महाभारत · अध्याय 1.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.48.1
गतमात्रं तु भर्तारं जरत्कारुरवेदयत् ।
भ्रातुः सकाशमागत्य यथातथ्यं तपोधन ॥ १.४८.१ ॥
पती गेल्यानंतर जरत्कारुने भावाजवळ येऊन जसे घडले तसे सर्व सांगितले, हे तपोधना.
1.48.2
ततः स भुजगश्रेष्ठः श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
उवाच भगिनीं दीनां तदा दीनतरः स्वयम् ॥ १.४८.२ ॥
तेव्हा त्या सर्पश्रेष्ठाने अत्यंत अप्रिय वार्ता ऐकून स्वतःही अधिक दुःखी होऊन दीन बहिणीला सांगितले.
1.48.3
जानासि भद्रे यत्कार्यं प्रदाने कारणं च यत् ।
पन्नगानां हितार्थाय पुत्रस्ते स्यात्ततो यदि ॥ १.४८.३ ॥
हे भद्रे, या दानाचे कार्य आणि कारण तुला माहीत आहे. सर्पांच्या हितासाठी तुला पुत्र झाला तर...
1.48.4
स सर्पसत्रात्किल नो मोक्षयिष्यति वीर्यवान् ।
एवं पितामहः पूर्वमुक्तवांस्तु सुरैः सह ॥ १.४८.४ ॥
तो पराक्रमी आपल्याला सर्पसत्रापासून निश्चितच मुक्त करील. पूर्वी पितामहांनी देवांसह असे सांगितले होते.
1.48.5
अप्यस्ति गर्भः सुभगे तस्मात्ते मुनिसत्तमात् ।
न चेच्छाम्यफलं तस्य दारकर्म मनीषिणः ॥ १.४८.५ ॥
हे सुभगे, त्या मुनिश्रेष्ठापासून तुला गर्भ राहिला आहे का? त्या मनीषीचा विवाह निष्फळ व्हावा अशी माझी इच्छा नाही.
1.48.6
कामं च मम न न्याय्यं प्रष्टुं त्वां कार्यमीदृशम् ।
किंतु कार्यगरीयस्त्वात्ततस्त्वाऽहमचूचुदम् ॥ १.४८.६ ॥
तुला असे विचारणे माझ्यासाठी योग्य नाही, तरीही कार्याच्या गांभीर्यामुळे मी तुला प्रवृत्त केले.
1.48.7
दुर्वार्यतां विदित्वा च भर्तुस्तेऽतितपस्विनः ।
नैनमन्वागमिष्यामि कदाचिद्धि शपेत्स माम् ॥ १.४८.७ ॥
तुझ्या पतीचा दुर्निवार स्वभाव आणि त्या अतितपस्वी पुरुषाचे वर्तन जाणून मी त्याच्या मागे कधीही जाणार नाही; कारण तो मला शाप देईल.
1.48.8
आचक्ष्व भद्रे भर्तुः स्वं सर्वमेव विचेष्टितम् ।
उद्धरस्व च शल्यं मे घोरं हृदि चिरस्थितम् ॥ १.४८.८ ॥
हे कल्याणी, तुझ्या पतीचे सर्व वर्तन मला सांग आणि माझ्या हृदयात दीर्घकाळ रुतलेला हा भयंकर काटा काढ.
1.48.9
जरत्कारुस्ततो वाक्यमित्युक्ता प्रत्यभाषत ।
आश्वासयन्ती सन्तप्तं वासुकिं पन्नगेश्वरम् ॥ १.४८.९ ॥
मग जरत्कारु हे वचन ऐकून उत्तरली; संतप्त पन्नगेश्वर वासुकीला धीर देत.
1.48.10
पृष्टो मयाऽपत्यहेतोः स महात्मा महातपाः ।
अस्तीत्युत्तरमुद्दिश्य ममेदं गतवांश्च सः ॥ १.४८.१० ॥
संततीसाठी मी त्यांना विचारले; त्या महात्म्याने, महातपस्व्याने "आहे" असे उत्तर देऊन माझ्यासाठी हे सांगितले आणि ते निघून गेले.
1.48.11
स्वैरेष्वपि न तेनाहं स्मरामि वितथं वचः ।
उक्तपूर्वं कुतो राजन्सांपराये स वक्ष्यति ॥ १.४८.११ ॥
विनोदातही त्यांनी खोटे वचन बोलले असे मला आठवत नाही; हे राजा, पूर्वी बोललेले वचन परलोकात ते कसे सांगणार नाहीत?
1.48.12
न संतापस्त्वया कार्यः कार्यं प्रति भुजंगमे ।
उत्पत्स्यति च ते पुत्रो ज्वलनार्कसमप्रभः ॥ १.४८.१२ ॥
हे भुजंगा, या कार्याबद्दल तू संताप करू नकोस; अग्नी आणि सूर्यासारखा तेजस्वी पुत्र तुला होईल.
1.48.13
इत्युक्त्वा स हि मां भ्रातर्गतो भर्ता तपोधनः ।
तस्माद्व्येतु परं दुःखं तवेदं मनसि स्थितम् ॥ १.४८.१३ ॥
असे सांगून तपोधन माझे पती मला सोडून गेले. म्हणून तुझ्या मनात असलेले हे परम दुःख दूर होवो.
1.48.14
एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रो वासुकिः परया मुदा ।
एवमस्त्विति तद्वाक्यं भगिन्याः प्रत्यगृह्णत ॥ १.४८.१४ ॥
हे ऐकून नागेंद्र वासुकी अत्यंत आनंदाने "असेच होवो" असे म्हणून बहिणीचे ते वचन स्वीकारते झाले.
1.48.15
सान्त्वमानार्थदानैश्च पूजया चारुरूपया ।
सोदर्यां पूजयामास स्वसारं पन्नगोत्तमः ॥ १.४८.१५ ॥
उत्तम नागाने सांत्वन, सन्मान, धनदान आणि सुंदर रूप असलेल्या स्वतःच्या बहिणीच्या पूजेने तिचा सत्कार केला.
1.48.16
ततः प्रववृधे गर्भो महातेजा महाप्रभः ।
यथा मोमो द्विजश्रेष्ठ शुक्लपक्षोदितो दिवि ॥ १.४८.१६ ॥
मग, हे द्विजश्रेष्ठा, महातेजस्वी आणि महाप्रभावी तो गर्भ शुक्ल पक्षात आकाशात उगवणाऱ्या चंद्राप्रमाणे वाढू लागला.
1.48.17
अथ काले तु सा ब्रह्मन्प्रजज्ञे भुजगस्वसा ।
कुमारं देवगर्भाभं पितृमातृभयापहम् ॥ १.४८.१७ ॥
मग योग्य काळी, हे ब्रह्मन्, त्या नागाच्या बहिणीने देवगर्भासारखा एक कुमार प्रसवला; जो पिता व माता यांचे भय दूर करणारा होता.
1.48.18
ववृधे स तु तत्रैव नागराजनिवेशने ।
वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्भार्गवच्यवनात्मजात् ॥ १.४८.१८ ॥
तो तेथेच, नागराजाच्या निवासात वाढला आणि भार्गव च्यवनाच्या पुत्राकडून अंगांसह वेद शिकला.
1.48.19
चीर्णव्रतो बाल एव बुद्धिसत्त्वगुणान्वितः ।
नाम चास्याभवत्ख्यातं लोकेष्वास्तीक इत्युत ॥ १.४८.१९ ॥
बालक असूनही त्याने व्रते पार पाडली आणि बुद्धी व सत्त्वगुणांनी युक्त झाला. जगात त्याचे नाव आस्तीक म्हणून प्रसिद्ध झाले.
1.48.20
अस्तीत्युक्त्वा गतो यस्मात्पिता गर्भस्थमेव तम् ।
वनं तस्मादिदं तस्य नामास्तीकेति विश्रुतम् ॥ १.४८.२० ॥
"आहे" असे म्हणून पिता गर्भात असलेल्या त्याला सोडून निघून गेला, म्हणून हे वन त्याच्या नावाने आस्तीक म्हणून प्रसिद्ध झाले.
1.48.21
स बाल एव तत्रस्थश्चरन्नमितबुद्धिमान् ।
गृहे पन्नगराजस्य प्रयत्नात्परिरक्षितः ॥ १.४८.२१ ॥
तो बालक तेथेच राहत, अमित बुद्धीचा होऊन, नागराजाच्या घरात काळजीपूर्वक संरक्षित होऊन फिरत राहिला.
1.48.22
भगवानिव देवेशः शूलपाणिर्हिरण्मयः ।
विवर्धमानः सर्वांस्तान्पन्नगानभ्यहर्षयत् ॥ १.४८.२२ ॥
भगवान देवेशासारखा, त्रिशूलधारी आणि सुवर्णतेजस्वी असा वाढत जाऊन त्याने त्या सर्व नागांना आनंदित केले.