महाभारत · अध्याय 1.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.17.1
एतस्मिन्नेव काले तु भगिन्यौ ते तपोधन ।
अपश्यतां समायान्तमुच्चैः श्रवसमन्तिकात् ॥ १.१७.१ ॥
हे तपोधन, उसी समय तुम्हारी दोनों बहनों ने निकट आते हुए उच्चैःश्रवा को देखा।
1.17.2
यं तु देवगणाः सर्वे हृष्टरूपमपूजयन् ।
मथ्यमानेऽमृते जातमश्वरत्नमनुत्तमम् ॥ १.१७.२ ॥
अमृत के मथे जाने पर उत्पन्न हुए जिस अनुपम अश्वरत्न को सभी देवगणों ने प्रसन्नमुख होकर सम्मानित किया।
1.17.3
अमोघबलमश्वानामुत्तमं जविनां वरम् ।
श्रीमन्तमजरं दिव्यं सर्वलक्षणपूजितम् ॥ १.१७.३ ॥
जो अमोघ बल वाला, अश्वों में उत्तम और तेज़ दौड़ने वालों में श्रेष्ठ, तेजस्वी, अजर, दिव्य और सभी शुभ लक्षणों से पूजित था।
1.17.4
कथं तदमृतं देवैर्मथितं क्व च शंस मे ।
कारणं चात्र मथने संजातममृतात्परम्
यत्र जज्ञे महावीर्यः सोऽश्वराजो महाद्युतिः ॥ १.१७.४ ॥
वह अमृत देवों ने कैसे मथा गया, वह मुझे बताइए। इस मंथन में अमृत के अतिरिक्त जो दूसरी वस्तु उत्पन्न हुई, उसका कारण भी बताइए, जिससे वह महावीर्य, महातेजस्वी अश्वराज उत्पन्न हुआ।
1.17.5
ज्वलन्तमचलं मेरुं तेजोराशिमनुत्तमम् ।
आक्षिपन्तं प्रभां भानोः स्वशृङ्गैः काञ्चनोज्ज्वलैः ॥ १.१७.५ ॥
जो मेरु पर्वत जगमगा रहा था, अचल था, अनुपम तेज का पुंज था, और अपने स्वर्ण-सी उज्ज्वल चोटियों से सूर्य की प्रभा को भी फीका कर रहा था।
1.17.6
कनकाभरणं चित्रं देवगन्धर्वसेवितम् ।
अप्रमेयमनाधृष्यमधर्मबहुलैर्जनैः ॥ १.१७.६ ॥
स्वर्ण के आभूषणों से सुसज्जित, अद्भुत, देवों और गन्धर्वों से सेवित, अप्रमेय, और अधर्म-बहुल जनों के लिए दुर्गम।
1.17.7
व्यालैरावारितं घोरैर्दिव्यौषधिविदीपितम् ।
नाकमावृत्य तिष्ठन्तमुच्छ्रयेण महागिरिम् ॥ १.१७.७ ॥
भयानक सर्पों से घिरा हुआ, दिव्य औषधियों से प्रकाशित, ऊँचाई में स्वर्ग को ढकता हुआ खड़ा वह महान पर्वत।
1.17.8
अगम्यं मनसाप्यन्यैर्नदीवृक्षसमन्वितम् ।
नानापतगसङ्घैश्च नादितं सुमनोहरैः ॥ १.१७.८ ॥
मन से भी दूसरों के लिए अगम्य, नदियों और वृक्षों से युक्त, अनेक पक्षियों के झुंडों और अति मनोहर स्वरों से गूँजता हुआ।
1.17.9
तस्य शृङ्गमुपारुह्य बहुरत्नाचितं शुभम् ।
अनन्तकल्पमद्वन्द्वं सुराः सर्वे महौजसः ॥ १.१७.९ ॥
उसके शिखर पर चढ़कर, जो बहुत रत्नों से भरा हुआ, शुभ, अनन्त प्रकार का और द्वन्द्वरहित था, वहाँ सभी महातेजस्वी देवता।
1.17.10
ते मन्त्रयितुमारब्धास्तत्रासीना दिवौकसः ।
अमृताय समागम्य तपोनियमसंयुताः ॥ १.१७.१० ॥
वहाँ बैठे वे स्वर्गवासी देवता, तप और नियमों से युक्त होकर, अमृत के लिए एकत्र होकर विचार-विमर्श करने लगे।
1.17.11
तत्र नारायणो देवो ब्रह्माणमिदमब्रवीत् ।
चिन्तयत्सु सुरेष्वेवं मन्त्रयत्सु च सर्वशः ॥ १.१७.११ ॥
वहाँ देव नारायण ने, जब देवता इस प्रकार चिन्तन और सर्वथा मन्त्रणा कर रहे थे, ब्रह्मा से यह कहा।
1.17.12
देवैरसुरसङ्घैश्च मथ्यतां कलशोदधिः ।
भविष्यत्यमृतं तत्र मथ्यमाने महोदधौ ॥ १.१७.१२ ॥
देवताओं और असुरों के समूहों द्वारा क्षीरसागर का मन्थन किया जाए; मथे जाने पर उस महासागर से अमृत प्रकट होगा।
1.17.13
सर्वौषधीः समावाप्य सर्वरत्नानि चैव ह ।
मन्थध्वयुदधिं देवा वेत्स्यध्वममृतं ततः ॥ १.१७.१३ ॥
सब औषधियाँ और सब रत्न लाकर, हे देवताओ, समुद्र का मंथन करो; तब तुम्हें अमृत प्राप्त होगा।