มหาภารตะ · อัธยายะ 1.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.54.1
तत आहूय पुत्रं स्वं जरत्कारुर्भुजंगमा ।
वासुकेर्नागराजस्य वचनादिदमब्रवीत् ॥ १.५४.१ ॥
ครั้นแล้ว ชรัตการุเรียกบุตรของตนมา แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ตามคำของพญานาควาสุกี
1.54.2
अहं तव पितुः पुत्र भ्रात्रा दत्ता निमित्ततः ।
कालः स चायं संप्राप्तस्तत्कुरुष्व यथातथम् ॥ १.५४.२ ॥
ลูกเอ๋ย ข้าถูกพี่ชายของเจ้ามอบให้แก่บิดาของเจ้าด้วยเหตุบางประการ และบัดนี้กาลเวลานั้นก็มาถึงแล้ว จงกระทำไปตามนั้นเถิด
1.54.3
किंनिमित्तं मम पितुर्दत्ता त्वं मातुलेन मे ।
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन श्रुत्वा कर्ताऽस्मि तत्तथा ॥ १.५४.३ ॥
ข้าถูกท่านลุงมอบให้แก่บิดาของข้าด้วยเหตุใด จงบอกความจริงแก่ข้า ข้าจะฟังแล้วกระทำตามนั้น
1.54.4
तत आचष्ट सा तस्मै बान्धवानां हितैषिणी ।
भगिनी नागराजस्य जरत्कारुरविक्लबा ॥ १.५४.४ ॥
ครั้นแล้ว ชรัตการุ น้องสาวของพญานาค ผู้ปรารถนาความเจริญของญาติพี่น้อง จึงกล่าวแก่เขาโดยไม่สะทกสะท้าน
1.54.5
पन्नगानामशेषाणां माता कद्रूरिति श्रुता ।
तया शप्ता रुषितया सुता यस्मान्निबोध तत् ॥ १.५४.५ ॥
กัทรูเป็นที่รู้จักกันในฐานะมารดาของงูทั้งปวง ด้วยความโกรธ นางได้สาปพวกมันไว้ จงฟังเหตุแห่งเรื่องนั้นเถิด
1.54.6
उच्चैः श्रवाः सोऽश्वराजो यन्मिथ्या न कृतो मम ।
विनतार्थाय पणिते दासभावाय पुत्रकाः ॥ १.५४.६ ॥
อุจไจศรวะ ราชาแห่งม้านั้น ซึ่งข้าไม่ได้ทำให้เป็นเท็จ ถูกเดิมพันเพื่อให้เป็นทาส เพื่อประโยชน์ของวินตา ลูกทั้งหลายเอ๋ย
1.54.7
जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिः ।
तत्र पञ्चत्वमापन्नाः प्रेतलोकं गमिष्यथ ॥ १.५४.७ ॥
ในพิธียัญของชนเมชัย ไฟซึ่งมีลมเป็นสารถีจะเผาพวกเจ้า ที่นั่นเมื่อพวกเจ้าถึงความตาย ก็จะไปสู่โลกของผู้ตาย
1.54.8
तां च शप्तवतीं देवः साक्षाल्लोकपितामहः ।
एवमस्त्विति तद्वाक्यं प्रोवाचानु मुमोद च ॥ १.५४.८ ॥
ส่วนพระเจ้าผู้เป็นปู่แห่งโลก องค์เทพผู้ปรากฏเอง ได้ตรัสแก่นางผู้สาปนั้นว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" และทรงรับรองถ้อยคำนั้นและทรงยินดี
1.54.9
वासुकिश्चापि तच्छ्रुत्वा पितामहवचस्तदा ।
अमृते मथिते तात देवाञ्छरणमीयिवान् ॥ १.५४.९ ॥
ลูกรัก แม้พญาวาสุกีเมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระปู่ในครั้งนั้น ตอนที่กวนน้ำอมฤต ก็ได้เข้าพึ่งพาเหล่าเทพ
1.54.10
सिद्धार्थाश्च सुराः सर्वे प्राप्यामृतमनुत्तमम् ।
भ्रातरं मे पुरस्कृत्य पितामहमुपागमन् ॥ १.५४.१० ॥
เหล่าเทพทั้งปวงซึ่งบรรลุความประสงค์ และได้น้ำอมฤตอันยอดเยี่ยมแล้ว ได้ไปเฝ้าพระปู่ โดยให้พี่ชายของข้าอยู่ข้างหน้า
1.54.11
ते तं प्रसादयामासुः सुराः सर्वेऽब्जसंभवम् ।
राज्ञा वासुकिना सार्धं शापोऽसौन भवेदिति ॥ १.५४.११ ॥
เหล่าเทพทั้งปวงได้ทูลวิงวอนผู้เกิดจากดอกบัวนั้น พร้อมกับพระราชาวาสุกีกล่าวว่า "ขอให้คำสาปนี้อย่าได้เกิดขึ้นเลย"
