ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.54.1
तत आहूय पुत्रं स्वं जरत्कारुर्भुजंगमा ।
वासुकेर्नागराजस्य वचनादिदमब्रवीत् ॥ १.५४.१ ॥
ਫਿਰ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.54.2
अहं तव पितुः पुत्र भ्रात्रा दत्ता निमित्ततः ।
कालः स चायं संप्राप्तस्तत्कुरुष्व यथातथम् ॥ १.५४.२ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਭਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ।
1.54.3
किंनिमित्तं मम पितुर्दत्ता त्वं मातुलेन मे ।
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन श्रुत्वा कर्ताऽस्मि तत्तथा ॥ १.५४.३ ॥
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਮਾਮੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ; ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ।
1.54.4
तत आचष्ट सा तस्मै बान्धवानां हितैषिणी ।
भगिनी नागराजस्य जरत्कारुरविक्लबा ॥ १.५४.४ ॥
ਫਿਰ ਬੰਧੂਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਭੈਣ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੇ ਨਿਡਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.54.5
पन्नगानामशेषाणां माता कद्रूरिति श्रुता ।
तया शप्ता रुषितया सुता यस्मान्निबोध तत् ॥ १.५४.५ ॥
ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕਦਰੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਸੁਣ।
1.54.6
उच्चैः श्रवाः सोऽश्वराजो यन्मिथ्या न कृतो मम ।
विनतार्थाय पणिते दासभावाय पुत्रकाः ॥ १.५४.६ ॥
ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਨਾਮ ਦੇ ਉਸ ਅਸ਼ਵਰਾਜ ਨੂੰ ਮੈਂ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ; ਵਿਨਤਾ ਲਈ ਦਾਸਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਉੱਤੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ।
1.54.7
जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिः ।
तत्र पञ्चत्वमापन्नाः प्रेतलोकं गमिष्यथ ॥ १.५४.७ ॥
ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਹੈ ਉਹ ਅਗਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ; ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਪਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੇਤਲੋਕ ਜਾਓਗੇ।
1.54.8
तां च शप्तवतीं देवः साक्षाल्लोकपितामहः ।
एवमस्त्विति तद्वाक्यं प्रोवाचानु मुमोद च ॥ १.५४.८ ॥
ਸਰਾਪ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਦੇਵ ਨੇ "ਏਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
1.54.9
वासुकिश्चापि तच्छ्रुत्वा पितामहवचस्तदा ।
अमृते मथिते तात देवाञ्छरणमीयिवान् ॥ १.५४.९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।
1.54.10
सिद्धार्थाश्च सुराः सर्वे प्राप्यामृतमनुत्तमम् ।
भ्रातरं मे पुरस्कृत्य पितामहमुपागमन् ॥ १.५४.१० ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਗਏ।
1.54.11
ते तं प्रसादयामासुः सुराः सर्वेऽब्जसंभवम् ।
राज्ञा वासुकिना सार्धं शापोऽसौन भवेदिति ॥ १.५४.११ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਰਾਜਾ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਰਾਪ ਨਾ ਹੋਵੇ।"
1.54.12
वासुकिर्नागराजोऽयं दुःखितो ज्ञातिकारणात् ।
अभिशापः स मातुस्तु भगवन्न भवेत्कथम् ॥ १.५४.१२ ॥
ਇਹ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਮਾਤਾ ਦਾ ਉਹ ਸਰਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?
1.54.13
जरत्कारुर्जरत्कारुं यां भार्यां समवाप्स्यति ।
तत्र जातो द्विजः शापान्मोक्षयिष्यति पन्नगान् ॥ १.५४.१३ ॥
ਜਰਤਕਾਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁਨੀ ਜਿਸ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਦ੍ਵਿਜ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ।
1.54.14
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं वासुकिः पन्नगोत्तमः ।
प्रादान्माममरप्रख्य तव पित्रे महात्मने ॥ १.५४.१४ ॥
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੰਨਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ, ਹੇ ਦੇਵਤੁੱਲ, ਤੇਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
1.54.15
प्रागेवानागते काले तस्मात्त्व मय्यजायथाः ।
अयं स कालः संप्राप्तो भयान्नस्त्रातुमर्हसि ॥ १.५४.१५ ॥
ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.54.16
भ्रातरं चापि मे तस्मात्त्रातुमर्हसि पावकात् ।
न मोघं तु कृतं तत्स्याद्यदहं तव धीमते।
पित्रे दत्ता विमोक्षार्थं कथं वा पुत्र मन्यसे ॥ १.५४.१६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਤੇਰਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ?
1.54.17
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सास्तीको मातरं तदा ।
अब्रवीद्दुःखसंतप्तं वासुकिं जीवयन्निव ॥ १.५४.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਆਸਤੀਕ ਨੇ 'ਤਿਵੇਂ ਹੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪੀ ਮਾਤਾ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
1.54.18
अहं त्वां मोक्षयिष्यामि वासुके पन्नगोत्तम ।
तस्माच्छापान्महासत्त्व सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १.५४.१८ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਹੇ ਪੰਨਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਸੱਤਵ; ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
1.54.19
भव स्वस्थमना नाग न हि ते विद्यते भयम् ।
प्रयतिष्ये तथा राजन्यथा श्रेयो भविष्यति ॥ १.५४.१९ ॥
ਹੇ ਨਾਗ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਰੱਖ; ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
1.54.20
न मे वागनृतं प्राह स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ।
तं वै नृपवरं गत्वा दीक्षितं जनमेजयम् ॥ १.५४.२० ॥
ਮੇਰੀ ਬੋਲੀ ਨੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦੀ? ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ, ਦੀਖਿਤ ਜਨਮੇਜਯ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ...
1.54.21
वाग्भिर्मङ्गलयुक्ताभिस्तोषयिष्येऽद्य मातुल ।
यथा स यज्ञो नृपतेर्निवत्रिष्यति सत्तम ॥ १.५४.२१ ॥
ਮਾਮਾ ਜੀ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਮੰਗਲਮਈ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜੇ ਦਾ ਉਹ ਯੱਗ ਰੁਕ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਸੱਤਮ।
1.54.22
स संभावय नागेन्द्र मयि सर्वं महामते ।
न ते मयि मनो जातु मिथ्या भवितुमर्हति ॥ १.५४.२२ ॥
ਹੇ ਨਾਗਰਾਜ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠਾ ਹੋਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.54.23
आस्तीक परिघूर्णामि हृदयं मे विदीर्यते ।
दिशो न प्रतिजानामि ब्रह्मदण्डनिपीडितः ॥ १.५४.२३ ॥
ਆਸਤੀਕ, ਮੈਂ ਚੱਕਰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਫਟ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਦੀਆਂ।
1.54.24
न सन्तापस्त्वया कार्यः कथंचित्पन्नगोत्तम ।
प्रदीप्ताग्नेः समुत्पन्नं नाशयिष्यामि ते भयम् ॥ १.५४.२४ ॥
ਹੇ ਪੰਨਗੋਤਮ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤਾਪ ਨਾ ਕਰ; ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇਰਾ ਡਰ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
1.54.25
ब्रह्मदण्डं महाघोरं कालाग्निसमतेजसम् ।
नाशयिष्यामि माऽत्र त्वं भयंकार्षीः कथंचन ॥ १.५४.२५ ॥
ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਦਾ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਡਰ ਨਾ ਕਰ।
1.54.26
ततः स वासुकेर्घोरमपनीय मनोज्वरम् ।
आधाय चात्मनोऽङ्गेषु जगाम त्वरितो भृशम् ॥ १.५४.२६ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦਾ ਘੋਰ ਮਨੋਜਵਰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.54.27
जनमेजयस्य तं यज्ञं सर्वैः समुदितं गुणैः ।
मोक्षाय भुजगेन्द्राणामास्तीको द्विजसत्तमः ॥ १.५४.२७ ॥
ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਉਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਨਾਗਰਾਜਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਦਵਿਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਆਸਤੀਕ ਆਏ।
1.54.28
स गत्वाऽपश्यदास्तीको यज्ञायतनमुत्तमम् ।
वृतं सदस्यैर्बहुभिः सूर्यवह्निसमप्रभैः ॥ १.५४.२८ ॥
ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਸਦੱਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉੱਤਮ ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਵੇਖੀ।
1.54.29
स तत्र वारितो द्वास्थैः प्रविशन्द्विजसत्तमः ।
अभितुष्टाव तं यज्ञं प्रवेशार्थी परंतपः ॥ १.५४.२९ ॥
ਉੱਥੇ ਦਰਬਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦਵਿਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਯੱਗ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਕੀਤੀ।
1.54.30
स प्राप्य यज्ञायतनं वरिष्ठं ।
द्विजोत्तमः पुण्यकृतां वरिष्ठः।
तुष्टाव राजानमनन्तकीर्ति-
मृत्विक्सदस्यांश्च तथैव चाग्निम् ॥ १.५४.३० ॥
ਉਹ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਤਮ ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਨੰਤ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ, ਰਿਤਵਿਜਾਂ, ਸਦੱਸਾਂ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਵੀ ਉਸਤਤੀ ਕੀਤੀ।