महाभारत · अध्याय 1.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.178.1
ततः स भग्नपार्श्वाङ्गो नदित्वा भैरवं रवम् ।
शैलराजप्रतीकाशो गतासुरभवद्बकः ॥ १.१७८.१ ॥
तेव्हा पार्श्व आणि अवयव मोडलेला तो बक भयंकर गर्जना करून पर्वतराजासारखा प्राणहीन झाला.
1.178.2
तेन शब्देन वित्रस्तो जनस्तस्याथ रक्षसः ।
निष्पपात गृहाद्राजन्सहैव परिचारिभिः ॥ १.१७८.२ ॥
त्या आवाजाने घाबरलेले त्या राक्षसाचे लोक, हे राजा, सेवकांसह घरातून बाहेर धावले.
1.178.3
बकानुजस्तदा राजन्भीमं शरणमेयिवान् ।
ततस्तु निहतं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रं महाबलम्।
राक्षसाः परमत्रस्ता भीमं शऱणमाययुः ॥ १.१७८.३ ॥
तेव्हा, हे राजा, बकाचा धाकटा भाऊ भीमाला शरण गेला. महाबली राक्षसराज मारला गेलेला पाहून राक्षस अत्यंत घाबरून भीमाला शरण आले.
1.178.4
तान्भीतान्विगतज्ञानान्भीमः प्रहरतां वरः ।
सांत्वयामास बलवान्समये च न्यवेशयत् ॥ १.१७८.४ ॥
घाबरलेल्या आणि भान हरवलेल्या त्या राक्षसांना, योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ बलवान भीमाने धीर दिला आणि एका करारात स्थापित केले.
1.178.5
न हिंस्या मानुषा भूयो युष्माभिरिति कर्हिचित् ।
हिंसतां हि वधः शीघ्रमेवमेव भवेदिति ॥ १.१७८.५ ॥
"तुम्ही पुन्हा कधीही माणसांची हिंसा करू नये. जे हिंसा करतील त्यांचा मृत्यू लवकरच असाच होईल."
1.178.6
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तानि रक्षांसि भारत ।
एवमस्त्विति तं प्राहुर्जगृहुः समयं च तम् ॥ १.१७८.६ ॥
त्याचे ते शब्द ऐकून, हे भारता, त्या राक्षसांनी "असेच होवो" असे म्हणून तो करार स्वीकारला.
1.178.7
सगणस्तु बकभ्राता प्राणमत्पाण्डवं तदा ।
ततः प्रभृति रक्षांसि तत्र सौम्यानि भारत।
नगरे प्रत्यदृश्यन्त नरैर्नगरवासिभिः ॥ १.१७८.७ ॥
बकाचा भाऊ आपल्या गणांसह तेव्हा पाण्डवाला नमस्कार करू लागला. तेव्हापासून, हे भारता, तेथील राक्षस सौम्य झाले; नगरातील लोकांना ते दिसू लागले.
1.178.8
ततो भीमस्तमादाय गतासुं पुरुषादकम् ।
निष्कर्णनेत्रं निर्जिह्वं निःसंज्ञं कण्ठपीडनात्।
कुर्वन्बहुविधां चेष्टां पुरद्वारमकर्षत ॥ १.१७८.८ ॥
मग भीमाने त्या मृत नरभक्षकाला उचलले. कान, डोळे आणि जीभ नसलेल्या, गळा दाबल्यामुळे बेशुद्ध झालेल्या त्याला विविध प्रकारे हालवत त्याने नगरद्वारापर्यंत ओढत नेले.
1.178.9
द्वारदेशे विनिक्षिप्य पुरमागात्स मारुतिः ।
स एव राक्षसो नूनं पुनरायाति नः पुरीम् ॥ १.१७८.९ ॥
दारापाशी त्याला टाकून तो मारुती नगरात परतला. तोच राक्षस निश्चितपणे पुन्हा आपल्या नगरात येईल.
1.178.10
सबालवृद्धाः पुरुषा इति भीताः प्रदुद्रुवुः ।
ततो भीमो बकं हत्वा गत्वा ब्राह्मणवेश्म तत् ॥ १.१७८.१० ॥
मुले आणि वृद्धांसह सर्व लोक 'तो राक्षस पुन्हा येईल' या भीतीने पळून गेले. मग भीमाने बकाला मारून त्या ब्राह्मणाच्या घरी गेला.
