ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.54.1
तत आहूय पुत्रं स्वं जरत्कारुर्भुजंगमा ।
वासुकेर्नागराजस्य वचनादिदमब्रवीत् ॥ १.५४.१ ॥
ତା'ପରେ ଜରତ୍କାରୁ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି ନାଗରାଜ ବାସୁକିଙ୍କ ବଚନରେ ଏହା କହିଲେ।
1.54.2
अहं तव पितुः पुत्र भ्रात्रा दत्ता निमित्ततः ।
कालः स चायं संप्राप्तस्तत्कुरुष्व यथातथम् ॥ १.५४.२ ॥
ପୁତ୍ର, ତୋ ପିତା ପାଇଁ ଭାଇ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ; ସେ ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି, ତେଣୁ ଯଥାଯଥ କର।
1.54.3
किंनिमित्तं मम पितुर्दत्ता त्वं मातुलेन मे ।
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन श्रुत्वा कर्ताऽस्मि तत्तथा ॥ १.५४.३ ॥
ମୋ ପିତା ପାଇଁ ମାମୁ ତୁମକୁ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦେଇଥିଲେ? ତାହା ମୋତେ ସତ୍ୟ କହ; ଶୁଣି ମୁଁ ସେହିପରି କରିବି।
1.54.4
तत आचष्ट सा तस्मै बान्धवानां हितैषिणी ।
भगिनी नागराजस्य जरत्कारुरविक्लबा ॥ १.५४.४ ॥
ତା'ପରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ନାଗରାଜଙ୍କ ଭଉଣୀ ଜରତ୍କାରୁ ନିର୍ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.54.5
पन्नगानामशेषाणां माता कद्रूरिति श्रुता ।
तया शप्ता रुषितया सुता यस्मान्निबोध तत् ॥ १.५४.५ ॥
ସମସ୍ତ ସର୍ପଙ୍କ ମାତା କଦ୍ରୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; କ୍ରୋଧରେ ସେ ଶାପ ଦେଲେ, ସେହି କାରଣ ଶୁଣ।
1.54.6
उच्चैः श्रवाः सोऽश्वराजो यन्मिथ्या न कृतो मम ।
विनतार्थाय पणिते दासभावाय पुत्रकाः ॥ १.५४.६ ॥
ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ସେହି ଅଶ୍ୱରାଜଙ୍କୁ ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କରି ନ ଥିଲି; ବିନତା ପାଇଁ ଦାସତ୍ୱର ପଣରେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ହେ ପୁତ୍ରମାନେ।
1.54.7
जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिः ।
तत्र पञ्चत्वमापन्नाः प्रेतलोकं गमिष्यथ ॥ १.५४.७ ॥
ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ବାୟୁ ଯାହାର ସାରଥି, ସେହି ଅଗ୍ନି ତୁମମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବ; ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇ ତୁମେମାନେ ପ୍ରେତଲୋକକୁ ଯିବ।
1.54.8
तां च शप्तवतीं देवः साक्षाल्लोकपितामहः ।
एवमस्त्विति तद्वाक्यं प्रोवाचानु मुमोद च ॥ १.५४.८ ॥
ସେହି ଶାପଦାତ୍ରୀକୁ ସାକ୍ଷାତ ଲୋକପିତାମହ ଦେବ "ଏପରି ହେଉ" କହି ସେହି ବାକ୍ୟକୁ ଅନୁମୋଦନ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
1.54.9
वासुकिश्चापि तच्छ्रुत्वा पितामहवचस्तदा ।
अमृते मथिते तात देवाञ्छरणमीयिवान् ॥ १.५४.९ ॥
ହେ ତାତ! ବାସୁକି ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ପିତାମହଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ।
1.54.10
सिद्धार्थाश्च सुराः सर्वे प्राप्यामृतमनुत्तमम् ।
भ्रातरं मे पुरस्कृत्य पितामहमुपागमन् ॥ १.५४.१० ॥
ସମସ୍ତ ଦେବତା କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇ, ଉତ୍ତମ ଅମୃତ ଲାଭ କରି, ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.54.11
ते तं प्रसादयामासुः सुराः सर्वेऽब्जसंभवम् ।
राज्ञा वासुकिना सार्धं शापोऽसौन भवेदिति ॥ १.५४.११ ॥
ସମସ୍ତ ଦେବତା କମଳଜ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ; ରାଜା ବାସୁକିଙ୍କ ସହ କହିଲେ, "ଏହି ଶାପ ଯେପରି ନ ହେଉ।"
1.54.12
वासुकिर्नागराजोऽयं दुःखितो ज्ञातिकारणात् ।
अभिशापः स मातुस्तु भगवन्न भवेत्कथम् ॥ १.५४.१२ ॥
ଏହି ନାଗରାଜ ବାସୁକି ନିଜ ଜ୍ଞାତିଙ୍କ କାରଣରୁ ଦୁଃଖିତ। ହେ ଭଗବନ୍! ମାତାଙ୍କର ସେହି ଶାପ କିପରି ନ ହେବ?
1.54.13
जरत्कारुर्जरत्कारुं यां भार्यां समवाप्स्यति ।
तत्र जातो द्विजः शापान्मोक्षयिष्यति पन्नगान् ॥ १.५४.१३ ॥
ଜରତ୍କାରୁ ନାମକ ମୁନି ଜରତ୍କାରୁ ନାମରେ ଯେଉଁ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇବେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ଦ୍ୱିଜ ଶାପରୁ ପନ୍ନଗମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।
1.54.14
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं वासुकिः पन्नगोत्तमः ।
प्रादान्माममरप्रख्य तव पित्रे महात्मने ॥ १.५४.१४ ॥
ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପନ୍ନଗୋତ୍ତମ ବାସୁକି, ହେ ଅମରତୁଲ୍ୟ, ତୁମ ମହାତ୍ମା ପିତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେଲେ।
1.54.15
प्रागेवानागते काले तस्मात्त्व मय्यजायथाः ।
अयं स कालः संप्राप्तो भयान्नस्त्रातुमर्हसि ॥ १.५४.१५ ॥
ସମୟ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମୋ ଭିତରେ ଜନ୍ମିଥିଲ। ସେହି ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି; ତୁମେ ଆମକୁ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
1.54.16
भ्रातरं चापि मे तस्मात्त्रातुमर्हसि पावकात् ।
न मोघं तु कृतं तत्स्याद्यदहं तव धीमते।
पित्रे दत्ता विमोक्षार्थं कथं वा पुत्र मन्यसे ॥ १.५४.१६ ॥
ତେଣୁ ମୋ ଭାଇକୁ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ତୁମ ଉଚିତ। ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମୋତେ ଯାହା ଦିଆଯାଇଥିଲା ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ। ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଏହାକୁ କିପରି ଭାବୁଛ?
1.54.17
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सास्तीको मातरं तदा ।
अब्रवीद्दुःखसंतप्तं वासुकिं जीवयन्निव ॥ १.५४.१७ ॥
ଏହିପରି କୁହାଗଲେ ଆସ୍ତୀକ 'ସେହିପରି' କହି, ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ମାତା ବାସୁକିଙ୍କୁ ଯେପରି ଜୀବନ ଦେଉଛନ୍ତି ସେପରି କହିଲେ।
1.54.18
अहं त्वां मोक्षयिष्यामि वासुके पन्नगोत्तम ।
तस्माच्छापान्महासत्त्व सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १.५४.१८ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବି, ହେ ବାସୁକି, ହେ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମ। ସେହି ଶାପରୁ, ହେ ମହାସତ୍ତ୍ୱ; ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
1.54.19
भव स्वस्थमना नाग न हि ते विद्यते भयम् ।
प्रयतिष्ये तथा राजन्यथा श्रेयो भविष्यति ॥ १.५४.१९ ॥
ହେ ନାଗ, ଶାନ୍ତ ମନରେ ରୁହ; ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ହେ ରାଜନ, ମଙ୍ଗଳ ହେବ ଏପରି ଭାବେ ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
1.54.20
न मे वागनृतं प्राह स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ।
तं वै नृपवरं गत्वा दीक्षितं जनमेजयम् ॥ १.५४.२० ॥
ମୋ ବାଣୀ ଖେଳରେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ; ନଚେତ୍ କିପରି ଅନ୍ୟଥା କହିବି? ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଦୀକ୍ଷିତ ଜନମେଜୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ...
1.54.21
वाग्भिर्मङ्गलयुक्ताभिस्तोषयिष्येऽद्य मातुल ।
यथा स यज्ञो नृपतेर्निवत्रिष्यति सत्तम ॥ १.५४.२१ ॥
ମାମୁ, ଆଜି ମଙ୍ଗଳମୟ ବାଣୀରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି; ଯେପରି ରାଜାଙ୍କ ସେ ଯଜ୍ଞ ଅଟକି ଯିବ, ହେ ସତ୍ତମ।
1.54.22
स संभावय नागेन्द्र मयि सर्वं महामते ।
न ते मयि मनो जातु मिथ्या भवितुमर्हति ॥ १.५४.२२ ॥
ହେ ନାଗରାଜ, ହେ ମହାମତି, ମୋ ଉପରେ ସବୁ ବିଶ୍ୱାସ କର; ମୋ ବିଷୟରେ ତୁମ ମନ କଦାପି ମିଥ୍ୟା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.54.23
आस्तीक परिघूर्णामि हृदयं मे विदीर्यते ।
दिशो न प्रतिजानामि ब्रह्मदण्डनिपीडितः ॥ १.५४.२३ ॥
ଆସ୍ତୀକ, ମୁଁ ଘୂରୁଛି, ମୋ ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି; ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡରେ ପୀଡ଼ିତ ମୁଁ ଦିଗ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହିଁ।
1.54.24
न सन्तापस्त्वया कार्यः कथंचित्पन्नगोत्तम ।
प्रदीप्ताग्नेः समुत्पन्नं नाशयिष्यामि ते भयम् ॥ १.५४.२४ ॥
ହେ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମ, ତୁମେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ସନ୍ତାପ କର ନାହିଁ; ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରୁ ଉପୁଜିଥିବା ତୁମ ଭୟ ମୁଁ ନାଶ କରିବି।
1.54.25
ब्रह्मदण्डं महाघोरं कालाग्निसमतेजसम् ।
नाशयिष्यामि माऽत्र त्वं भयंकार्षीः कथंचन ॥ १.५४.२५ ॥
କାଳାଗ୍ନିସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାଭୟଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡକୁ ମୁଁ ନଷ୍ଟ କରିବି। ତୁମେ ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଭୟ କର ନାହିଁ।
1.54.26
ततः स वासुकेर्घोरमपनीय मनोज्वरम् ।
आधाय चात्मनोऽङ्गेषु जगाम त्वरितो भृशम् ॥ १.५४.२६ ॥
ଏହା ପରେ ସେ ବାସୁକିଙ୍କ ଘୋର ମନୋଜ୍ୱର ଦୂର କରି ତାକୁ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ଧାରଣ କରି ଅତି ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।
1.54.27
जनमेजयस्य तं यज्ञं सर्वैः समुदितं गुणैः ।
मोक्षाय भुजगेन्द्राणामास्तीको द्विजसत्तमः ॥ १.५४.२७ ॥
ଜନମେଜୟଙ୍କ ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା, ନାଗରାଜମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଆସ୍ତୀକ ଆସିଲେ।
1.54.28
स गत्वाऽपश्यदास्तीको यज्ञायतनमुत्तमम् ।
वृतं सदस्यैर्बहुभिः सूर्यवह्निसमप्रभैः ॥ १.५४.२८ ॥
ଆସ୍ତୀକ ସେଠାକୁ ଯାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିସମ ତେଜସ୍ୱୀ ବହୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞଶାଳା ଦେଖିଲେ।
1.54.29
स तत्र वारितो द्वास्थैः प्रविशन्द्विजसत्तमः ।
अभितुष्टाव तं यज्ञं प्रवेशार्थी परंतपः ॥ १.५४.२९ ॥
ସେଠାରେ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇ ପ୍ରବେଶେଚ୍ଛୁ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଶତ୍ରୁତାପନ, ସେହି ଯଜ୍ଞର ସ୍ତୁତି କଲେ।
1.54.30
स प्राप्य यज्ञायतनं वरिष्ठं ।
द्विजोत्तमः पुण्यकृतां वरिष्ठः।
तुष्टाव राजानमनन्तकीर्ति-
मृत्विक्सदस्यांश्च तथैव चाग्निम् ॥ १.५४.३० ॥
ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ପହଞ୍ଚି ଅନନ୍ତ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ରାଜା, ଋତ୍ୱିକ୍ ଓ ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ।