ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.117.1
ततः स मुनिशार्दूलस्तानुवाच तपोधनान् ।
दोषतः कं गमिष्यामि न हि मेऽन्योपराध्यति ॥ १.११७.१ ॥
ਤਦ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.117.2
तं दृष्ट्वा रक्षिणस्तत्र तथा बहुतिथेऽहनि ।
न्यवेदयंस्तथा राज्ञे यथावृत्तं नराधिप ॥ १.११७.२ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਉਹੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ।
1.117.3
राजा च तमृषिं श्रुत्वा निष्क्रम्य सह मन्त्रिभिः ।
प्रसादयामास तदा शूलस्थमृषिसत्तमम् ॥ १.११७.३ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੂਲੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
1.117.4
यन्मयाऽपकृतं मोहादज्ञानादृषिसत्तम ।
प्रसादये त्वां तत्राहं न मे त्वं क्रोद्धुमर्हसि ॥ १.११७.४ ॥
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
1.117.5
एवमुक्तस्ततो राज्ञा प्रसादमकरोन्मुनिः ।
कृतप्रसादं राजा तं ततः समवतारयत् ॥ १.११७.५ ॥
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ; ਕਿਰਪਾ ਪਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰਿਆ।
1.117.6
अवतार्य च शूलाग्रात्तच्छूलं निश्चकर्ष ह ।
अशक्नुवंश्च निष्क्रष्टुं शूलं मूले स चिच्छिदे ॥ १.११७.६ ॥
ਉਸਨੂੰ ਸੂਲੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਉਸ ਸੂਲੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੱਢ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਕੋਲੋਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
1.117.7
स तथान्तर्गतेनैव शूलेन व्यचरन्मुनिः ।
कण्ठपार्श्वान्तरस्थेन शङ्कुना मुनिराचत्।
पुष्पभाजनधारी स्यादिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ १.११७.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਧਸੇ ਹੋਏ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਗਲੇ ਅਤੇ ਪਸਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕੀ ਕਿੱਲੀ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਕਿ ਕਿਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਨਾ ਲੱਗਣ।
1.117.8
स चातितपसा लोकान्विजिग्ये दुर्लभान्परैः ॥ १.११७.८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਤਿ ਤਪ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਦੁਰਲੱਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
1.117.9
अणीमाण्डव्य इति च ततो लोकेषु गीयते ।
स गत्वा सदनं विप्रो धर्मस्य परमार्थवित् ॥ १.११७.९ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਣੀਮਾਂਡਵ੍ਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਮ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ।
1.117.10
आसनस्थं ततो धर्मं दृष्ट्वोपालभत प्रभुम् ।
किं नु तद्दुष्कृतं कर्म मया कृतमजानता ॥ १.११७.१० ॥
ਫਿਰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉਲਾਹਨਾ ਦਿੱਤਾ: 'ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਕੀਤਾ?'
1.117.11
यस्येयं फलनिर्वृत्तिरीदृश्यासादिता मया ।
शीघ्रमाचक्ष्व मे तत्त्वं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.११७.११ ॥
'ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਐਸਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ। ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਬਲ ਵੇਖੋ।'
1.117.12
पतङ्गिकानां पुच्छेषु त्वयेषीका प्रवेशिता ।
कर्मणस्तस्य ते प्राप्तं फलमेतत्तपोधन ॥ १.११७.१२ ॥
'ਹੇ ਤਪੋਧਨ! ਤੂੰ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕੰਡਾ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਕਰਮ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।'
1.117.13
स्वल्पमेव यथा दत्तं दानं बहुगुणं भवेत् ।
अधर्म एवं विप्रर्षे बहुदुःखफलप्रदः ॥ १.११७.१३ ॥
ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਗੁਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਸ਼ੀ, ਅਧਰਮ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
1.117.14
कस्मिन्काले मया तत्तु कृतं ब्रूहि यथातथम् ।
तेनोक्तं धर्मराजेन बालभावे त्वया कृतम् ॥ १.११७.१४ ॥
ਮੈਂ ਉਹ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ? ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸੋ। ਤਦ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਬਾਲ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।'
1.117.15
बालो हि द्वादशाद्वर्षाज्जन्मतो यत्करिष्यति ।
न भविष्यत्यधर्मोऽत्र न प्रज्ञास्यति वै दिशः ॥ १.११७.१५ ॥
ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਾਲਕ ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
1.117.16
अल्पेऽपराधेऽपि महान्मम दण्डस्त्वया धृतः ।
गरीयान्ब्राह्मणवधः सर्वभूतवधादपि ॥ १.११७.१६ ॥
ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅਪਰਾਧ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭਾਰੀ ਹੈ।
1.117.17
शूद्रयोनावतो धर्म मानुषः संभविष्यसि ।
मर्यादां स्थापयाम्यद्य लोके कर्मफलोदयाम् ॥ १.११७.१७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਧਰਮ, ਤੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮ-ਫਲ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
1.117.18
आ चतुर्दशकाद्वर्षान्न भविष्यति पातकम् ।
परतः कुर्वतामेव दोष एव भविष्यति ॥ १.११७.१८ ॥
ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇਗਾ।
1.117.19
एतेन त्वपराधेन शापात्तस्य महात्मनः ।
धर्मो विदुररूपेण शूद्रयोनावजायत ॥ १.११७.१९ ॥
ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ।
1.117.20
धर्मे चार्थे च कुशलो लोभक्रोधविवर्जितः ।
दीर्घदर्शी शमपरः कुरूणां च हिते रतः ॥ १.११७.२० ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਲੋਭ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ, ਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ।