ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.48.1
गतमात्रं तु भर्तारं जरत्कारुरवेदयत् ।
भ्रातुः सकाशमागत्य यथातथ्यं तपोधन ॥ १.४८.१ ॥
ਪਤੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ।
1.48.2
ततः स भुजगश्रेष्ठः श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
उवाच भगिनीं दीनां तदा दीनतरः स्वयम् ॥ १.४८.२ ॥
ਤਦ ਉਸ ਸਰਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਬਹੁਤ ਅਪ੍ਰਿਯ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁਖੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.48.3
जानासि भद्रे यत्कार्यं प्रदाने कारणं च यत् ।
पन्नगानां हितार्थाय पुत्रस्ते स्यात्ततो यदि ॥ १.४८.३ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਇਸ ਦਾਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ। ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਜੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ...
1.48.4
स सर्पसत्रात्किल नो मोक्षयिष्यति वीर्यवान् ।
एवं पितामहः पूर्वमुक्तवांस्तु सुरैः सह ॥ १.४८.४ ॥
ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਸਾਨੂੰ ਸਰਪ-ਸੱਤਰ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਛੁਡਾਏਗਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ।
1.48.5
अप्यस्ति गर्भः सुभगे तस्मात्ते मुनिसत्तमात् ।
न चेच्छाम्यफलं तस्य दारकर्म मनीषिणः ॥ १.४८.५ ॥
ਹੇ ਸੁਭਗੇ, ਕੀ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਠਹਿਰਿਆ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਮਨੀਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੇਅਰਥ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
1.48.6
कामं च मम न न्याय्यं प्रष्टुं त्वां कार्यमीदृशम् ।
किंतु कार्यगरीयस्त्वात्ततस्त्वाऽहमचूचुदम् ॥ १.४८.६ ॥
ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕੰਮ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
1.48.7
दुर्वार्यतां विदित्वा च भर्तुस्तेऽतितपस्विनः ।
नैनमन्वागमिष्यामि कदाचिद्धि शपेत्स माम् ॥ १.४८.७ ॥
ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਅਣਰੋਕ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਉਸ ਅਤਿ-ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1.48.8
आचक्ष्व भद्रे भर्तुः स्वं सर्वमेव विचेष्टितम् ।
उद्धरस्व च शल्यं मे घोरं हृदि चिरस्थितम् ॥ १.४८.८ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਆਚਰਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੁਭੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਕੰਡੇ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦੇ।
1.48.9
जरत्कारुस्ततो वाक्यमित्युक्ता प्रत्यभाषत ।
आश्वासयन्ती सन्तप्तं वासुकिं पन्नगेश्वरम् ॥ १.४८.९ ॥
ਤਦ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਦੁਖੀ ਪੰਨਗੇਸ਼ਵਰ ਵਾਸੁਕਿ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੀ ਹੋਈ।
1.48.10
पृष्टो मयाऽपत्यहेतोः स महात्मा महातपाः ।
अस्तीत्युत्तरमुद्दिश्य ममेदं गतवांश्च सः ॥ १.४८.१० ॥
ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ "ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
1.48.11
स्वैरेष्वपि न तेनाहं स्मरामि वितथं वचः ।
उक्तपूर्वं कुतो राजन्सांपराये स वक्ष्यति ॥ १.४८.११ ॥
ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੇ ਝੂਠਾ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੀ ਗੱਲ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਹੇਗਾ?
1.48.12
न संतापस्त्वया कार्यः कार्यं प्रति भुजंगमे ।
उत्पत्स्यति च ते पुत्रो ज्वलनार्कसमप्रभः ॥ १.४८.१२ ॥
ਹੇ ਭੁਜੰਗਮ, ਇਸ ਕਾਰਜ ਬਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਤੇਰਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।
1.48.13
इत्युक्त्वा स हि मां भ्रातर्गतो भर्ता तपोधनः ।
तस्माद्व्येतु परं दुःखं तवेदं मनसि स्थितम् ॥ १.४८.१३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਤਪੋਧਨ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
1.48.14
एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रो वासुकिः परया मुदा ।
एवमस्त्विति तद्वाक्यं भगिन्याः प्रत्यगृह्णत ॥ १.४८.१४ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ" ਆਖ ਕੇ ਭੈਣ ਦੇ ਉਸ ਬੋਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ।
1.48.15
सान्त्वमानार्थदानैश्च पूजया चारुरूपया ।
सोदर्यां पूजयामास स्वसारं पन्नगोत्तमः ॥ १.४८.१५ ॥
ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਨਾਗ ਨੇ ਦਿਲਾਸੇ, ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਧਨ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਸਕੀ ਭੈਣ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
1.48.16
ततः प्रववृधे गर्भो महातेजा महाप्रभः ।
यथा मोमो द्विजश्रेष्ठ शुक्लपक्षोदितो दिवि ॥ १.४८.१६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਹ ਗਰਭ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗਾ।
1.48.17
अथ काले तु सा ब्रह्मन्प्रजज्ञे भुजगस्वसा ।
कुमारं देवगर्भाभं पितृमातृभयापहम् ॥ १.४८.१७ ॥
ਫਿਰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਉਸ ਨਾਗ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਦੇਵਗਰਭ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਜੋ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.48.18
ववृधे स तु तत्रैव नागराजनिवेशने ।
वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्भार्गवच्यवनात्मजात् ॥ १.४८.१८ ॥
ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ; ਭਾਰਗਵ ਚਯਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
1.48.19
चीर्णव्रतो बाल एव बुद्धिसत्त्वगुणान्वितः ।
नाम चास्याभवत्ख्यातं लोकेष्वास्तीक इत्युत ॥ १.४८.१९ ॥
ਬਾਲਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਸੱਤਵ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਆਸਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
1.48.20
अस्तीत्युक्त्वा गतो यस्मात्पिता गर्भस्थमेव तम् ।
वनं तस्मादिदं तस्य नामास्तीकेति विश्रुतम् ॥ १.४८.२० ॥
"ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ ਪਿਤਾ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਣ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਆਸਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
1.48.21
स बाल एव तत्रस्थश्चरन्नमितबुद्धिमान् ।
गृहे पन्नगराजस्य प्रयत्नात्परिरक्षितः ॥ १.४८.२१ ॥
ਉਹ ਬਾਲਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ, ਬੇਅੰਤ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ।
1.48.22
भगवानिव देवेशः शूलपाणिर्हिरण्मयः ।
विवर्धमानः सर्वांस्तान्पन्नगानभ्यहर्षयत् ॥ १.४८.२२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੇਵੇਸ਼ ਵਾਂਗ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।