ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.117.1
ततः स मुनिशार्दूलस्तानुवाच तपोधनान् ।
दोषतः कं गमिष्यामि न हि मेऽन्योपराध्यति ॥ १.११७.१ ॥
ଆପଣ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ହିଁ ଧନ।
1.117.2
तं दृष्ट्वा रक्षिणस्तत्र तथा बहुतिथेऽहनि ।
न्यवेदयंस्तथा राज्ञे यथावृत्तं नराधिप ॥ १.११७.२ ॥
ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପହରା ଦେଉଥିବା ଲୋକମାନେ ବହୁ ଦିନ ପରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେପରି ହିଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ, ହେ ନରାଧିପ।
1.117.3
राजा च तमृषिं श्रुत्वा निष्क्रम्य सह मन्त्रिभिः ।
प्रसादयामास तदा शूलस्थमृषिसत्तमम् ॥ १.११७.३ ॥
ରାଜା ସେହି ଋଷିଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବାହାରକୁ ଯାଇ, ସେତେବେଳେ ଶୂଳ ଉପରେ ଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
1.117.4
यन्मयाऽपकृतं मोहादज्ञानादृषिसत्तम ।
प्रसादये त्वां तत्राहं न मे त्वं क्रोद्धुमर्हसि ॥ १.११७.४ ॥
ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋହ ଓ ଅଜ୍ଞାନରୁ ମୁଁ ଯାହା ଅପରାଧ କରିଛି, ତା ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଛି; ଆପଣଙ୍କର ମୋ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.117.5
एवमुक्तस्ततो राज्ञा प्रसादमकरोन्मुनिः ।
कृतप्रसादं राजा तं ततः समवतारयत् ॥ १.११७.५ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଏହିପରି କହିବା ପରେ ମୁନି ସେତେବେଳେ କୃପା କଲେ; କୃପାପ୍ରାପ୍ତ ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ରାଜା ସେତେବେଳେ ଓହ୍ଲାଇଲେ।
1.117.6
अवतार्य च शूलाग्रात्तच्छूलं निश्चकर्ष ह ।
अशक्नुवंश्च निष्क्रष्टुं शूलं मूले स चिच्छिदे ॥ १.११७.६ ॥
ଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଓହ୍ଲାଇ ସେ ସେହି ଶୂଳ ଟାଣିଲେ; ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାହାର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୂଳ ନିକଟରେ ତାହା କାଟିଦେଲେ।
1.117.7
स तथान्तर्गतेनैव शूलेन व्यचरन्मुनिः ।
कण्ठपार्श्वान्तरस्थेन शङ्कुना मुनिराचत्।
पुष्पभाजनधारी स्यादिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ १.११७.७ ॥
ଏହିପରି ଭିତରେ ପୋତିହୋଇଥିବା ଶୂଳ ସହିତ ମୁନି ବୁଲିଲେ। ଗଳା ଓ ପଟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କଣ୍ଟାରେ ମୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଲେ। ଫୁଲର ଡାଲି ଧରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯିବେ କି ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।
1.117.8
स चातितपसा लोकान्विजिग्ये दुर्लभान्परैः ॥ १.११७.८ ॥
ସେ ଅତି ତପସ୍ୟାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।
1.117.9
अणीमाण्डव्य इति च ततो लोकेषु गीयते ।
स गत्वा सदनं विप्रो धर्मस्य परमार्थवित् ॥ १.११७.९ ॥
ସେଠାରୁ ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଣୀମାଣ୍ଡବ୍ୟ ନାମରେ ଗାୟିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମର ପରମାର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ସେହି ବିପ୍ର ଧର୍ମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
1.117.10
आसनस्थं ततो धर्मं दृष्ट्वोपालभत प्रभुम् ।
किं नु तद्दुष्कृतं कर्म मया कृतमजानता ॥ १.११७.१० ॥
ତା'ପରେ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଧର୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଲେ: 'ଅଜାଣତରେ ମୁଁ କେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି?'
