મહાભારત · અધ્યાય 1.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.48.1
गतमात्रं तु भर्तारं जरत्कारुरवेदयत् ।
भ्रातुः सकाशमागत्य यथातथ्यं तपोधन ॥ १.४८.१ ॥
પતિ ગયા પછી જરત્કારુએ ભાઈ પાસે આવીને યથાર્થ બધું કહ્યું, હે તપોધન.
1.48.2
ततः स भुजगश्रेष्ठः श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
उवाच भगिनीं दीनां तदा दीनतरः स्वयम् ॥ १.४८.२ ॥
ત્યારે તે સર્પશ્રેષ્ઠે અત્યંત અપ્રિય સમાચાર સાંભળીને, પોતે વધુ દુઃખી થઈને દીન બહેનને કહ્યું.
1.48.3
जानासि भद्रे यत्कार्यं प्रदाने कारणं च यत् ।
पन्नगानां हितार्थाय पुत्रस्ते स्यात्ततो यदि ॥ १.४८.३ ॥
હે ભદ્રે, આ દાનનું કાર્ય અને કારણ તું જાણે છે. સર્પોના હિત માટે તારે પુત્ર થાય તો...
1.48.4
स सर्पसत्रात्किल नो मोक्षयिष्यति वीर्यवान् ।
एवं पितामहः पूर्वमुक्तवांस्तु सुरैः सह ॥ १.४८.४ ॥
તે પરાક્રમી આપણને સર્પસત્રથી ચોક્કસ મુક્ત કરશે. પૂર્વે પિતામહે દેવો સાથે આમ કહ્યું હતું.
1.48.5
अप्यस्ति गर्भः सुभगे तस्मात्ते मुनिसत्तमात् ।
न चेच्छाम्यफलं तस्य दारकर्म मनीषिणः ॥ १.४८.५ ॥
હે સુભગે, તે મુનિશ્રેષ્ઠથી તને ગર્ભ રહ્યો છે? તે મનીષીનો વિવાહ નિષ્ફળ થાય એવું હું ઇચ્છતો નથી.
1.48.6
कामं च मम न न्याय्यं प्रष्टुं त्वां कार्यमीदृशम् ।
किंतु कार्यगरीयस्त्वात्ततस्त्वाऽहमचूचुदम् ॥ १.४८.६ ॥
તને આવું પૂછવું મારે યોગ્ય નથી, તોપણ કાર્યની ગંભીરતાને કારણે મેં તને પ્રેરિત કરી.
1.48.7
दुर्वार्यतां विदित्वा च भर्तुस्तेऽतितपस्विनः ।
नैनमन्वागमिष्यामि कदाचिद्धि शपेत्स माम् ॥ १.४८.७ ॥
તારા પતિનો અનિવાર્ય સ્વભાવ અને એ અતિતપસ્વીનું વર્તન જાણીને હું ક્યારેય તેમની પાછળ નહીં જાઉં; કારણ કે તે મને શાપ આપી શકે છે.
1.48.8
आचक्ष्व भद्रे भर्तुः स्वं सर्वमेव विचेष्टितम् ।
उद्धरस्व च शल्यं मे घोरं हृदि चिरस्थितम् ॥ १.४८.८ ॥
હે કલ્યાણી, તારા પતિનું સંપૂર્ણ વર્તન મને કહે; અને મારા હૃદયમાં લાંબા સમયથી ખૂંચેલો આ ભયંકર કાંટો કાઢી નાખ.
1.48.9
जरत्कारुस्ततो वाक्यमित्युक्ता प्रत्यभाषत ।
आश्वासयन्ती सन्तप्तं वासुकिं पन्नगेश्वरम् ॥ १.४८.९ ॥
ત્યારે જરત્કારુએ આમ કહેવાતાં ઉત્તર આપ્યો; સંતપ્ત પન્નગેશ્વર વાસુકિને આશ્વાસન આપતાં.
1.48.10
पृष्टो मयाऽपत्यहेतोः स महात्मा महातपाः ।
अस्तीत्युत्तरमुद्दिश्य ममेदं गतवांश्च सः ॥ १.४८.१० ॥
સંતાન માટે મેં તેમને પૂછ્યું; એ મહાત્મા, મહાતપસ્વીએ "છે" એવો ઉત્તર આપ્યો અને મારા માટે આ કહીને ચાલ્યા ગયા.
1.48.11
स्वैरेष्वपि न तेनाहं स्मरामि वितथं वचः ।
उक्तपूर्वं कुतो राजन्सांपराये स वक्ष्यति ॥ १.४८.११ ॥
મજાકમાં પણ તેમણે અસત્ય વચન કહ્યું હોય એવું મને સ્મરણમાં નથી; હે રાજન, પહેલાં કહેલી વાત પરલોકમાં તેઓ કેવી રીતે નહીં કહે?
1.48.12
न संतापस्त्वया कार्यः कार्यं प्रति भुजंगमे ।
उत्पत्स्यति च ते पुत्रो ज्वलनार्कसमप्रभः ॥ १.४८.१२ ॥
હે ભુજંગમ, આ કાર્ય વિશે તારે સંતાપ ન કરવો; અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી પુત્ર તને જન્મશે.
1.48.13
इत्युक्त्वा स हि मां भ्रातर्गतो भर्ता तपोधनः ।
तस्माद्व्येतु परं दुःखं तवेदं मनसि स्थितम् ॥ १.४८.१३ ॥
આમ કહીને તપોધન મારા પતિ મને છોડીને ચાલ્યા ગયા. તેથી તારા મનમાં રહેલું આ પરમ દુઃખ દૂર થાઓ.
1.48.14
एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रो वासुकिः परया मुदा ।
एवमस्त्विति तद्वाक्यं भगिन्याः प्रत्यगृह्णत ॥ १.४८.१४ ॥
આ સાંભળીને નાગેન્દ્ર વાસુકિએ અત્યંત આનંદથી "એમ જ થાઓ" કહીને બહેનનું એ વચન સ્વીકાર્યું.
1.48.15
सान्त्वमानार्थदानैश्च पूजया चारुरूपया ।
सोदर्यां पूजयामास स्वसारं पन्नगोत्तमः ॥ १.४८.१५ ॥
શ્રેષ્ઠ નાગે આશ્વાસન, સન્માન અને ધનદાનથી તથા સુંદર રૂપવાળી પોતાની સગી બહેનની પૂજાથી તેનો સત્કાર કર્યો.
1.48.16
ततः प्रववृधे गर्भो महातेजा महाप्रभः ।
यथा मोमो द्विजश्रेष्ठ शुक्लपक्षोदितो दिवि ॥ १.४८.१६ ॥
પછી, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, મહાતેજસ્વી અને મહાપ્રભાવી તે ગર્ભ શુક્લ પક્ષમાં આકાશમાં ઊગતા ચંદ્રની જેમ વધવા લાગ્યો.
1.48.17
अथ काले तु सा ब्रह्मन्प्रजज्ञे भुजगस्वसा ।
कुमारं देवगर्भाभं पितृमातृभयापहम् ॥ १.४८.१७ ॥
પછી યોગ્ય સમયે, હે બ્રહ્મન્, તે નાગની બહેને દેવગર્ભ સમાન એક કુમારને જન્મ આપ્યો; જે પિતા અને માતાનો ભય દૂર કરનાર હતો.
1.48.18
ववृधे स तु तत्रैव नागराजनिवेशने ।
वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्भार्गवच्यवनात्मजात् ॥ १.४८.१८ ॥
તે ત્યાં જ, નાગરાજના નિવાસમાં ઊછર્યો; ભાર્ગવ ચ્યવનના પુત્ર પાસેથી અંગો સહિત વેદોનો અભ્યાસ કર્યો.
1.48.19
चीर्णव्रतो बाल एव बुद्धिसत्त्वगुणान्वितः ।
नाम चास्याभवत्ख्यातं लोकेष्वास्तीक इत्युत ॥ १.४८.१९ ॥
બાળક હોવા છતાં તેણે વ્રતોનું પાલન કર્યું અને બુદ્ધિ તથા સત્ત્વગુણોથી યુક્ત થયો. લોકોમાં તેનું નામ આસ્તીક તરીકે પ્રખ્યાત થયું.
1.48.20
अस्तीत्युक्त्वा गतो यस्मात्पिता गर्भस्थमेव तम् ।
वनं तस्मादिदं तस्य नामास्तीकेति विश्रुतम् ॥ १.४८.२० ॥
"છે" એમ કહીને પિતા ગર્ભમાં રહેલા તેને છોડીને ચાલ્યા ગયા, તેથી આ વન તેના નામે આસ્તીક તરીકે પ્રખ્યાત થયું.
1.48.21
स बाल एव तत्रस्थश्चरन्नमितबुद्धिमान् ।
गृहे पन्नगराजस्य प्रयत्नात्परिरक्षितः ॥ १.४८.२१ ॥
તે બાળક ત્યાં જ રહીને, અમિત બુદ્ધિવાળો થઈને, નાગરાજના ઘરમાં કાળજીપૂર્વક રક્ષાયેલો ફરતો રહ્યો.
1.48.22
भगवानिव देवेशः शूलपाणिर्हिरण्मयः ।
विवर्धमानः सर्वांस्तान्पन्नगानभ्यहर्षयत् ॥ १.४८.२२ ॥
ભગવાન દેવેશની જેમ, ત્રિશૂલધારી અને સુવર્ણ આભાવાળો થઈને વધતો જઈ તેણે તે બધા નાગોને આનંદિત કર્યા.