महाभारत · अध्याय 1.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.38.1
सर्पाणां तु वचः श्रुत्वा सर्वेषामिति चेति च ।
वासुकेश्च वचः श्रुत्वा एलापत्रोऽब्रवीदिदम् ॥ १.३८.१ ॥
सर्पांचे बोलणे ऐकून, सर्वांनी तसे म्हटले हे ऐकून आणि वासुकीचे बोलणे ऐकून एलापत्र हे बोलला.
1.38.2
प्रागेव दर्शिता बुद्धिर्मयैषा भुजगोत्तमाः ।
हेयेति यदि वो बुद्धिस्तवापि च तथा प्रभो ॥ १.३८.२ ॥
हे श्रेष्ठ सर्पांनो, ही बुद्धी मी आधीच दाखवली होती. ही त्याज्य आहे असे जर तुमच्या बुद्धीस वाटत असेल, तर हे प्रभो, तुमची बुद्धीही तशीच आहे.
1.38.3
अस्तु कामं मभाद्यापि बुद्धिः स्मरणमागता ।
तां शृणुध्वं प्रवक्ष्यामि याथातथ्येन पन्नगाः ॥ १.३८.३ ॥
ठीक आहे, तुम्हाला हवे तसे. आता तरी माझी ती बुद्धी स्मरणात आली आहे. हे नागांनो, ऐका; मी यथार्थपणे सांगतो.
1.38.4
न स यज्ञो न भविता न स राजा तथाविधः ।
जनमेजयः पाण्डवेयो यतोऽस्माकं महद्भयम् ॥ १.३८.४ ॥
तो यज्ञ होणार नाही, तसा राजाही नसेल — पांडववंशीय जनमेजय; ज्याच्यापासून आपल्याला मोठे भय आहे.
1.38.5
दैवेनोपहतो राजन्यो भवेदिह पूरुषः ।
स दैवमेवाश्रयेत नान्यत्तत्र परायणम् ॥ १.३८.५ ॥
येथे एखादा पुरुष दैवाने आहत झाला, तर त्याने दैवाचाच आश्रय घ्यावा; तेथे दैवावाचून दुसरा आधार नाही.
1.38.6
तदिदं चैवमस्माकं भयं पन्नगसत्तमाः ।
दैवमेवाश्रयामोऽत्र शृणुध्वं च वचो मम ॥ १.३८.६ ॥
म्हणून, हे श्रेष्ठ सर्पांनो, आपले हे भय असेच आहे; येथे आपण दैवाचाच आश्रय घेतो. आणि माझे बोलणे ऐका.
1.38.7
अहं शापे समुत्सृष्टे समश्रौषं वचस्तदा ।
मातुरुत्सङ्गमारूढो भयात्पन्नगसत्तमाः।
देवानां पन्नगश्रेष्ठास्तीक्ष्णास्तीक्ष्ण इति प्रभो ॥ १.३८.७ ॥
नागश्रेष्ठांनो, शाप उच्चारला गेला तेव्हा मी भीतीने आईच्या मांडीवर चढून ते शब्द ऐकले. हे प्रभो, 'तीक्ष्ण, तीक्ष्ण' असे म्हटले गेले.
1.38.8
शापदुःखाग्नितप्तानां पन्नगानामनामयम् ।
कृपया परयाऽऽविष्टाः प्रार्थयन्तो दिवौकसः ॥ १.३८.८ ॥
शापाच्या दुःखाग्नीने तापलेल्या नागांसाठी कल्याण मागत, परम कृपेने भरलेले स्वर्गवासी देव प्रार्थना करत होते.
1.38.9
का हि लब्ध्वा प्रियान्पुत्राञ्शपेदेवं पितामह ।
ऋते कद्रूं तीक्ष्णरूपां देवदेव तवाग्रतः ॥ १.३८.९ ॥
हे पितामह, प्रिय पुत्र मिळालेली कोणती स्त्री असा शाप देईल, तीक्ष्णरूप कद्रूशिवाय? हे देवदेवा, आपल्यासमोर.
1.38.10
तथेति च वचस्तस्यास्त्वयाप्युक्तं पितामह ।
इच्छाम एतद्विज्ञातुं कारणं यन्न वारिता ॥ १.३८.१० ॥
'तथास्तु' असे तिचे वचन आपणही म्हणालात, हे पितामह. आपण तिला का अडवले नाही हे जाणून घेण्याची आमची इच्छा आहे.
1.38.11
बहवः पन्नगास्तीक्ष्णा घोररूपा विषोल्बणाः ।
प्रजानां हितकामोऽहं न च वारितवांस्तदा ॥ १.३८.११ ॥
पुष्कळ नाग तीक्ष्ण, भयंकर रूपाचे आणि विषाने उग्र आहेत. प्रजांच्या हिताची इच्छा धरून मी तेव्हा तिला अडवले नाही.
1.38.12
ये दन्दशूकाः क्षुद्राश्च पापाचारा विषोल्बणाः ।
तेषां विनाशो भविता न तु ये धर्मचारिणः ॥ १.३८.१२ ॥
जे दंदशूक, क्षुद्र, पापाचारी आणि विषाने उग्र आहेत, त्यांचाच नाश होईल; परंतु जे धर्माचरण करतात त्यांचा नाही.
1.38.13
यन्निमित्तं च भविता मोक्षस्तेषां महाभयात् ।
पन्नगानां निबोधध्वं तस्मिन्काले समागते ॥ १.३८.१३ ॥
ज्याच्या निमित्ताने त्यांची महाभयातून सुटका होईल, तो काळ आल्यावर, हे सर्पांनो, ते जाणून घ्या.
1.38.14
यायावरकुले धीमान्भविष्यति महानृषिः ।
जरत्कारुरिति ख्यातस्तपस्वी नियतेन्द्रियः ॥ १.३८.१४ ॥
यायावर कुलात बुद्धिमान महान ऋषी होतील; जरत्कारू नावाने प्रसिद्ध, तपस्वी आणि इंद्रियनिग्रही असे ते असतील.
1.38.15
तस्य पुत्रो जरत्कारोर्भविष्यति तपोधनः ।
आस्तीको नाम यज्ञं स प्रतिषेत्स्यति तं तदा।
तत्र मोक्ष्यन्ति भुजगा ये भविष्यन्ति धार्मिकाः ॥ १.३८.१५ ॥
त्याचा पुत्र, जरत्कारूचा तपोधन पुत्र आस्तीक नावाने होईल; तो तेव्हा त्या यज्ञाला प्रतिबंध करील. तेथे जे सर्प धार्मिक होतील ते मुक्त होतील.
1.38.16
स मुनिप्रवरो ब्रह्मञ्जरत्कारुर्महातपाः ।
कस्यां पुत्रं महात्मानं जनयिष्यति वीर्यवान् ॥ १.३८.१६ ॥
हे ब्रह्मदेवा, ते मुनिश्रेष्ठ, महातपस्वी जरत्कारू, कोणाच्या ठायी महात्मा आणि वीर्यवान पुत्राला जन्म देतील?
1.38.17
वासुकेर्भगिनी कन्या समुत्पन्ना सुशोभना ।
तस्मै दास्यति तां कन्यां वासुकिर्भुजगोत्तमः ॥ १.३८.१७ ॥
वासुकीची भगिनी, जन्मलेली अतिसुंदर कन्या; तिला श्रेष्ठ सर्प वासुकी त्याला देईल.
1.38.18
तस्यां जनयिता पुत्रं वेदवेदाङ्गपारगम् ।
सनामायां सनामा स कन्यायां द्विजसत्तमः ॥ १.३८.१८ ॥
त्या कन्येच्या ठायी, तो द्विजश्रेष्ठ, त्याच नावाच्या कन्येपासून वेद आणि वेदांगांत पारंगत पुत्राला जन्म देईल.
1.38.19
एवमस्त्विति तं देवाः पितामहमथाब्रुवन् ।
उत्क्वैवं वचनं देवान्विरिञ्चिस्त्रिदिवं ययौ ॥ १.३८.१९ ॥
देवांनी पितामहांना म्हटले, 'तसे होवो.' असे देवांना वचन सांगून विरिञ्चि स्वर्गाला गेले.
1.38.20
सोऽहमेवं प्रपश्यामि वासुके भगिनी तव ।
जरत्कारुरिति ख्याता तां तस्मै प्रतिपादय ॥ १.३८.२० ॥
मी असे पाहतो, हे वासुके! जरत्कारु नावाने प्रसिद्ध असलेली तुझी बहीण त्याला दे.
1.38.21
भैक्षवद्भिक्षमाणाय नागानां भयशान्तये ।
ऋषये सुव्रतायैनामेष मोक्षः श्रुतो मया ॥ १.३८.२१ ॥
भिक्षा मागणाऱ्या त्या सुव्रत ऋषीला, नागांचे भय शांत करण्यासाठी, हिला दे; हाच मोक्षाचा मार्ग मी ऐकला आहे.