महाभारत · अध्याय 1.195
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.195.1
नाहं गृह्णामि वस्ताता दृष्टीर्नास्मि रुषान्विता ।
अयं तु भार्गवो नूनमूरुजः कुपितोऽद्य वः ॥ १.१९५.१ ॥
प्रिय जनहो, मी तुमची दृष्टी घेत नाही, मी क्रोधाने भरलेलीही नाही. परंतु हा भार्गव ऊरुज निश्चितच आज तुमच्यावर कुपित झाला आहे.
1.195.2
तेन चक्षूंषि वस्ताता व्यक्तं कोपान्महात्मना ।
स्मरता निहतान्बन्धूनादत्तानि न संशयः ॥ १.१९५.२ ॥
प्रिय जनहो, त्या महात्म्याने क्रोधामुळे, मारल्या गेलेल्या नातेवाइकांची आठवण करून, तुमचे डोळे निश्चितच हिरावून घेतले आहेत; यात संशय नाही.
1.195.3
गर्भानपि यदा यूयं भृगूणां घ्नत पुत्रकाः ।
तदायमूरुणा गर्भो मया वर्षशतं धृतः ॥ १.१९५.३ ॥
पुत्रांनो, जेव्हा तुम्ही भृगूंचे गर्भसुद्धा मारत होता, तेव्हा हा गर्भ मी ऊरूमध्ये शंभर वर्षे धारण केला.
1.195.4
षडङ्गश्चाखिलो वेद इमं गर्भस्थमेव ह ।
विवेश भृगुवंशस्य भूयः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१९५.४ ॥
सहा अंगांसह संपूर्ण वेद या गर्भस्थातच प्रविष्ट झाला, भृगुवंशाचे प्रिय करण्याच्या इच्छेने पुन्हा.
1.195.5
सोऽयं पितृवधाद्व्यक्तं क्रोधाद्वो हन्तुमिच्छति ।
तेजसा तस्य दिव्येन चक्षूंषि मुषितानि वः ॥ १.१९५.५ ॥
तो पित्याच्या वधामुळे क्रोधाने निश्चितच तुम्हाला मारू इच्छितो; त्याच्या दिव्य तेजाने तुमचे डोळे हिरावले गेले आहेत.
1.195.6
तमेव यूयं याचध्वमौर्वं मम सुतोत्तमम् ।
अयं वः प्रणिपातेन तुष्टो दृष्टीः प्रदास्यति ॥ १.१९५.६ ॥
माझ्या उत्तम पुत्र और्वाचीच याचना करा. तुम्ही प्रणिपात केल्यास तो संतुष्ट होऊन तुम्हाला दृष्टी देईल.
1.195.7
एवमुक्तास्ततः सर्वे राजानस्ते तमूरुजम् ।
ऊचुः प्रसीदेति तदा प्रसादं च चकार सः ॥ १.१९५.७ ॥
असे सांगितल्यावर त्या सर्व राजांनी त्या मांडीतून जन्मलेल्या मुनींना म्हटले, "प्रसन्न व्हा"। तेव्हा त्यांनी कृपा केली.
1.195.8
अनेनैव च विख्यातो नाम्ना लोकेषु सत्तमः ।
स और्व इति विप्रर्षिरूरुं भित्त्वा व्यजायत ॥ १.१९५.८ ॥
यामुळेच लोकांमध्ये "और्व" नावाने प्रसिद्ध असलेले ते श्रेष्ठ ब्राह्मण ऋषी मांडी फोडून जन्मले.
1.195.9
चक्षूंषि प्रतिलभ्याथ प्रतिजग्मुस्ततो नृपाः ।
भार्गवस्तु मुनिर्मेने सर्वलोकपराभवम् ॥ १.१९५.९ ॥
नंतर राजांनी दृष्टी परत मिळवून परत गेले. पण भृगुवंशीय मुनींनी सर्व लोकांच्या पराभवाचा विचार केला.
1.195.10
स चक्रे तात लोकानां विनाशाय मतिं तदा ।
सर्वेषामेव कार्त्स्न्येन मनः प्रवणमात्मनः ॥ १.१९५.१० ॥
हे वत्सा! तेव्हा त्यांनी लोकांच्या विनाशाचा निश्चय केला. सर्वांविषयी त्यांचे मन पूर्णपणे कलले होते.
1.195.11
इच्छन्नपचितिं कर्तुं भृगूणां भृगुनन्दनः ।
सर्वलोकविनाशाय तपसा सहतैधितः ॥ १.१९५.११ ॥
भृगूंचा सूड घेण्याची इच्छा धरणारे भृगुपुत्र सर्व लोकांच्या विनाशासाठी तपाबरोबर (क्रोधाने) प्रज्वलित झाले.
1.195.12
तापयामास ताँल्लोकान्सदेवासुरमानुषान् ।
तपसोग्रेण महता नन्दयिष्यन्पितामहान् ॥ १.१९५.१२ ॥
त्यांनी देव, असुर, मानवांसह त्या लोकांना आपल्या उग्र, महान तपाने तापवले—पितामहांना आनंदित करण्याची इच्छा धरून.
1.195.13
ततस्तं पितरस्तात विज्ञाय कुलनन्दनम् ।
पितृलोकादुपागम्य सर्व ऊचुरिदं वचः ॥ १.१९५.१३ ॥
तेव्हा पितरांनी, हे वत्सा, कुलाला आनंद देणाऱ्या त्याला ओळखून पितृलोकातून येऊन सर्वांनी हे वचन म्हटले.
1.195.14
और्व दृष्टः प्रभावस्ते तपसोग्रस्य पुत्रक ।
प्रसादं कुरु लोकानां नियच्छ क्रोधमात्मनः ॥ १.१९५.१४ ॥
हे और्वा, तुझ्या उग्र तपाचा प्रभाव दिसला. हे पुत्रा, लोकांवर कृपा कर, आपला क्रोध आवर.
1.195.15
नानीशैर्हि तदा तात भृगुभिर्भावितात्मभिः ।
वधो ह्युपेक्षितः सर्वैः क्षत्रियाणां विहिंसताम् ॥ १.१९५.१५ ॥
हे वत्सा, तेव्हा आत्मसंयमी भृगूंना रोखता आले नाही; हिंसा करणाऱ्या क्षत्रियांचा वध सर्वांनी दुर्लक्षित केला.
1.195.16
आयुषा विप्रकृष्टेन यदा नः खेद आविशत् ।
तदाऽस्माभिर्वधस्तात क्षत्रियैरीप्सितः स्वयम् ॥ १.१९५.१६ ॥
हे वत्सा, दीर्घ आयुष्य असूनही आम्हाला दुःख झाले तेव्हा आम्हीच क्षत्रियांच्या वधाची इच्छा केली.
1.195.17
निखातं यच्च वै वित्तं केनचिद्गृगुवेश्मनि ।
वैरायैव तदा न्यस्तं क्षत्रियान्कोपयिष्णुभिः ॥ १.१९५.१७ ॥
भृगूच्या घरात कोणीतरी पुरून ठेवलेले धन, तेव्हा क्षत्रियांना चिथावू इच्छिणाऱ्यांनी वैरासाठीच ठेवले होते.
1.195.18
किं हि वित्तेन नः कार्यं स्वर्गेप्सूनां द्विजोत्तम ।
यदस्माकं धनाध्यक्षः प्रभूतं धनमाहरत् ॥ १.१९५.१८ ॥
हे द्विजोत्तमा, स्वर्गाची इच्छा करणाऱ्या आम्हाला धनाचे काय प्रयोजन? कारण आमच्या धनाध्यक्षाने भरपूर धन आणले आहे.
1.195.19
यदा तु मृत्युरादातुं न नः शक्नोति सर्वशः ।
तदाऽस्माभिरयं दृष्ट उपायस्तात संमतः ॥ १.१९५.१९ ॥
मृत्यू कोणत्याही प्रकारे आम्हाला पकडू शकत नाही, तेव्हा हे तात, आम्ही पाहिलेला हा उपाय मान्य आहे.
1.195.20
आत्महा च पुमांस्तात न लोकाँल्लभते शुभान् ।
ततोऽस्माभिः समीक्ष्यैवं नात्मनात्मा निपातितः ॥ १.१९५.२० ॥
हे तात, आत्महत्या करणारा मनुष्य शुभ लोक मिळवत नाही. म्हणून हे नीट विचारून आम्ही स्वतःच्या हाताने स्वतःचा नाश केला नाही.
1.195.21
न चैतन्नः प्रियं तात यदिदं कर्तुमिच्छसि ।
नियच्छेदं मनः पापात्सर्वलोकपराभवात् ॥ १.१९५.२१ ॥
हे तात, तू जे करू इच्छितोस ते आम्हाला प्रिय नाही. या पापापासून, सर्व लोकांच्या पराभवापासून तुझे मन आवर.
1.195.22
मा वधीः क्षत्रियांस्तात न लोकान्सप्त पुत्रक ।
दूषयन्तं तपस्तेजः क्रोधमुत्पतितं जहि ॥ १.१९५.२२ ॥
हे तात, क्षत्रियांचा वध करू नकोस; सात लोकांचाही नाही. हे पुत्रा, तपाच्या तेजाला दूषित करणारा उठलेला क्रोध सोड.