1.178.11
बलीवर्दौ च शकटं ब्राह्मणाय न्यवेदयत् ।
तूष्णीमन्तर्गृहं गच्छेत्यभिधाय द्विजोत्तमम् ॥ १.१७८.११ ॥
दोन बैल आणि गाडी त्या ब्राह्मणाला सांगितली. 'शांतपणे घरात जा' असे त्या श्रेष्ठ द्विजाला सांगून.
1.178.12
मातृभ्रातृसमक्षं च गत्वा शयनमेव च ।
आचचक्षेऽथ तत्सर्वं रात्रौ युद्धमभूद्यथा ॥ १.१७८.१२ ॥
आई आणि भावांसमोर जाऊन, अंथरुणावर बसून रात्री युद्ध कसे झाले ते सर्व त्याने सांगितले.
1.178.13
ततो नरा विनिष्क्रान्ता नगरात्कल्यमेव तु ।
ददृशुर्निहतं भूमौ राक्षसं रुधिरोक्षितम् ॥ १.१७८.१३ ॥
नंतर पहाटे नगराबाहेर पडलेल्या लोकांनी रक्ताने माखलेला, जमिनीवर मारला गेलेला राक्षस पाहिला.
1.178.14
तमद्रिकूटसदृशं विनिकीर्णं भयानकम् ।
दृष्ट्वा संहृष्टरोमाणो बभूवुस्तत्र नागराः ॥ १.१७८.१४ ॥
पर्वतशिखरासारखा विखुरलेला तो भयानक देह पाहून तेथील नगरवासींच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले.
1.178.15
एकचक्रां ततो गत्वा प्रवृत्तिं प्रददुः पुरे ।
ततः सहस्रशो राजन्नरा नगरवासिनः ॥ १.१७८.१५ ॥
नंतर एकचक्रेस जाऊन त्यांनी नगरात वार्ता सांगितली. हे राजा, तेव्हा हजारो नगरवासी तेथे आले.
1.178.16
तत्राजग्मुर्बकं द्रष्टुं सस्त्रीवृद्धकुमारकाः ।
ततस्ते विस्मिताः सर्वे कर्म दृष्ट्वाऽतिमानुषम्।
दैवतान्यर्चयाञ्चक्रुः प्रार्थितानि पुरा भयात् ॥ १.१७८.१६ ॥
तेथे स्त्रिया, वृद्ध आणि मुलांसह लोक बकाला पाहण्यासाठी आले. तेव्हा सर्वजण आश्चर्यचकित होऊन, मानवी शक्तीच्या पलीकडील ते कृत्य पाहून, भयामुळे पूर्वी प्रार्थिलेल्या देवतांची पूजा करू लागले.
1.178.17
ततः प्रगणयामासुः कस्य वारोऽद्य भोजने ।
ज्ञात्वा चागम्य तं विप्रं पप्रच्छुः सर्व एव ते ॥ १.१७८.१७ ॥
नंतर आज भोजनाची पाळी कोणाची हे त्यांनी मोजले. ते जाणून त्या ब्राह्मणाजवळ जाऊन ते सर्वजण त्याला विचारू लागले.
1.178.18
एवं पृष्टः स बहुशो रक्षमाणश्च पाण्डवान् ।
उवाच नागरान्सर्वानिदं विप्रर्षभस्तदा ॥ १.१७८.१८ ॥
अशा प्रकारे अनेकदा विचारले असता, पांडवांचे रक्षण करणारे ते विप्रश्रेष्ठ तेव्हा सर्व नगरवासीयांना हे म्हणाले.
1.178.19
आज्ञापितं मामशने रुदन्तं सह बन्धुभिः ।
ददर्श ब्राह्मणः कश्चिन्मन्त्रसिद्धो महामनाः ॥ १.१७८.१९ ॥
भोजनासाठी आज्ञा झालेल्या, नातेवाइकांसह रडत असलेल्या मला मन्त्रसिद्ध, महामना अशा एका ब्राह्मणाने पाहिले.
1.178.20
परिपृच्छ्य स मां पूर्वं परिक्लेशं पुरस्य च ।
अब्रवीद्ब्राह्मणश्रेष्ठो विश्वास्य प्रहसन्निव ॥ १.१७८.२० ॥
प्रथम नगराच्या क्लेशांबद्दल माझी चौकशी करून, ब्राह्मणश्रेष्ठ विश्वास देत जणू हसत म्हणाले.
