ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.37.1
मातुः सकाशात्तं शापं श्रुत्वा वै पन्नगोत्तमः ।
वासुकिश्चिन्तयामास शापोऽयं न भवेत्कथम् ॥ १.३७.१ ॥
ମାତାଙ୍କ ପାଖରୁ ସେହି ଶାପ ଶୁଣି ସର୍ପଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାସୁକି ଭାବିଲେ ଏହି ଶାପ କିପରି ନ ହେବ।
1.37.2
ततः स मन्त्रयामास भ्रातृभिः सह सर्वशः ।
ऐरावतप्रभृतिभिः सर्वैर्धर्मपरायणैः ॥ १.३७.२ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଐରାବତ ପ୍ରମୁଖ ଧର୍ମପରାୟଣ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରାମର୍ଶ କଲେ।
1.37.3
अयं शापो यथोद्दिष्टो विदितं वस्तथाऽनघाः ।
तस्य शापस्य मोक्षार्थं मन्त्रयित्वा यतामहे ॥ १.३७.३ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପଗଣ, ଏହି ଶାପ ଯେପରି କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ଆପଣମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ସେହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ କରି ଆମେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
1.37.4
सर्वेषामेव शापानां प्रतिघातो हि विद्यते ।
न तु मात्राऽभिशप्तानां मोक्षः क्वचन विद्यते ॥ १.३७.४ ॥
ସମସ୍ତ ଶାପର ପ୍ରତିକାର ଅଛି; କିନ୍ତୁ ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଶପ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ।
1.37.5
अव्ययस्याप्रमेयस्य सत्यस्य च तथाग्रतः ।
शप्ता इत्येव मे श्रुत्वा जायते हृदि वेपथुः ॥ १.३७.५ ॥
ଅବ୍ୟୟ, ଅପ୍ରମେୟ ଓ ସତ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ 'ଅଭିଶପ୍ତ' ଏହା ଶୁଣିଲେ ମୋ ହୃଦୟରେ କମ୍ପନ ଜାତ ହୁଏ।
1.37.6
नूनं सर्वविनाशोऽयमस्माकं समुपागतः ।
शापः सृष्टो महाघोरो मात्रा खल्वविनीतया।
न ह्येतां सोऽव्ययो देवः शपत्नीं प्रत्यषेधयत् ॥ १.३७.६ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଆମର ସର୍ବନାଶ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଅବିନୀତା ମାତା ଏହି ମହାଭୟଙ୍କର ଶାପ ପଠାଇଲେ; ଏବଂ ଅବ୍ୟୟ ଦେବତା ସେହି ସପତ୍ନୀକୁ ରୋକିଲେ ନାହିଁ।
1.37.7
तस्मात्संमन्त्रयामोऽद्य भुजङ्गानामनामयम् ।
यथा भवेद्धि सर्वेषां मा नः कालोऽत्यगादयम् ॥ १.३७.७ ॥
ତେଣୁ ଆଜି ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ବିଚାର କରିବା, ଯେପରି ସର୍ପମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ। ଏହି ସମୟ ଯେପରି ଆମ ହାତରୁ ଖସି ନ ଯାଏ।
1.37.8
सर्व एव हि नस्तावद्बुद्धिमन्तो विचक्षणाः ।
अपि मन्त्रयमाणा हि हेतुं पश्याम मोक्षणे ॥ १.३७.८ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବିଚକ୍ଷଣ। ପରାମର୍ଶ କଲେ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଆମେ ଖୋଜି ପାରିବା।
1.37.9
यथा नष्टं पुरा देवा गूढमग्निं गुहागतम् ।
यथा स यज्ञो न भवेद्यथा वाऽपि पराभवः।
जनमेजयस्य सर्पाणां विनाशकरणाय वै ॥ १.३७.९ ॥
ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ଗୁମ୍ଫାରେ ଲୁଚିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ହରାଇଥିଲେ, ଯେପରି ସେହି ଯଜ୍ଞ ହୋଇ ନ ପାରିଲା, ବା ପରାଜୟ ହେଲା, ସେହିପରି ଜନମେଜୟଙ୍କର ସର୍ପନାଶକ ଯଜ୍ଞ ନ ହେଉ।
1.37.10
तथेत्युक्त्वा ततः सर्वे काद्रवेयाः समागताः ।
समयं चकिरे तत्र मन्त्रबुद्धिविशारदाः ॥ १.३७.१० ॥
'ସେପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି ତା'ପରେ କଦ୍ରୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଏକତ୍ର ହେଲେ; ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିପୁଣ ସେମାନେ ସେଠାରେ ଏକ ସମ୍ମତି କଲେ।
1.37.11
एके तत्राब्रुवन्नागा वयं भूत्वा द्विजर्षभाः ।
जनमेजयं तु भिक्षामो यज्ञस्ते न भवेदिति ॥ १.३७.११ ॥
ସେଠାରେ କେତେକ ନାଗ କହିଲେ, 'ଆମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାଜି ଜନମେଜୟଙ୍କ ପାଖରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ଯେପରି ତୁମର ଯଜ୍ଞ ନ ହୁଏ।'
1.37.12
अपरे त्वब्रुवन्नागास्तत्र पण्डितमानिनः ।
मन्त्रिणोऽस्य वयं सर्वे भविष्यामः सुसंमताः ॥ १.३७.१२ ॥
କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ନାଗମାନେ, ନିଜକୁ ପଣ୍ଡିତ ଭାବି କହିଲେ, 'ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହାର ସୁସମ୍ମତ ମନ୍ତ୍ରୀ ହେବୁ।'
1.37.13
स नः प्रक्ष्यति सर्वेषु कार्येष्वर्थविनिश्चयम् ।
तत्र बुद्धिं प्रदास्यामो यथा यज्ञो निवर्त्स्यति ॥ १.३७.१३ ॥
ସେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମଙ୍କୁ ଅର୍ଥନିଶ୍ଚୟ ପଚାରିବ; ସେଠାରେ ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ଦେବୁ ଯେ ଯଜ୍ଞ ଅଟକିଯିବ।
1.37.14
स नो बहुमतान्राजा बुद्ध्या बुद्धिमतां वरः ।
यज्ञार्थं प्रक्ष्यति व्यक्तं नेति वक्ष्यामहे वयम् ॥ १.३७.१४ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ରାଜା ଆମକୁ ବହୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପଚାରିବେ; ତେବେ ଆମେ 'ନା' କହିବା।
1.37.15
दर्शयन्तो बहून्दोषान्प्रेत्य चेह च दारुणान् ।
हेतुभिः कारणैश्चैव यथा यज्ञो भवेन्न सः ॥ १.३७.१५ ॥
ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଦୋଷ ଦେଖାଇ, ହେତୁ ଓ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଯଜ୍ଞ ନ ହେବା ପରି କରିବୁ।
1.37.16
अथवा य उपाध्यायः क्रतोस्तस्य भविष्यति ।
सर्पसत्रविधानज्ञो राजकार्यहिते रतः ॥ १.३७.१६ ॥
କିମ୍ବା ସେ ଯଜ୍ଞର ଉପାଧ୍ୟାୟ ଯିଏ ହେବ, ଯିଏ ସର୍ପସତ୍ରର ବିଧି ଜାଣେ ଏବଂ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟର ହିତରେ ରତ।
1.37.17
तं गत्वा दशतां कश्चिद्भुजङ्गः स मरिष्यति ।
तस्मिन्मृते यज्ञकारे क्रतुः स न भविष्यति ॥ १.३७.१७ ॥
କୌଣସି ସାପ ତା'ପାଖକୁ ଯାଇ ତାକୁ ଦଂଶନ କରୁ; ସେ ମରିବ। ସେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ମରିଲେ ସେ ଯଜ୍ଞ ହେବ ନାହିଁ।
1.37.18
ये चान्ये सर्पसत्रज्ञा भविष्यन्त्यस्य चर्त्विजः ।
तांश्च सर्वान्दशिष्यामः कृतमेवं भविष्यति ॥ १.३७.१८ ॥