1.54.12
वासुकिर्नागराजोऽयं दुःखितो ज्ञातिकारणात् ।
अभिशापः स मातुस्तु भगवन्न भवेत्कथम् ॥ १.५४.१२ ॥
พญานาควาสุกีนี้ทุกข์ใจเพราะเหตุแห่งญาติของตน ข้าแต่พระผู้เป็นที่เคารพ ไฉนคำสาปของมารดานั้นจะไม่เกิดขึ้นเล่า
1.54.13
जरत्कारुर्जरत्कारुं यां भार्यां समवाप्स्यति ।
तत्र जातो द्विजः शापान्मोक्षयिष्यति पन्नगान् ॥ १.५४.१३ ॥
ฤๅษีชรัตการุจะได้ภรรยาชื่อชรัตการู บุตรที่เกิดแต่นางซึ่งเป็นพราหมณ์สองครั้ง จะช่วยงูทั้งหลายให้พ้นจากคำสาป
1.54.14
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं वासुकिः पन्नगोत्तमः ।
प्रादान्माममरप्रख्य तव पित्रे महात्मने ॥ १.५४.१४ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้นแล้ว พญาวาสุกี ยอดแห่งงูทั้งหลาย ได้มอบข้าให้แก่บิดาของเจ้าผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ข้าแต่ท่านผู้มีรูปร่างเช่นเทพอมตะ
1.54.15
प्रागेवानागते काले तस्मात्त्व मय्यजायथाः ।
अयं स कालः संप्राप्तो भयान्नस्त्रातुमर्हसि ॥ १.५४.१५ ॥
ก่อนถึงกาลที่กำหนดไว้ เจ้าได้เกิดในตัวข้าแล้ว บัดนี้กาลนั้นมาถึงแล้ว เจ้าควรช่วยพวกเราให้พ้นจากความกลัว
1.54.16
भ्रातरं चापि मे तस्मात्त्रातुमर्हसि पावकात् ।
न मोघं तु कृतं तत्स्याद्यदहं तव धीमते।
पित्रे दत्ता विमोक्षार्थं कथं वा पुत्र मन्यसे ॥ १.५४.१६ ॥
เพราะฉะนั้น เจ้าควรช่วยพี่ชายของข้าให้พ้นจากไฟนั้นด้วย ขออย่าให้สิ่งที่ข้าถูกมอบให้แก่บิดาผู้ฉลาดของเจ้าเพื่อการปลดปล่อย ต้องสูญเปล่าไป ลูกเอ๋ย เจ้าคิดเห็นเช่นไรในเรื่องนี้
1.54.17
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सास्तीको मातरं तदा ।
अब्रवीद्दुःखसंतप्तं वासुकिं जीवयन्निव ॥ १.५४.१७ ॥
เมื่อได้ถูกกล่าวเช่นนั้น อาสตีกะจึงกล่าวว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วได้กล่าวแก่มารดาของตนคือพญาวาสุกี ซึ่งกำลังเศร้าโศกเสียใจ ราวกับจะชุบชีวิตนาง
1.54.18
अहं त्वां मोक्षयिष्यामि वासुके पन्नगोत्तम ।
तस्माच्छापान्महासत्त्व सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १.५४.१८ ॥
ข้าจะช่วยท่านให้พ้นจากคำสาปนั้น ข้าแต่วาสุกี ยอดแห่งงูทั้งหลาย ข้าแต่ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ข้าขอกล่าวความจริงนี้แก่ท่าน
1.54.19
भव स्वस्थमना नाग न हि ते विद्यते भयम् ।
प्रयतिष्ये तथा राजन्यथा श्रेयो भविष्यति ॥ १.५४.१९ ॥
ขอให้จิตใจของท่านสงบ ข้าแต่งู ท่านไม่มีความกลัวใด ๆ เลย ข้าแต่พระราชา ข้าจะพยายามเพื่อให้เกิดความเจริญ
1.54.20
न मे वागनृतं प्राह स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ।
तं वै नृपवरं गत्वा दीक्षितं जनमेजयम् ॥ १.५४.२० ॥
วาจาของข้าไม่เคยกล่าวเท็จ แม้เพียงในการเล่นสนุก แล้วจะกล่าวเป็นอย่างอื่นได้อย่างไร ข้าจะไปเฝ้าพระราชาผู้ประเสริฐที่สุด คือพระเจ้าชนเมชัยผู้ทรงรับการอภิเษกพิธีแล้ว
1.54.21
वाग्भिर्मङ्गलयुक्ताभिस्तोषयिष्येऽद्य मातुल ।
यथा स यज्ञो नृपतेर्निवत्रिष्यति सत्तम ॥ १.५४.२१ ॥
ข้าแต่ท่านลุง วันนี้ข้าจะเอ่ยถ้อยคำที่เป็นมงคลเพื่อทำให้เขาพอใจ เพื่อว่าการบูชายัญของพระราชานั้นจะถูกยับยั้งเสีย ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี
1.54.22
स संभावय नागेन्द्र मयि सर्वं महामते ।
न ते मयि मनो जातु मिथ्या भवितुमर्हति ॥ १.५४.२२ ॥
ขอท่านจงวางใจในข้าในทุกสิ่ง ข้าแต่เจ้าแห่งนาค ข้าแต่ผู้มีใจกว้างขวาง ใจของท่านไม่ควรที่จะเห็นข้าเป็นเท็จเลยแม้สักครั้ง
1.54.23
आस्तीक परिघूर्णामि हृदयं मे विदीर्यते ।
दिशो न प्रतिजानामि ब्रह्मदण्डनिपीडितः ॥ १.५४.२३ ॥
ข้าแต่อาสติกะ ข้าเวียนหัวจนแทบล้ม หัวใจของข้ากำลังแตกสลาย ถูกบีบคั้นด้วยไม้เท้าแห่งคำสาปของพราหมณ์ ข้าไม่อาจจำทิศทางได้เลย
1.54.24
न सन्तापस्त्वया कार्यः कथंचित्पन्नगोत्तम ।
प्रदीप्ताग्नेः समुत्पन्नं नाशयिष्यामि ते भयम् ॥ १.५४.२४ ॥
อย่าให้ท่านต้องเดือดร้อนเลยไม่ว่าด้วยวิธีใด ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นาค ข้าจะทำลายความกลัวที่เกิดขึ้นในตัวท่านจากกองเพลิงที่กำลังลุกโชน
1.54.25
ब्रह्मदण्डं महाघोरं कालाग्निसमतेजसम् ।
नाशयिष्यामि माऽत्र त्वं भयंकार्षीः कथंचन ॥ १.५४.२५ ॥
ข้าจะทำลายคำสาปของพราหมณ์ที่น่ากลัวยิ่งนัก ซึ่งมีความรุ่งโรจน์เสมอด้วยไฟแห่งกาลเวลา อย่าได้กลัวที่นี่ด้วยวิธีใดเลย
1.54.26
ततः स वासुकेर्घोरमपनीय मनोज्वरम् ।
आधाय चात्मनोऽङ्गेषु जगाम त्वरितो भृशम् ॥ १.५४.२६ ॥
แล้วท่านนั้นได้ขจัดไข้แห่งใจอันน่ากลัวของวาสุกิ ซึ่งนำมาไว้ในอวัยวะของตนเอง แล้วก็รีบจากไปอย่างรวดเร็วยิ่ง
1.54.27
जनमेजयस्य तं यज्ञं सर्वैः समुदितं गुणैः ।
मोक्षाय भुजगेन्द्राणामास्तीको द्विजसत्तमः ॥ १.५४.२७ ॥
ไปยังพิธียัญของพระชนเมชัยที่ประกอบด้วยคุณงามความดีทั้งปวง อาสติกะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ มาเพื่อให้เหล่าเจ้าแห่งงูได้พ้นจากภัย
1.54.28
स गत्वाऽपश्यदास्तीको यज्ञायतनमुत्तमम् ।
वृतं सदस्यैर्बहुभिः सूर्यवह्निसमप्रभैः ॥ १.५४.२८ ॥
อาสติกะไปถึงแล้วได้เห็นโรงพิธียัญอันประเสริฐ ล้อมรอบด้วยสมาชิกผู้เข้าร่วมพิธีจำนวนมาก ซึ่งมีรัศมีเสมอด้วยดวงอาทิตย์และกองไฟ
1.54.29
स तत्र वारितो द्वास्थैः प्रविशन्द्विजसत्तमः ।
अभितुष्टाव तं यज्ञं प्रवेशार्थी परंतपः ॥ १.५४.२९ ॥
ที่นั่น อาสติกะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ผู้ปรารถนาจะเข้าไปและเป็นผู้ทำลายศัตรู ถูกทวารบาลห้ามไว้ จึงสรรเสริญพิธียัญนั้น
1.54.30
स प्राप्य यज्ञायतनं वरिष्ठं ।
द्विजोत्तमः पुण्यकृतां वरिष्ठः।
तुष्टाव राजानमनन्तकीर्ति-
मृत्विक्सदस्यांश्च तथैव चाग्निम् ॥ १.५४.३० ॥
อาสติกะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ผู้เลิศในหมู่ผู้สร้างบุญ เมื่อมาถึงโรงพิธียัญอันประเสริฐ ก็สรรเสริญพระราชาผู้มีเกียรติคุณไม่มีที่สิ้นสุด ตลอดจนปุโรหิตและสมาชิกผู้เข้าร่วมพิธี และพระอัคนีด้วยเช่นกัน