1.178.21
प्रापयिष्याम्यहं तस्मा अन्नमेतद्दुरात्मने ।
मन्निमित्तं भयं चापि न कार्यमिति चाब्रवीत् ॥ १.१७८.२१ ॥
मी हे अन्न त्या दुरात्म्याकडे पोहोचवीन; माझ्यामुळे भय बाळगू नये, असेही ते म्हणाले.
1.178.22
स तदन्नमुपादाय गतो बकवनं प्रति ।
तेन नूनं भवेदेतत्कर्म लोकहितं कृतम् ॥ १.१७८.२२ ॥
तो ते अन्न घेऊन बकवनाकडे गेला. निश्चितच त्याने हे कर्म लोकहितासाठी केले असावे.
1.178.23
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे क्षत्रियाश्च सुविस्मिताः ।
वैश्याः शूद्राश्च मुदिताश्चक्रुर्ब्रह्ममहं तदा ॥ १.१७८.२३ ॥
तेव्हा सर्व ब्राह्मण आणि क्षत्रिय अत्यंत चकित झाले; वैश्य आणि शूद्रही आनंदित होऊन त्या वेळी ब्रह्ममहिमेचे गान करू लागले.
1.178.24
ततो जानपदाः सर्वे आजग्मुर्नगरं प्रति ।
तमद्भुततमं द्रष्टुं पार्थास्तत्रैव चावसन् ॥ १.१७८.२४ ॥
मग जनपदातील सर्व लोक त्या अद्भुततम गोष्टीला पाहण्यासाठी नगराकडे आले; आणि पार्थ तिथेच राहिले.
1.178.25
वेत्रकीयगृहे सर्वे परिवार्य वृकोदरम् ।
विस्मयादभ्यगच्छन्त भीमं भीमपराक्रमम् ॥ १.१७८.२५ ॥
वेत्रकीय गृहात सर्वांनी वृकोदराला वेढले; आश्चर्याने भयंकर पराक्रमी भीमाकडे ते गेले.
1.178.26
न वै न संभवेत्सर्वं ब्राह्मणेषु महात्मसु ।
इति सत्कृत्य तं पौराः परिवव्रुः समन्ततः ॥ १.१७८.२६ ॥
"महात्म्या ब्राह्मणांमध्ये सर्व काही शक्य आहे" असे म्हणून नागरिकांनी त्यांचा सत्कार केला आणि चहूबाजूंनी त्यांना वेढले.
1.178.27
अयं त्राता हि खेदानां पितेव परमार्थतः ।
अस्य शुश्रूषवः पादौ परिचर्य उपास्महे ॥ १.१७८.२७ ॥
हे दुःखांपासून रक्षण करणारे आहेत; खरोखर पित्यासारखे. यांच्या चरणांची सेवा करण्याच्या इच्छेने आम्ही यांची उपासना करतो.
1.178.28
पशुमद्दधिमनच्चास्य वारं भक्तमुपाहरन् ।
तस्मिन्हते ते पुरुषा भीताः समनुबोधनाः ॥ १.१७८.२८ ॥
मांस आणि दह्यासह अन्न ते त्याच्यासाठी पाळीपाळीने आणत. तो मारला गेला तेव्हा ते लोक घाबरले आणि भानावर आले.
1.178.29
ततः संप्राद्रवन्पार्थाः सह मात्रा परन्तपाः ।
आगच्छन्नेकचक्रां ते गाण्डवाः संशितव्रताः ॥ १.१७८.२९ ॥
मग शत्रूंना दग्ध करणारे पृथापुत्र आपल्या मातेसह पळाले. गांडीवधारी, दृढव्रती ते एकचक्रा नगरीकडे आले.
1.178.30
वैदिकाध्ययने युक्ता जटिला ब्रह्मचारिणः ।
अवसंस्ते च तत्रापि ब्राह्मणस्य निवेशने।
मात्रर सहैकचक्रायां दीर्घकालं सहोषिताः ॥ १.१७८.३० ॥
वेदाध्ययनात तत्पर, जटाधारी ब्रह्मचारी होऊन ते तेथे राहिले. एका ब्राह्मणाच्या घरी, मातेसह, एकचक्रेत त्यांनी दीर्घकाळ एकत्र वास्तव्य केले.