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସର୍ପସତ୍ର ଜାଣନ୍ତି ଓ ଏହାର ଋତ୍ୱିକ ହେବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଂଶନ କରିବୁ; ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।
1.37.19
अपरे त्वब्रुवन्नागा धर्मात्मानो दयालवः ।
अबुद्धिरेषा भवतां ब्रह्महत्या न शोभनम् ॥ १.३७.१९ ॥
କିନ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଦୟାଳୁ ଅନ୍ୟ କେତେକ ନାଗ କହିଲେ: ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କର ଏହି ବୁଦ୍ଧି ଅଜ୍ଞାନପୂର୍ଣ୍ଣ; ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.37.20
सम्यक्सद्धर्ममूला वै व्यसने शान्तिरुत्तमा ।
अधर्मोत्तरता नाम कृत्स्नं व्यापादयेज्जगत् ॥ १.३७.२० ॥
ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମରେ ମୂଳଯୁକ୍ତ ଶାନ୍ତି ହିଁ ବିପଦରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅଧର୍ମର ଅତିରେକ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ବିନାଶ କରିବ।
1.37.21
अपरे त्वब्रुवन्नागाः समिद्धं जातवेदसम् ।
वर्षैर्निर्वापयिष्यामो मेघा भूत्वा सविद्युतः ॥ १.३७.२१ ॥
ଅନ୍ୟ କେତେକ ନାଗ କହିଲେ: ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘ ହୋଇ ଆମେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିକୁ ବର୍ଷାରେ ନିର୍ବାପିତ କରିବା।
1.37.22
स्रुग्भाण्डं निशि गत्वा च अपरे भुजगोत्तमाः ।
प्रमत्तानां हरन्त्वाशु विघ्न एवं भविष्यति ॥ १.३७.२२ ॥
ରାତିରେ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗମାନେ ଯାଇ ଅସାବଧାନମାନଙ୍କର ସ୍ରୁଗ୍ଭାଣ୍ଡ ଶୀଘ୍ର ହରଣ କରନ୍ତୁ; ଏହିପରି ବିଘ୍ନ ହେବ।
1.37.23
यज्ञे वा भुजगास्तस्मिञ्शतशोऽथ सहस्रशः ।
जनान्दशन्तु वै सर्वे नैवं त्रासो भविष्यति ॥ १.३७.२३ ॥
କିମ୍ବା ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ନାଗ ଲୋକଙ୍କୁ ଦଂଶନ କରନ୍ତୁ; ଏପରି କଲେ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।
1.37.24
अथवा संस्कृतं भोज्यं दूषयन्तु भुजङ्गमाः ।
स्वेन मूत्रपुरीषेण सर्वभोज्यविनाशिना ॥ १.३७.२४ ॥
କିମ୍ବା ସର୍ପମାନେ ନିଜ ମୂତ୍ର ଓ ମଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଜନକୁ ଦୂଷିତ କରନ୍ତୁ; ଏହା ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟକୁ ବିନାଶ କରେ।
1.37.25
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र ऋत्विजोऽस्य भवामहे ।
यज्ञविघ्नं करिष्यामो दक्षिणा दीयतामिति ॥ १.३७.२५ ॥
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ଏହାର ଋତ୍ବିଜ ହେବୁ ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ଘଟାଇବୁ; ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଉ।'
1.37.26
वश्यतां च गतोऽसौ नः करिष्यति यथेप्सितम् ।
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र जले प्रक्रीडितं नृपम् ॥ १.३७.२६ ॥
'ସେ ଆମ ବଶରେ ଆସି ଆମେ ଚାହିଁବା ପରି କରିବ।' କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଜଳରେ ଖେଳୁଥିବା ରାଜା ବିଷୟରେ କହିଲେ…
1.37.27
गृहमानीय बध्नीमः क्रतुरेवं भवेन्न सः ।
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र नागाः पण्डितमानिनः ॥ १.३७.२७ ॥
'ତାକୁ ଘରକୁ ଆଣି ବାନ୍ଧିବା; ଏପରି ହେଲେ ଯଜ୍ଞ ହେବ, ସେ ନୁହେଁ।' କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ପଣ୍ଡିତ ମନେ କରୁଥିବା ନାଗମାନେ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ…
1.37.28
दशामस्तं प्रगृह्याशु कृतपेवं भविष्यति ।
छिन्नं मूलमनर्थानां मृते तस्मिन्भविष्यति ॥ १.३७.२८ ॥
'ତାହାର ଦଶା ଶୀଘ୍ର ଧରି ଏପରି ସମାପ୍ତ କରିବା। ସେ ମରିଗଲେ ଅନର୍ଥର ମୂଳ କଟିଯିବ।'
1.37.29
एषा नो नैष्ठिकी बुद्धिः सर्वेषामीक्षणश्रवः ।
अथ यन्मन्यसे राजन्द्रुतं तत्संविधीयताम् ॥ १.३७.२९ ॥
'ଏହା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି, ଯାହା ସମସ୍ତେ ଦେଖିଛନ୍ତି ଓ ଶୁଣିଛନ୍ତି। ଏବେ ହେ ରାଜନ୍, ଯାହା ତୁମକୁ ଠିକ୍ ମନେ ହୁଏ ତାହା ଶୀଘ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।'
1.37.30
इत्युक्त्वा समुदैक्षन्त वासुकिं पन्नगोत्तमम् ।
वासुकिश्चापि संचिन्त्य तानुवाच भुजङ्गमान् ॥ १.३७.३० ॥
ଏହା କହି ସେମାନେ ନାଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାସୁକିଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ। ବାସୁକି ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରି ସେହି ଭୁଜଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.37.31
नैषा वो नैष्ठिकी बुद्धिर्मता कर्तुं भुजङ्गमाः ।
सर्वेषामेव मे बुद्धिः पन्नगानां न रोचते ॥ १.३७.३१ ॥
ହେ ସର୍ପଗଣ, ତୁମମାନଙ୍କର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନ୍ତିମ ଓ ଉଚିତ ବୋଲି ବିଚାର କରାଯାଇ ନ ପାରେ। ସମସ୍ତ ସର୍ପଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ।
1.37.32
किं तत्र संविधातव्यं भवतां स्याद्धितं तु यत् ।
श्रेयः प्रसादनं मन्ये कश्यपश्य महात्मनः ॥ १.३७.३२ ॥
ସେଠାରେ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ହିତକର ହେବ, ତାହା ହିଁ କରିବାକୁ ହେବ। ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ହିଁ ଶ୍ରେୟ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।
1.37.33
ज्ञातिवर्गस्य सौहार्दादात्मनश्च भुजङ्गमाः ।
न च जानाति मे बुद्धिः किंचित्कर्तुं वचो हिवः ॥ १.३७.३३ ॥
ହେ ସର୍ପଗଣ, ଜ୍ଞାତିବର୍ଗ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଓ ନିଜ ହିତ ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟ, ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁ ବାକ୍ୟ ପାଳିବି ତାହା ମୋ ବୁଦ୍ଧି ଜାଣେନାହିଁ।
1.37.34
मया हीदं विधातव्यं भवतां यद्धितं भवेत् ।
अनेनाहं भृशं तप्ये गुणदोषौ मदाश्रयौ ॥ १.३७.३४ ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ହିତକର ହେବ, ତାହା ମୋତେ କରିବାକୁ ହେବ। ଏଥିପାଇଁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛି, କାରଣ ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ଉଭୟ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।