મહાભારત · અધ્યાય 1.196
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.196.1
उक्तवानस्मि यां क्रोधात्प्रतिज्ञां पितरस्तदा ।
सर्वलोकविनाशाय न सा मे वितथा भवेत् ॥ १.१९६.१ ॥
હે પિતૃઓ! ક્રોધથી મેં જે પ્રતિજ્ઞા કરી હતી, સર્વ લોકના વિનાશ માટે, તે વ્યર્થ ન થાય.
1.196.2
वृथारोषप्रतिज्ञो वै नाहं जीवितुमुत्सहे ।
अनिस्तीर्णो हि मां रोषो दहेदग्निरिवारणिम् ॥ १.१९६.२ ॥
વ્યર્થ ક્રોધપ્રતિજ્ઞાવાળો હું ખરેખર જીવવાનું સાહસ કરતો નથી. અગ્નિ અરણિને બાળે તેમ અશમેલો ક્રોધ મને બાળશે.
1.196.3
यो हि कारणतः क्रोधं संजातं क्षन्तुमर्हति ।
नालं स मनुजः सम्यक् त्रिवर्गं परिरक्षितुम् ॥ १.१९६.३ ॥
કારણથી ઉત્પન્ન થયેલા ક્રોધને જે ક્ષમા કરવા યોગ્ય નથી, તે મનુષ્ય ત્રિવર્ગનું સારી રીતે રક્ષણ કરવા સમર્થ નથી.
1.196.4
अशिष्टानां नियन्ता हि शिष्टानां परिरक्षिता ।
स्थाने रोषः प्रयुक्तः स्यान्नृपैः सर्वजिगीषुभिः ॥ १.१९६.४ ॥
અશિષ્ટોનો નિયંતા અને શિષ્ટોનો રક્ષક તે જ છે. સર્વને જીતવા ઇચ્છતા રાજાઓએ ક્રોધ યોગ્ય સ્થાને જ પ્રયોજવો જોઈએ.
1.196.5
अश्रौषमहमूरुस्थो गर्भशय्यागतस्तदा ।
आरावं मातृवर्गस्य भृगूणां क्षत्रियैर्वधे ॥ १.१९६.५ ॥
હું ત્યારે જાંઘમાં, ગર્ભશય્યામાં હતો, ત્યારે ભૃગુઓના વધ સમયે ક્ષત્રિયોથી માતૃવર્ગની સ્ત્રીઓનો આક્રંદ મેં સાંભળ્યો.
1.196.6
सामरैर्हि यदा लोके भृगूणां क्षत्रियाधमैः ।
आगर्भोत्सादनं क्षान्तं तदा मां मन्युराविशत् ॥ १.१९६.६ ॥
દેવો સહિત લોકમાં, ભૃગુઓનો અધમ ક્ષત્રિયો દ્વારા ગર્ભસ્થ સુધી સંહાર થયો અને તે સહન કરાયો, ત્યારે મારામાં ક્રોધ પ્રવેશ્યો.
1.196.7
प्रकीर्णकेशाः किल मे मातरः पितरस्तथा ।
भयात्सर्वेषु लोकेषु नाधिजग्मुः परायणम् ॥ १.१९६.७ ॥
મારી માતાઓ અને પિતાઓ વિખરાયેલા વાળવાળા હતા; ભયને કારણે સર્વ લોકોમાં તેમને આશ્રય મળ્યો નહીં.
1.196.8
तान्भृगूणां यदा दारान्कश्चिन्नाभ्युपपद्यत ।
माता तदा दधारेयमूरुणैकेन मां शुभा ॥ १.१९६.८ ॥
ભૃગુઓની પત્નીઓ પાસે કોઈ ન ગયું ત્યારે મારી શુભ માતાએ મને એક જ સાથળમાં ધારણ કર્યો.
1.196.9
प्रतिषेद्धा हि पापस्य यदा लोकेषु विद्यते ।
तदा सर्वेषु लोकेषु पापकृन्नोपपद्यते ॥ १.१९६.९ ॥
જગતમાં પાપને રોકનાર હોય છે ત્યારે સર્વ લોકમાં પાપી મળતો નથી.
1.196.10
यदा तु प्रतिषेद्धारं पापो न लभते क्वचित् ।
तिष्ठन्ति बहवो लोकास्तदा पापेषु कर्मसु ॥ १.१९६.१० ॥
પણ પાપી જ્યારે ક્યાંય રોકનાર મેળવતો નથી, ત્યારે ઘણા લોક પાપકર્મોમાં રહે છે.
1.196.11
जानन्नपि च यः पापं शक्तिमान्न नियच्छति ।
ईशः सन्सोऽपि तेनैव कर्मणा संप्रयुज्यते ॥ १.१९६.११ ॥
પાપ જાણતો હોવા છતાં, સમર્થ હોવા છતાં જે તેને રોકતો નથી, તે સ્વામી હોવા છતાં તે જ કર્મમાં જોડાઈ જાય છે.
1.196.12
राजभिश्चेश्वरैश्चैव यदि वै पितरो मम ।
शक्तैर्न शकितास्त्रातुमिष्टं मत्वेह जीवितम् ॥ १.१९६.१२ ॥
રાજાઓ અને શાસકો સમર્થ હોવા છતાં જો મારા પિતાઓનું રક્ષણ ન કરી શક્યા, તો અહીં જીવનને પ્રિય માનનારાઓ પણ બચી ન શક્યા.
1.196.13
अत एषामहं क्रुद्धो लोकानामीश्वरो ह्यहम् ।
भवतां च वचो नालमहं समभिवर्तितुम् ॥ १.१९६.१३ ॥
તેથી હું તેમના પર ક્રોધિત છું, કારણ કે હું લોકોનો ઈશ્વર છું. તમારા વચનને પણ હું ટાળી શકતો નથી.
1.196.14
ममापि चेद्भवेदेवमीश्वरस्य सतो महत् ।
उपेक्षमाणस्य पुनर्लोकानां किल्बिषाद्भयम् ॥ १.१९६.१४ ॥
હું ઈશ્વર હોવા છતાં મોટા અપરાધની ઉપેક્ષા કરું, તો લોકોને ફરી પાપનો ભય થશે.
1.196.15
यश्चायं मन्युजो मेऽग्निर्लोकानादातुमिच्छति ।
दहेदेष च मामेव निगृहीतः स्वतेजसा ॥ १.१९६.१५ ॥
મારા ક્રોધથી જન્મેલો આ અગ્નિ લોકોને ગળવા ઇચ્છે છે. તે પોતાના તેજથી નિગ્રહિત ન થાય તો મને જ બાળશે.
1.196.16
भवतां च विजानामि सर्वलोकहितेप्सुताम् ।
तस्माद्विधद्ध्वं यच्छ्रेयो लोकानां मम चेश्वराः ॥ १.१९६.१६ ॥
તમને સર્વ લોકોના હિતની ઇચ્છા છે એ હું જાણું છું. તેથી હે ઈશ્વરો, લોકોનું અને મારું જે કલ્યાણ હોય તે કરો.
1.196.17
य एष मन्युजस्तेऽग्निर्लोकानादातुमिच्छति ।
अप्सु तं मुञ्च भद्रं ते लोका ह्यप्सु प्रतिष्ठिताः ॥ १.१९६.१७ ॥
તારા ક્રોધથી જન્મેલો આ અગ્નિ લોકોને ગળવા ઇચ્છે છે. તેને પાણીમાં છોડી દે. તારું કલ્યાણ થાય; લોકો પાણીમાં જ પ્રતિષ્ઠિત છે.
1.196.18
आपोमयाः सर्वरसाः सर्वमापोमयं जगत् ।
तस्मादप्सु विमुञ्चेमं क्रोधाग्निं द्विजसत्तम ॥ १.१९६.१८ ॥
બધા રસો પાણીમય છે, અને આખું જગત પાણીમય છે. તેથી હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, આ ક્રોધાગ્નિને પાણીમાં છોડી દો.
1.196.19
अयं तिष्ठतु ते विप्र यदीच्छसि महोदधौ ।
मन्युजोऽग्निर्दहन्नापो लोका ह्यापोमयाः स्मृताः ॥ १.१९६.१९ ॥
હે વિપ્ર, જો તમે ઇચ્છો તો આ ક્રોધજન્ય અગ્નિ મહાસાગરમાં રહે; લોકો જળમય મનાયા છે.
1.196.20
एवं प्रतिज्ञा सत्येयं तवानघ भविष्यति ।
न चैवं सामरा लोका गमिष्यन्ति पराभवम् ॥ १.१९६.२० ॥
હે નિષ્પાપ, તમારી આ પ્રતિજ્ઞા આ રીતે સત્ય થશે; અને આ રીતે દેવો સહિતના લોકો વિનાશ પામશે નહિ.
1.196.21
ततस्तं क्रोधजं तात और्वोऽग्निं वरुणालये ।
उत्ससर्ज स चैवाप उपयुङ्क्ते महोदधौ ॥ १.१९६.२१ ॥
ત્યારે હે તાત, ઔર્વે તે ક્રોધજ અગ્નિને વરુણના ધામમાં છોડ્યો; તે મહાસાગરમાં જળનો ઉપભોગ કરે છે.
1.196.22
महद्धयशिरो भूत्वा यत्तद्वेदविदो विदुः ।
तमग्निमुद्हिरद्वक्त्रात्पिबत्यापो महोदधौ ॥ १.१९६.२२ ॥
વેદજ્ઞો જાણે છે તેમ, તે અગ્નિ મોટા ઘોડાનું માથું બનીને મુખમાંથી મહાસાગરમાં જળ પીએ છે.
1.196.23
तस्मात्त्वमपि भद्रं ते न लोकान्हन्तुमर्हसि ।
पराशरं पराँल्लोकाञ्जानञ्ज्ञानवतां वर ॥ १.१९६.२३ ॥
તેથી તારું કલ્યાણ થાઓ; તારે પણ લોકોનો નાશ કરવો યોગ્ય નથી. જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ પરાશર, બીજા લોકોને જાણીને આવું ન કરજે.