ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.112.1
ततः सत्यवती दीना कृपणा पुत्रगृद्धिनी ।
पुत्रस्य कृत्वा कार्याणि स्नुषाभ्यां सह भारत ॥ १.११२.१ ॥
ਫਿਰ ਦੁੱਖੀ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨੇ ਦੋ ਨੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
1.112.2
समाश्वास्य स्नुषे ते च भर्तृशोकनिपीडिते ।
धर्मं च पितृवंशं च मातृवंशं च भामिनी।
प्रसमीक्ष्य महाभागा गाङ्गेयं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.११२.२ ॥
ਪਤੀ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਮ, ਪਿਤਰ-ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਤਰ-ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਭਾਗਾ ਭਾਮਿਨੀ ਨੇ ਗਾਂਗੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.112.3
दुःखार्दिता तु सा देवी मज्जन्ती शोकसागरे ।
शन्तनोर्धर्मनित्यस्य कौरव्यस्य यशस्विनः।
त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च संतानश्च प्रतिष्ठितः ॥ १.११२.३ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸੋਗ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ: ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕੌਰਵ ਸ਼ੰਤਨੂ ਦਾ ਪਿੰਡ, ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
1.112.4
भ्राता विचित्रवीर्यस्ते भूतानामन्तमेयिवान् ।
यथाकर्म शुभं कृत्वा स्वर्गोपगमनं ध्रुवम्।
यथा चायुर्ध्रुवं सत्ये त्वयि धर्मस्तथा ध्रुवः ॥ १.११२.४ ॥
ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸਵਰਗ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1.112.5
वेत्थ धर्मांश्च धर्मज्ञ समासेनेतरेण च ।
विविधास्त्वं श्रुतीर्वेत्थ वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.११२.५ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਤੂੰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਰੂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
1.112.6
व्यवस्थानं च ते धर्मे कुलाचारं च लक्षये ।
प्रतिपत्तिं च कृच्छ्रेषु शुक्राङ्गिरसयोरिव ॥ १.११२.६ ॥
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਕੁਲਾਚਾਰ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵਾਂਗ ਤੇਰਾ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
1.112.7
तस्मात्सुभृशमाश्वस्य त्वयि धर्मभृतां वर ।
कार्ये त्वां विनियोक्ष्यामि तच्छ्रुत्वा कर्तुमर्हसि ॥ १.११२.७ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਸ਼ਟ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਵਾਂਗਾ; ਉਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.112.8
मम पुत्रस्तव भ्राता वीर्यवान्सुप्रियश्च ते ।
बाल एव गतः स्वर्गमपुत्रः पुरुषर्षभ ॥ १.११२.८ ॥
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ; ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਉਹ ਬਾਲਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਗਿਆ।
1.112.9
इमे महिष्यौ भ्रातुस्ते काशिराजसुते शुभे ।
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च भारत ॥ १.११२.९ ॥
ਇਹ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ ਹਨ; ਕਾਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਧੀਆਂ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
1.112.10
तयोरुत्पादयापत्यं सन्तानाय कुलस्य नः ।
मन्नियोगान्महाबाहो धर्मं कर्तुमिहार्हसि ॥ १.११२.१० ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਔਲਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਏਥੇ ਇਹ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ।
1.112.11
राज्ये चैवाभिषिच्यस्व भारताननुशाधि च ।
दारांश्च कुरु धर्मेण मा निमज्जीः पितामहान् ॥ १.११२.११ ॥
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਤਨੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ; ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਨਾ ਦੇ।
1.112.12
तथोच्यमानो मात्रा स सुहृद्भिश्च परन्तपः ।
इत्युवाचाथ धर्मात्मा धर्म्यमेवोत्तरं वचः ॥ १.११२.१२ ॥
ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਪਰੰਤਪ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਧਰਮਯੁਕਤ ਉੱਤਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.112.13
असंशयं परो धर्मस्त्वया मातरुदाहृतः ।
त्वमपत्यं प्रति च मे प्रतिज्ञां वेत्थ वै परां ॥ १.११२.१३ ॥
ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪਰਮ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ। ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
1.112.14
जानासि च यथावृत्तं शुल्कहेतोस्त्वदन्तरे ।
स सत्यवति सत्यं ते प्रतिजानाम्यहं पुनः ॥ १.११२.१४ ॥
ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੁੱਲ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਸਤਿਆਵਤੀ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
1.112.15
परित्यजेयं त्रैलोक्यं राज्यं देवेषु वा पुनः ।
यद्वाऽप्यधिकमेताभ्यां न तु सत्यं कथंचन ॥ १.११२.१५ ॥
ਮੈਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚਲਾ ਰਾਜ ਵੀ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਾਂਗਾ।
1.112.16
त्यजेच्च पृथिवी गन्धमापश्च रसमात्मनः ।
ज्योतिस्तथा त्यजेद्रूपं वायुः स्पर्शगुणं त्यजेत् ॥ १.११२.१६ ॥
ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਗੰਧ ਤਿਆਗੇ, ਪਾਣੀ ਆਪਣਾ ਰਸ ਤਿਆਗੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਤਿਆਗੇ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਆਪਣਾ ਸਪਰਸ਼ ਗੁਣ ਤਿਆਗੇ।
1.112.17
प्रभां समुत्सृजेदर्को धूमकेतुस्तथोष्मताम् ।
त्यजेच्छब्दं तथाऽऽकाशं सोमः शीतांशुतां त्यजेत् ॥ १.११२.१७ ॥
ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤਿਆਗੇ, ਧੂਮਕੇਤੂ (ਅੱਗ) ਆਪਣੀ ਗਰਮੀ ਤਿਆਗੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਆਪਣਾ ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਗੇ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ੀਤਲਤਾ ਤਿਆਗੇ।
1.112.18
विक्रमं वृत्रहा जह्याद्धर्मं जह्याच्च धर्मराट् ।
न त्वहं सत्यमुत्स्रष्टुं व्यवसेयं कथंचन ॥ १.११२.१८ ॥
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ (ਇੰਦਰ) ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦੇਵੇ; ਪਰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਛੱਡਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।
1.112.19
तन्न जात्वन्यथा कुर्यां लोकानामपि संक्षये ।
अमरत्वस्य वा हेतोस्त्रैलोक्यस्य धनस्य च ॥ १.११२.१९ ॥
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਮਰਤਾ ਲਈ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਧਨ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।
1.112.20
एवमुक्ता तु पुत्रेण भूरिद्रविणतेजसा ।
माता सत्यवती भीष्ममुवाच तदनन्तरम् ॥ १.११२.२० ॥
ਬਹੁਤ ਧਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਤਾ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ।
1.112.21
जानामि ते स्थितिं सत्ये परां सत्यपराक्रम ।
इच्छन्सृजेथास्त्रींल्लोकानन्यांस्त्वं स्वेन तेजसा ॥ १.११२.२१ ॥
ਹੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਥਿਤੀ ਪਰਮ ਹੈ; ਜੇ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
1.112.22
जानामि चैवं सत्यं तन्मदर्थे यच्च भाषितम् ।
आपद्धर्मं त्वमावेक्ष्य वह पैतामहीं धुरम् ॥ १.११२.२२ ॥
ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਉਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਆਪਦਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦਾ ਭਾਰ ਤੂੰ ਚੁੱਕ।
1.112.23
यथा ते कुलतन्तुश्च धर्मश्च न पराभवेत् ।
सुहृदश्च प्रहृष्येरंस्तथा कुरु परन्तप ॥ १.११२.२३ ॥
ਤੇਰੀ ਕੁਲ-ਤੰਤੂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ, ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਐਸਾ ਹੀ ਕਰ।
1.112.24
आत्मनश्च हितं तात प्रियं च मम भारत ।
लालप्यमानां तामेवं कृपणां पुत्रगृद्धिनीम्।
धर्मादपेतं ब्रुवतीं भीष्मो भूयोऽब्रवीदिदम् ॥ १.११२.२४ ॥
ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਉਸ ਦੁਖਿਆਰੀ ਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ...'
1.112.25
राज्ञि धर्मानवेक्षस्व मा नः सर्वान्व्यनीनशः ।
सत्याच्च्युतिः क्षत्रियस्य न धर्मेषु प्रशस्यते ॥ १.११२.२५ ॥
ਰਾਣੀਏ, ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰ; ਸਾਡੇ ਸਭ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਸੱਚ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣਾ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਲਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.112.26
शान्तनोरपि संतानं यथा स्यादक्षयं भुवि ।
तत्ते धर्मं प्रवक्ष्यामि क्षात्रं राज्ञि सनातनम् ॥ १.११२.२६ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਰਹੇ, ਉਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਸ਼ਾਤ੍ਰ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਨਾਤਨ ਹੈ, ਰਾਣੀਏ।