍ତପ, ସେପରି କର।
1.112.24
आत्मनश्च हितं तात प्रियं च मम भारत ।
लालप्यमानां तामेवं कृपणां पुत्रगृद्धिनीम्।
धर्मादपेतं ब्रुवतीं भीष्मो भूयोऽब्रवीदिदम् ॥ १.११२.२४ ॥
ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ, ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ଲୋଭୀ ହୋଇ ଏପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ସେହି ଦୀନାକୁ ଭୀଷ୍ମ ପୁଣି କହିଲେ: 'ହେ ଭାରତ, ତୁମ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଯାହା ହିତକର ଓ ପ୍ରିୟ...'
1.112.25
राज्ञि धर्मानवेक्षस्व मा नः सर्वान्व्यनीनशः ।
सत्याच्च्युतिः क्षत्रियस्य न धर्मेषु प्रशस्यते ॥ १.११२.२५ ॥
ରାଣୀ, ଧର୍ମ ବିଚାର କର; ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କର ନାହିଁ। ସତ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତି କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ।
1.112.26
शान्तनोरपि संतानं यथा स्यादक्षयं भुवि ।
तत्ते धर्मं प्रवक्ष्यामि क्षात्रं राज्ञि सनातनम् ॥ १.११२.२६ ॥
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଅକ୍ଷୟ ରହୁ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମକୁ କ୍ଷାତ୍ର ଧର୍ମ କହିବି, ଯାହା ସନାତନ, ହେ ରାଣୀ।