మహాభారతం · అధ్యాయం 1.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.112.1
ततः सत्यवती दीना कृपणा पुत्रगृद्धिनी ।
पुत्रस्य कृत्वा कार्याणि स्नुषाभ्यां सह भारत ॥ १.११२.१ ॥
అప్పుడు దుఃఖితురాలైన, దీనురాలైన, కుమారుడిపై ఆశ కలిగిన సత్యవతి, ఇద్దరు కోడళ్ళతో కలిసి కుమారుని ఉత్తర క్రియలను నిర్వర్తించింది, ఓ భారతా.
1.112.2
समाश्वास्य स्नुषे ते च भर्तृशोकनिपीडिते ।
धर्मं च पितृवंशं च मातृवंशं च भामिनी।
प्रसमीक्ष्य महाभागा गाङ्गेयं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.११२.२ ॥
భర్త శోకంతో పీడితులైన ఇద్దరు కోడళ్ళను ఓదార్చి, ధర్మాన్ని, పితృవంశాన్ని, మాతృవంశాన్ని పరిశీలించి, ఆ మహాభాగ్యవతి భామిని గాంగేయునితో ఈ మాటలు పలికింది.
1.112.3
दुःखार्दिता तु सा देवी मज्जन्ती शोकसागरे ।
शन्तनोर्धर्मनित्यस्य कौरव्यस्य यशस्विनः।
त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च संतानश्च प्रतिष्ठितः ॥ १.११२.३ ॥
దుఃఖంతో పీడితురాలైన ఆ దేవి, శోక సముద్రంలో మునిగిపోతూ ఇలా అంది: ధర్మనిష్ఠుడైన, యశస్వి కౌరవుడు శంతనుని పిండము, కీర్తి, సంతానం నీలోనే నిలిచి ఉన్నాయి.
1.112.4
भ्राता विचित्रवीर्यस्ते भूतानामन्तमेयिवान् ।
यथाकर्म शुभं कृत्वा स्वर्गोपगमनं ध्रुवम्।
यथा चायुर्ध्रुवं सत्ये त्वयि धर्मस्तथा ध्रुवः ॥ १.११२.४ ॥
నీ సోదరుడు విచిత్రవీర్యుడు ప్రాణుల అంతాన్ని పొందాడు. శుభకర్మలు చేసి, కర్మానుసారం స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. సత్యంలో నీ ఆయువు స్థిరంగా ఉన్నట్లే, నీలో ధర్మం కూడా స్థిరంగా ఉంది.
1.112.5
वेत्थ धर्मांश्च धर्मज्ञ समासेनेतरेण च ।
विविधास्त्वं श्रुतीर्वेत्थ वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.११२.५ ॥
ఓ ధర్మజ్ఞా, నీవు ధర్మాలను సంక్షేపంగా, విస్తారంగా తెలుసుకున్నావు. వివిధ శ్రుతులను, వేదాంగాలన్నింటినీ పూర్తిగా తెలుసుకున్నావు.
1.112.6
व्यवस्थानं च ते धर्मे कुलाचारं च लक्षये ।
प्रतिपत्तिं च कृच्छ्रेषु शुक्राङ्गिरसयोरिव ॥ १.११२.६ ॥
నీలో ధర్మంలో స్థిరత్వాన్ని, కులాచారాన్ని నేను చూస్తున్నాను; కష్ట సమయాల్లో శుక్రుడు, అంగిరసుల వలె నీ ప్రవర్తనను కూడా చూస్తున్నాను.
1.112.7
तस्मात्सुभृशमाश्वस्य त्वयि धर्मभृतां वर ।
कार्ये त्वां विनियोक्ष्यामि तच्छ्रुत्वा कर्तुमर्हसि ॥ १.११२.७ ॥
కాబట్టి, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, పూర్తిగా ధైర్యం తెచ్చుకుని, నిన్ను ఒక కార్యంలో నియమిస్తాను; దానిని విని నువ్వు చేయాలి.
1.112.8
मम पुत्रस्तव भ्राता वीर्यवान्सुप्रियश्च ते ।
बाल एव गतः स्वर्गमपुत्रः पुरुषर्षभ ॥ १.११२.८ ॥
నా కుమారుడు, నీ సోదరుడు, పరాక్రమవంతుడు, నీకు అత్యంత ప్రియుడు; పురుషులలో వృషభమా, అతడు బాలుడిగానే సంతానం లేకుండా స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయాడు.
1.112.9
इमे महिष्यौ भ्रातुस्ते काशिराजसुते शुभे ।
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च भारत ॥ १.११२.९ ॥
వీరు నీ సోదరుని ఇద్దరు రాణులు; కాశిరాజు కుమార్తెలు, శుభులు, రూపయౌవనసంపన్నులు; ఓ భారతా, వారు పుత్రకామలు.
1.112.10
तयोरुत्पादयापत्यं सन्तानाय कुलस्य नः ।
मन्नियोगान्महाबाहो धर्मं कर्तुमिहार्हसि ॥ १.११२.१० ॥
వారిద్దరి ద్వారా మన కులం వంశ పరంపర కోసం సంతానం కను; ఓ మహాబాహూ, నా ఆజ్ఞతో ఇక్కడ ఈ ధర్మాన్ని నిర్వర్తించడం నీకు తగినది.
1.112.11
राज्ये चैवाभिषिच्यस्व भारताननुशाधि च ।
दारांश्च कुरु धर्मेण मा निमज्जीः पितामहान् ॥ १.११२.११ ॥
రాజ్యంలో అభిషిక్తుడవు కా; భారతులను పాలించు; ధర్మంగా భార్యలను స్వీకరించు; నీ పితామహులను మునిగిపోనివ్వకు.
1.112.12
तथोच्यमानो मात्रा स सुहृद्भिश्च परन्तपः ।
इत्युवाचाथ धर्मात्मा धर्म्यमेवोत्तरं वचः ॥ १.११२.१२ ॥
తల్లి మరియు సుహృదులు ఈ విధంగా చెప్పగా, శత్రువులను దహించే ఆ ధర్మాత్ముడు ధర్మానుసారమైన ఉత్తర వచనాన్ని పలికాడు.
1.112.13
असंशयं परो धर्मस्त्वया मातरुदाहृतः ।
त्वमपत्यं प्रति च मे प्रतिज्ञां वेत्थ वै परां ॥ १.११२.१३ ॥
అమ్మా, సందేహం లేకుండా మీరు పరమ ధర్మాన్ని వివరించారు. సంతానం గురించి నా గొప్ప ప్రతిజ్ఞ మీకు తెలుసు.
1.112.14
जानासि च यथावृत्तं शुल्कहेतोस्त्वदन्तरे ।
स सत्यवति सत्यं ते प्रतिजानाम्यहं पुनः ॥ १.११२.१४ ॥
పెళ్లి కట్నం కారణంగా మీ మధ్య జరిగినది మీకు తెలుసు. సత్యవతీ, ఆ సత్యాన్నే నేను మీకు మళ్లీ ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను.
1.112.15
परित्यजेयं त्रैलोक्यं राज्यं देवेषु वा पुनः ।
यद्वाऽप्यधिकमेताभ्यां न तु सत्यं कथंचन ॥ १.११२.१५ ॥
ముల్లోకాలను నేను విడిచిపెట్టగలను, దేవతలలోని రాజ్యాన్నీ విడిచిపెట్టగలను, లేదా ఈ రెండింటి కంటే అధికమైనదాన్ని కూడా విడిచిపెట్టగలను. కానీ ఏ విధంగానూ సత్యాన్ని విడిచిపెట్టను.
1.112.16
त्यजेच्च पृथिवी गन्धमापश्च रसमात्मनः ।
ज्योतिस्तथा त्यजेद्रूपं वायुः स्पर्शगुणं त्यजेत् ॥ १.११२.१६ ॥
భూమి తన గంధాన్ని విడిచిపెట్టుగాక; నీరు తన రసాన్ని విడిచిపెట్టుగాక; అగ్ని తన రూపాన్ని విడిచిపెట్టుగాక; వాయువు తన స్పర్శ గుణాన్ని విడిచిపెట్టుగాక.
1.112.17
प्रभां समुत्सृजेदर्को धूमकेतुस्तथोष्मताम् ।
त्यजेच्छब्दं तथाऽऽकाशं सोमः शीतांशुतां त्यजेत् ॥ १.११२.१७ ॥
సూర్యుడు తన కాంతిని విడిచిపెట్టుగాక; ధూమకేతువు (అగ్ని) తన వేడిని విడిచిపెట్టుగాక; అలాగే ఆకాశం తన శబ్దాన్ని విడిచిపెట్టుగాక; చంద్రుడు తన చల్లని కిరణాలను విడిచిపెట్టుగాక.