1.117.11
यस्येयं फलनिर्वृत्तिरीदृश्यासादिता मया ।
शीघ्रमाचक्ष्व मे तत्त्वं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.११७.११ ॥
'ମୋତେ ଏପରି ଫଳ ଯାହାଠାରୁ ମିଳିଛି, ସେହି ସତ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କୁହ। ମୋ ତପସ୍ୟାର ବଳ ଦେଖ।'
1.117.12
पतङ्गिकानां पुच्छेषु त्वयेषीका प्रवेशिता ।
कर्मणस्तस्य ते प्राप्तं फलमेतत्तपोधन ॥ १.११७.१२ ॥
'ହେ ତପୋଧନ! ତୁମେ ପତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଲାଞ୍ଜରେ ଶରପତ୍ର ପୋତିଥିଲ। ସେହି କର୍ମର ଏହି ଫଳ ତୁମେ ପାଇଛ।'
1.117.13
स्वल्पमेव यथा दत्तं दानं बहुगुणं भवेत् ।
अधर्म एवं विप्रर्षे बहुदुःखफलप्रदः ॥ १.११७.१३ ॥
ଅଳ୍ପ ଦତ୍ତ ଦାନ ଯେପରି ବହୁ ଗୁଣ ଦିଏ, ସେହିପରି ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ଅଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ବହୁ ଦୁଃଖଫଳ ଦିଏ।
1.117.14
कस्मिन्काले मया तत्तु कृतं ब्रूहि यथातथम् ।
तेनोक्तं धर्मराजेन बालभावे त्वया कृतम् ॥ १.११७.१४ ॥
ମୁଁ ସେ କେବେ କରିଥିଲି? ଯଥାର୍ଥ କୁହନ୍ତୁ। ତେବେ ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ, 'ତୁମେ ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ତାହା କରିଥିଲ।'
1.117.15
बालो हि द्वादशाद्वर्षाज्जन्मतो यत्करिष्यति ।
न भविष्यत्यधर्मोऽत्र न प्रज्ञास्यति वै दिशः ॥ १.११७.१५ ॥
ଜନ୍ମଠାରୁ ବାରବର୍ଷ ଯାଏ ଶିଶୁ ଯାହା କରେ ତାହାରେ ଅଧର୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେ ଦିଗ୍ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ।
1.117.16
अल्पेऽपराधेऽपि महान्मम दण्डस्त्वया धृतः ।
गरीयान्ब्राह्मणवधः सर्वभूतवधादपि ॥ १.११७.१६ ॥
ଅଳ୍ପ ଅପରାଧରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ମହାଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କଲ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ ସର୍ବଭୂତ ବଧ ଅପେକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତର।
1.117.17
शूद्रयोनावतो धर्म मानुषः संभविष्यसि ।
मर्यादां स्थापयाम्यद्य लोके कर्मफलोदयाम् ॥ १.११७.१७ ॥
ଅତଏବ, ହେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ଶୂଦ୍ରଯୋନିରେ ମାନବ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେବ। ଆଜି ମୁଁ ଲୋକରେ କର୍ମଫଳ ଉଦୟର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସ୍ଥାପନ କରୁଛି।
1.117.18
आ चतुर्दशकाद्वर्षान्न भविष्यति पातकम् ।
परतः कुर्वतामेव दोष एव भविष्यति ॥ १.११७.१८ ॥
ଚଉଦବର୍ଷ ଯାଏ ପାତକ ହେବ ନାହିଁ। ତା'ପରେ ଯେଉଁମାନେ କରିବେ ସେମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଦୋଷ ହେବ।
1.117.19
एतेन त्वपराधेन शापात्तस्य महात्मनः ।
धर्मो विदुररूपेण शूद्रयोनावजायत ॥ १.११७.१९ ॥
ଏହି ଅପରାଧ ଓ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶାପ ହେତୁ ଧର୍ମ ବିଦୁର ରୂପରେ ଶୂଦ୍ର ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
1.117.20
धर्मे चार्थे च कुशलो लोभक्रोधविवर्जितः ।
दीर्घदर्शी शमपरः कुरूणां च हिते रतः ॥ १.११७.२० ॥
ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ନିପୁଣ, ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧରହିତ, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଶମରେ ରତ ଓ କୁରୁମାନଙ୍କ ହିତରେ ଆନନ୍ଦିତ।