Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.48

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

1.48.1

गतमात्रं तु भर्तारं जरत्कारुरवेदयत् ।
भ्रातुः सकाशमागत्य यथातथ्यं तपोधन ॥ १.४८.१ ॥

ସ୍ୱାମୀ ଚାଲିଯିବା ପରେ ଜରତ୍କାରୁ ଭାଇ ନିକଟକୁ ଆସି ଯଥାର୍ଥ ସବୁ ଜଣାଇଲେ, ହେ ତପୋଧନ।

1.48.2

ततः स भुजगश्रेष्ठः श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
उवाच भगिनीं दीनां तदा दीनतरः स्वयम् ॥ १.४८.२ ॥

ସେତେବେଳେ ସେହି ସର୍ପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ନିଜେ ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦୀନା ଭଉଣୀକୁ କହିଲେ।

1.48.3

जानासि भद्रे यत्कार्यं प्रदाने कारणं च यत् ।
पन्नगानां हितार्थाय पुत्रस्ते स्यात्ततो यदि ॥ १.४८.३ ॥

ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏହି ଦାନର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣ ତୁମେ ଜାଣ। ସର୍ପମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଯଦି ତୁମର ପୁତ୍ର ହୁଏ...

1.48.4

स सर्पसत्रात्किल नो मोक्षयिष्यति वीर्यवान् ।
एवं पितामहः पूर्वमुक्तवांस्तु सुरैः सह ॥ १.४८.४ ॥

ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଆମକୁ ସର୍ପସତ୍ରରୁ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ କରିବେ। ପୂର୍ବେ ପିତାମହ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏପରି କହିଥିଲେ।

1.48.5

अप्यस्ति गर्भः सुभगे तस्मात्ते मुनिसत्तमात् ।
न चेच्छाम्यफलं तस्य दारकर्म मनीषिणः ॥ १.४८.५ ॥

ହେ ସୁଭଗେ, ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କଠାରୁ ତୁମର ଗର୍ଭ ହୋଇଛି କି? ସେହି ମନୀଷୀଙ୍କ ବିବାହ ନିଷ୍ଫଳ ହେଉ ଏହା ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।

1.48.6

कामं च मम न न्याय्यं प्रष्टुं त्वां कार्यमीदृशम् ।
किंतु कार्यगरीयस्त्वात्ततस्त्वाऽहमचूचुदम् ॥ १.४८.६ ॥

ତୁମକୁ ଏପରି ପଚାରିବା ମୋ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତଥାପି କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱ ହେତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରେରିତ କଲି।

1.48.7

दुर्वार्यतां विदित्वा च भर्तुस्तेऽतितपस्विनः ।
नैनमन्वागमिष्यामि कदाचिद्धि शपेत्स माम् ॥ १.४८.७ ॥

ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଏବଂ ସେହି ଅତିତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପ୍ରକୃତି ଜାଣି, ମୁଁ କେବେ ବି ତାଙ୍କ ପଛେ ଯିବି ନାହିଁ; କାରଣ ସେ ମୋତେ ଅଭିଶାପ ଦେଇପାରନ୍ତି।

1.48.8

आचक्ष्व भद्रे भर्तुः स्वं सर्वमेव विचेष्टितम् ।
उद्धरस्व च शल्यं मे घोरं हृदि चिरस्थितम् ॥ १.४८.८ ॥

ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ଆଚରଣ ମୋତେ କୁହ; ଏବଂ ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର କଣ୍ଟାକୁ ଉପାଡ଼ି ଦିଅ।

1.48.9

जरत्कारुस्ततो वाक्यमित्युक्ता प्रत्यभाषत ।
आश्वासयन्ती सन्तप्तं वासुकिं पन्नगेश्वरम् ॥ १.४८.९ ॥

ତା'ପରେ ଜରତ୍କାରୁ ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ସନ୍ତପ୍ତ ପନ୍ନଗେଶ୍ୱର ବାସୁକିଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି।

1.48.10

पृष्टो मयाऽपत्यहेतोः स महात्मा महातपाः ।
अस्तीत्युत्तरमुद्दिश्य ममेदं गतवांश्च सः ॥ १.४८.१० ॥

ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲି; ସେହି ମହାତ୍ମା, ମହାତପସ୍ୱୀ "ଅଛି" ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଇ ମୋ ପାଇଁ ଏହା କହି ଚାଲିଗଲେ।

1.48.11

स्वैरेष्वपि न तेनाहं स्मरामि वितथं वचः ।
उक्तपूर्वं कुतो राजन्सांपराये स वक्ष्यति ॥ १.४८.११ ॥

ପରିହାସରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟ କହିଥିବାର ମୋର ସ୍ମରଣ ନାହିଁ; ହେ ରାଜନ୍, ପୂର୍ବେ କହିଥିବା କଥା ସେ ପରଲୋକରେ କିପରି ନ କହିବେ?

1.48.12

न संतापस्त्वया कार्यः कार्यं प्रति भुजंगमे ।
उत्पत्स्यति च ते पुत्रो ज्वलनार्कसमप्रभः ॥ १.४८.१२ ॥

ହେ ଭୁଜଙ୍ଗମ, ଏ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ସନ୍ତାପ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଏକ ପୁତ୍ର ତୁମର ଜନ୍ମିବ।

1.48.13

इत्युक्त्वा स हि मां भ्रातर्गतो भर्ता तपोधनः ।
तस्माद्व्येतु परं दुःखं तवेदं मनसि स्थितम् ॥ १.४८.१३ ॥

ଏହା କହି ତପୋଧନ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତେଣୁ ତୁମ ମନରେ ରହିଥିବା ଏହି ପରମ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଉ।

1.48.14

एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रो वासुकिः परया मुदा ।
एवमस्त्विति तद्वाक्यं भगिन्याः प्रत्यगृह्णत ॥ १.४८.१४ ॥

ଏହା ଶୁଣି ନାଗେନ୍ଦ୍ର ବାସୁକି ପରମ ଆନନ୍ଦରେ "ଏପରି ହେଉ" କହି ଭଉଣୀର ସେହି ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

1.48.15

सान्त्वमानार्थदानैश्च पूजया चारुरूपया ।
सोदर्यां पूजयामास स्वसारं पन्नगोत्तमः ॥ १.४८.१५ ॥

ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ନାଗ ସାନ୍ତ୍ୱନା, ସମ୍ମାନ ଓ ଧନଦାନ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ରୂପବତୀ ନିଜ ଭଉଣୀର ସତ୍କାର କଲେ।

1.48.16

ततः प्रववृधे गर्भो महातेजा महाप्रभः ।
यथा मोमो द्विजश्रेष्ठ शुक्लपक्षोदितो दिवि ॥ १.४८.१६ ॥

ତା'ପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଓ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସେ ଗର୍ଭ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଆକାଶରେ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା।

1.48.17

अथ काले तु सा ब्रह्मन्प्रजज्ञे भुजगस्वसा ।
कुमारं देवगर्भाभं पितृमातृभयापहम् ॥ १.४८.१७ ॥

ତା'ପରେ ଯଥାକାଳରେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ସେ ନାଗର ଭଉଣୀ ଦେବଗର୍ଭ ପରି ଏକ କୁମାରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ଯେ ପିତାମାତାଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିଲା।

1.48.18

ववृधे स तु तत्रैव नागराजनिवेशने ।
वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्भार्गवच्यवनात्मजात् ॥ १.४८.१८ ॥

ସେ ସେଠାରେ ହିଁ, ନାଗରାଜଙ୍କ ଭବନରେ ବଢ଼ିଲା; ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କଲା।

1.48.19

चीर्णव्रतो बाल एव बुद्धिसत्त्वगुणान्वितः ।
नाम चास्याभवत्ख्यातं लोकेष्वास्तीक इत्युत ॥ १.४८.१९ ॥

ବାଳକ ହେଲେ ବି ସେ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଓ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଆସ୍ତୀକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

1.48.20

अस्तीत्युक्त्वा गतो यस्मात्पिता गर्भस्थमेव तम् ।
वनं तस्मादिदं तस्य नामास्तीकेति विश्रुतम् ॥ १.४८.२० ॥

"ଅଛି" ବୋଲି କହି ପିତା ଗର୍ଭସ୍ଥ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ; ସେଥିପାଇଁ ଏହି ବନ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଆସ୍ତୀକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

1.48.21

स बाल एव तत्रस्थश्चरन्नमितबुद्धिमान् ।
गृहे पन्नगराजस्य प्रयत्नात्परिरक्षितः ॥ १.४८.२१ ॥

ସେ ବାଳକ ସେଠାରେ ରହି, ଅସୀମ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ହୋଇ, ନାଗରାଜଙ୍କ ଘରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ବିଚରଣ କଲେ।

1.48.22

भगवानिव देवेशः शूलपाणिर्हिरण्मयः ।
विवर्धमानः सर्वांस्तान्पन्नगानभ्यहर्षयत् ॥ १.४८.२२ ॥

ଭଗବାନ ଦେବେଶଙ୍କ ପରି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବଢ଼ି ସେ ସେହି ସମସ୍ତ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।