1.112.18
विक्रमं वृत्रहा जह्याद्धर्मं जह्याच्च धर्मराट् ।
न त्वहं सत्यमुत्स्रष्टुं व्यवसेयं कथंचन ॥ १.११२.१८ ॥
వృత్రుని సంహరించిన ఇంద్రుడు పరాక్రమాన్ని విడిచిపెట్టవచ్చు, ధర్మరాజు ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టవచ్చు; కానీ నేను ఏ విధంగానైనా సత్యాన్ని విడిచిపెట్టాలని నిశ్చయించుకోను.
1.112.19
तन्न जात्वन्यथा कुर्यां लोकानामपि संक्षये ।
अमरत्वस्य वा हेतोस्त्रैलोक्यस्य धनस्य च ॥ १.११२.१९ ॥
లోకాల వినాశనంలోనైనా, అమరత్వం కోసమైనా, త్రిలోకాల కోసమైనా, ధనం కోసమైనా నేను ఆ ప్రతిజ్ఞకు విరుద్ధంగా ఎప్పుడూ చేయను.
1.112.20
एवमुक्ता तु पुत्रेण भूरिद्रविणतेजसा ।
माता सत्यवती भीष्ममुवाच तदनन्तरम् ॥ १.११२.२० ॥
అపారమైన ధనం, తేజస్సు గల కుమారుడు ఈ విధంగా చెప్పగా, తల్లి సత్యవతి అనంతరం భీష్ముడితో ఇలా అన్నది.
1.112.21
जानामि ते स्थितिं सत्ये परां सत्यपराक्रम ।
इच्छन्सृजेथास्त्रींल्लोकानन्यांस्त्वं स्वेन तेजसा ॥ १.११२.२१ ॥
సత్య పరాక్రమా, సత్యంలో నీ స్థితి అత్యున్నతమని నేనెరుగుదును; కోరితే నీ స్వంత తేజస్సుతో మరో మూడు లోకాలను సృష్టించగలవు.
1.112.22
जानामि चैवं सत्यं तन्मदर्थे यच्च भाषितम् ।
आपद्धर्मं त्वमावेक्ष्य वह पैतामहीं धुरम् ॥ १.११२.२२ ॥
నా కోసం చెప్పినది సత్యమని నేనెరుగుదును; ఆపద్ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని పితామహుని భారాన్ని నువ్వు వహించు.
1.112.23
यथा ते कुलतन्तुश्च धर्मश्च न पराभवेत् ।
सुहृदश्च प्रहृष्येरंस्तथा कुरु परन्तप ॥ १.११२.२३ ॥
నీ కులతంతువు, ధర్మము నశించకుండా, మిత్రులు సంతోషించేలా, పరంతపా, అలా చేయి.
1.112.24
आत्मनश्च हितं तात प्रियं च मम भारत ।
लालप्यमानां तामेवं कृपणां पुत्रगृद्धिनीम्।
धर्मादपेतं ब्रुवतीं भीष्मो भूयोऽब्रवीदिदम् ॥ १.११२.२४ ॥
ధర్మం నుండి తొలగి, కుమారునిపై ఆశతో ఇలా విలపిస్తున్న ఆ దీనురాలితో భీష్ముడు మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: 'భారతా, నీకు, నాకు హితమైనది, ప్రియమైనది...'
1.112.25
राज्ञि धर्मानवेक्षस्व मा नः सर्वान्व्यनीनशः ।
सत्याच्च्युतिः क्षत्रियस्य न धर्मेषु प्रशस्यते ॥ १.११२.२५ ॥
రాణీ, ధర్మాలను పరిశీలించు; మమ్మందరినీ నాశనం చేయకు. సత్యం నుండి తొలగడం క్షత్రియునికి ధర్మంలో ప్రశంసనీయం కాదు.
1.112.26
शान्तनोरपि संतानं यथा स्यादक्षयं भुवि ।
तत्ते धर्मं प्रवक्ष्यामि क्षात्रं राज्ञि सनातनम् ॥ १.११२.२६ ॥
శంతనుని వంశం కూడా భూమిపై అక్షయమై ఉండేలా, దానికోసమే నీకు క్షాత్ర ధర్మాన్ని చెబుతాను, అది సనాతనమైనది, రాణీ.