ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.196
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.196.1
उक्तवानस्मि यां क्रोधात्प्रतिज्ञां पितरस्तदा ।
सर्वलोकविनाशाय न सा मे वितथा भवेत् ॥ १.१९६.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਰੋ! ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ।
1.196.2
वृथारोषप्रतिज्ञो वै नाहं जीवितुमुत्सहे ।
अनिस्तीर्णो हि मां रोषो दहेदग्निरिवारणिम् ॥ १.१९६.२ ॥
ਵਿਅਰਥ ਕ੍ਰੋਧ-ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲਾ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਅਰਨੀ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਣਬੁਝਾ ਕ੍ਰੋਧ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜੇਗਾ।
1.196.3
यो हि कारणतः क्रोधं संजातं क्षन्तुमर्हति ।
नालं स मनुजः सम्यक् त्रिवर्गं परिरक्षितुम् ॥ १.१९६.३ ॥
ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਪਜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ।
1.196.4
अशिष्टानां नियन्ता हि शिष्टानां परिरक्षिता ।
स्थाने रोषः प्रयुक्तः स्यान्नृपैः सर्वजिगीषुभिः ॥ १.१९६.४ ॥
ਅਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਉਹੀ ਹੈ। ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਸਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.196.5
अश्रौषमहमूरुस्थो गर्भशय्यागतस्तदा ।
आरावं मातृवर्गस्य भृगूणां क्षत्रियैर्वधे ॥ १.१९६.५ ॥
ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੱਟ ਵਿੱਚ, ਗਰਭ-ਸ਼ੱਯਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਦ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਦੇ ਵਧ ਵੇਲੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਤਾ-ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ।
1.196.6
सामरैर्हि यदा लोके भृगूणां क्षत्रियाधमैः ।
आगर्भोत्सादनं क्षान्तं तदा मां मन्युराविशत् ॥ १.१९६.६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਦਾ ਨੀਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਆਂ ਹੱਥੋਂ ਗਰਭ ਵਿਚਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਹਿ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਵੜਿਆ।
1.196.7
प्रकीर्णकेशाः किल मे मातरः पितरस्तथा ।
भयात्सर्वेषु लोकेषु नाधिजग्मुः परायणम् ॥ १.१९६.७ ॥
ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਡਰ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਨ ਨਾ ਮਿਲੀ।
1.196.8
तान्भृगूणां यदा दारान्कश्चिन्नाभ्युपपद्यत ।
माता तदा दधारेयमूरुणैकेन मां शुभा ॥ १.१९६.८ ॥
ਜਦੋਂ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁਭ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕੋ ਪੱਟ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ।
1.196.9
प्रतिषेद्धा हि पापस्य यदा लोकेषु विद्यते ।
तदा सर्वेषु लोकेषु पापकृन्नोपपद्यते ॥ १.१९६.९ ॥
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
1.196.10
यदा तु प्रतिषेद्धारं पापो न लभते क्वचित् ।
तिष्ठन्ति बहवो लोकास्तदा पापेषु कर्मसु ॥ १.१९६.१० ॥
ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.196.11
जानन्नपि च यः पापं शक्तिमान्न नियच्छति ।
ईशः सन्सोऽपि तेनैव कर्मणा संप्रयुज्यते ॥ १.१९६.११ ॥
ਪਾਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.196.12
राजभिश्चेश्वरैश्चैव यदि वै पितरो मम ।
शक्तैर्न शकितास्त्रातुमिष्टं मत्वेह जीवितम् ॥ १.१९६.१२ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਕਮਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਬਚ ਨਾ ਸਕੇ।
1.196.13
अत एषामहं क्रुद्धो लोकानामीश्वरो ह्यहम् ।
भवतां च वचो नालमहं समभिवर्तितुम् ॥ १.१९६.१३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
1.196.14
ममापि चेद्भवेदेवमीश्वरस्य सतो महत् ।
उपेक्षमाणस्य पुनर्लोकानां किल्बिषाद्भयम् ॥ १.१९६.१४ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਈਸ਼ਵਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪਾਪ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇਗਾ।
1.196.15
यश्चायं मन्युजो मेऽग्निर्लोकानादातुमिच्छति ।
दहेदेष च मामेव निगृहीतः स्वतेजसा ॥ १.१९६.१५ ॥
ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਇਹ ਅਗਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।
1.196.16
भवतां च विजानामि सर्वलोकहितेप्सुताम् ।
तस्माद्विधद्ध्वं यच्छ्रेयो लोकानां मम चेश्वराः ॥ १.१९६.१६ ॥
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਈਸ਼ਵਰੋ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰੋ।
1.196.17
य एष मन्युजस्तेऽग्निर्लोकानादातुमिच्छति ।
अप्सु तं मुञ्च भद्रं ते लोका ह्यप्सु प्रतिष्ठिताः ॥ १.१९६.१७ ॥
ਤੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਇਹ ਅਗਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦੇ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
1.196.18
आपोमयाः सर्वरसाः सर्वमापोमयं जगत् ।
तस्मादप्सु विमुञ्चेमं क्रोधाग्निं द्विजसत्तम ॥ १.१९६.१८ ॥
ਸਾਰੇ ਰਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਕ੍ਰੋਧਾਗਨੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿਓ।
1.196.19
अयं तिष्ठतु ते विप्र यदीच्छसि महोदधौ ।
मन्युजोऽग्निर्दहन्नापो लोका ह्यापोमयाः स्मृताः ॥ १.१९६.१९ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਅੱਗ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ; ਲੋਕ ਜਲਮਈ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
1.196.20
एवं प्रतिज्ञा सत्येयं तवानघ भविष्यति ।
न चैवं सामरा लोका गमिष्यन्ति पराभवम् ॥ १.१९६.२० ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੇਰੀ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਹਿਤ ਲੋਕ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ।
1.196.21
ततस्तं क्रोधजं तात और्वोऽग्निं वरुणालये ।
उत्ससर्ज स चैवाप उपयुङ्क्ते महोदधौ ॥ १.१९६.२१ ॥
ਤਦ ਹੇ ਤਾਤ, ਔਰਵ ਨੇ ਉਸ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
1.196.22
महद्धयशिरो भूत्वा यत्तद्वेदविदो विदुः ।
तमग्निमुद्हिरद्वक्त्रात्पिबत्यापो महोदधौ ॥ १.१९६.२२ ॥
ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਗ ਵੱਡਾ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਬਣ ਕੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਲ ਪੀਂਦੀ ਹੈ।
1.196.23
तस्मात्त्वमपि भद्रं ते न लोकान्हन्तुमर्हसि ।
पराशरं पराँल्लोकाञ्जानञ्ज्ञानवतां वर ॥ १.१९६.२३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰ।