মহাভারত · অধ্যায় 1.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.57.1
ये सर्पाः सर्पसत्रेऽस्मिन्पतिता हव्यवाहने ।
तेषां नामानि सर्वेषां श्रोतुमिच्छामि सूतज ॥ १.५७.१ ॥
এই সর্পসত্রে হব্যবাহনে (অগ্নিতে) যে সর্পগুলি পতিত হয়েছিল, তাদের সকলের নাম আমি শুনতে ইচ্ছা করি, হে সূতপুত্র।
1.57.2
सहस्राणि बहून्यस्मिन्प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
न शक्यं परिसंख्यातुं बहुत्वाद्द्विजसत्तम ॥ १.५७.२ ॥
এতে সহস্র, বহু, প্রযুত ও অর্বুদ রয়েছে; তাদের বহুলতার কারণে সম্পূর্ণ গণনা করা সম্ভব নয়, হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ।
1.57.3
यथास्मृति तु नामानि पन्नगानां निबोध मे ।
उच्यमानानि मुख्यानां हुतानां जातवेदसि ॥ १.५७.३ ॥
স্মৃতি অনুযায়ী সর্পদের নাম আমার কাছ থেকে শোনো; অগ্নিতে আহুত প্রধানদের নাম বলা হচ্ছে।
1.57.4
वासुकेः कुलजातांस्तु प्राधान्येन निबोध मे ।
नीलरक्तान्सितान्घोरान्महाकायान्विषोल्बणान् ॥ १.५७.४ ॥
প্রধানত বাসুকির কুলে জাত সর্পদের কথা আমার কাছে শোনো; নীল, লাল, শ্বেত, ভয়ংকর, মহাকায় ও অতি বিষাক্ত।
1.57.5
अवशान्मातृवाग्दण्डपीडितान्कृपणान्हूतान् ।
कोटिशो मानसः पूर्णः शलः पालो हलीमकः ॥ १.५७.५ ॥
মাতার বাক্যরূপ দণ্ডে পীড়িত, অসহায়, দীন, কোটি কোটি আহূত — মানস, পূর্ণ, শল, পাল, হলীমক।
1.57.6
पिच्छलः कौणपश्चक्रः कालवेगः प्रकालनः ।
हिरण्यबाहुः शरणः कक्षकः कालदन्तकः ॥ १.५७.६ ॥
পিচ্ছল, কৌণপ, চক্র, কালবেগ, প্রকালন, হিরণ্যবাহু, শরণ, কক্ষক, কালদন্তক।
1.57.7
एते वासुकिजा नागाः प्रविष्टा हव्यवाहने ।
अन्ये च बहवो विप्र तथा वै कुलसंभवाः।
प्रदीप्ताग्नौ हुताःसर्वे घोररूपा महाबलाः ॥ १.५७.७ ॥
বাসুকির বংশে জাত এই নাগেরা এবং আরও বহু, হে বিপ্র, আর সেইরূপ কুলে জাত সকলে, ভয়ংকর রূপী ও মহাবলী, প্রজ্বলিত অগ্নিতে আহুতি হয়ে প্রবেশ করল।
1.57.8
तक्षकस्य कुले जातान्प्रवक्ष्यामि निबोध तान् ।
पुच्छाण्डको मण्डलकः पिण्डसेक्ता रभेणकः ॥ १.५७.८ ॥
তক্ষকের বংশে জাতদের আমি বলব, শোনো: পুচ্ছাণ্ডক, মণ্ডলক, পিণ্ডসেক্তা, রভেণক।
1.57.9
उच्छिखः शरभो भङ्गो बिल्वतेजा विरोहणः ।
शिली शलकरो मूकः सुकुमारः प्रवेपनः ॥ १.५७.९ ॥
উচ্ছিখ, শরভ, ভঙ্গ, বিল্বতেজা, বিরোহণ, শিলী, শলকর, মূক, সুকুমার, প্রবেপন।
1.57.10
मुद्गरः शिशुरोमा च सुरोमा च महाहनुः ।
एते तक्षकजा नागाः प्रविष्टा हव्यवाहनम् ॥ १.५७.१० ॥
মুদ্গর, শিশুরোমা, সুরোমা ও মহাহনু; এই তক্ষকজাত নাগেরা অগ্নিতে প্রবেশ করল।
1.57.11
पारावतः पारियात्रः पाण्डरो हरिणः कृशः ।
विहङ्गः शरभो मोदः प्रमोदः संहतापनः ॥ १.५७.११ ॥
পারাবত, পারিযাত্র, পাণ্ডর, হরিণ, কৃশ, বিহঙ্গ, শরভ, মোদ, প্রমোদ ও সংহতাপন।
1.57.12
ऐरावतकुलादेते प्रविष्टा हव्यवाहनम् ।
कौरव्यकुलजान्नागाञ्शृणु मे त्वं द्विजोत्तम ॥ १.५७.१२ ॥
ঐরাবতের কুল থেকে এরা অগ্নিতে প্রবেশ করল। হে দ্বিজোত্তম, কৌরব্য কুলে জাত নাগদের আমার কাছে শোনো।
1.57.13
एरकः कुण्डलो वेणी वेणीस्कन्धः कुमारकः ।
बाहुकः शृङ्गबेरश्च धूर्तकः प्रातरातकौ ॥ १.५७.१३ ॥
এরক, কুণ্ডল, বেণী, বেণীস্কন্ধ, কুমারক, বাহুক, শৃঙ্গবের, ধূর্তক, প্রাতর ও আতক।
1.57.14
कौरव्यकुलजास्त्वेते प्रविष्टा हव्यवाहनम् ।
धृतराष्ट्रकुले जाताञ्शृणु नागान्यथातथम् ॥ १.५७.१४ ॥
কৌরব্যবংশজাত এঁরা হব্যবাহনে (অগ্নিতে) প্রবেশ করেছিলেন। এখন ধৃতরাষ্ট্রকুলে জাত নাগদের যথাযথভাবে শোনো।
1.57.15
कीर्त्यमानान्मया ब्रह्मन्वातवेगान्विषोल्बणान् ।
शङ्कुकर्णः पिठरकः कुठारमुखसेचकौ ॥ १.५७.१५ ॥
হে ব্রাহ্মণ! আমার দ্বারা বর্ণিত, বায়ুর মতো বেগবান ও বিষে ভয়ঙ্কর এঁরা — শঙ্কুকর্ণ, পিঠরক, কুঠারমুখ ও সেচক।
1.57.16
पूर्णाङ्गदः पूर्णमुखः प्रहासः शकुनिर्दरिः ।
अमाहठः कामठकः सुषेणो मानसोऽव्ययः ॥ १.५७.१६ ॥
পূর্ণাঙ্গদ, পূর্ণমুখ, প্রহাস, শকুনি, দরি, অমাহঠ, কামঠক, সুষেণ, মানস ও অব্যয়।
1.57.17
अष्टावक्रः कोमलकः श्वसनो मौनवेपगः ।
भैरवो मुण्डवेदाङ्गः पिशङ्गश्चोदपारकः।
ऋषभो वेगवान्नागः पिण्डारकमहाहनू ॥ १.५७.१७ ॥
অষ্টাবক্র, কোমলক, শ্বসন, মৌনবেপগ, ভৈরব, মুণ্ডবেদাঙ্গ, পিশঙ্গ ও উদপারক; ঋষভ, বেগবান নাগ, পিণ্ডারক ও মহাহনু।
1.57.18
रक्ताङ्गः सर्वसारङ्गः समृद्धपटवासकौ ।
वराहको वीरणकः सुचित्रश्चित्रवेगिकः ॥ १.५७.१८ ॥
রক্তাঙ্গ, সর্বসারঙ্গ, সমৃদ্ধ ও পটবাসক; বরাহক, বীরণক, সুচিত্র ও চিত্রবেগিক।
1.57.19
पराशरस्तरुणको मणिः स्कन्धस्तथाऽऽरुणिः ।
इति नागा मया ब्रह्मन्कीर्तिताः कीर्तिवर्धनाः ॥ १.५७.१९ ॥
পরাশর, তরুণক, মণি, স্কন্ধ এবং আরুণি — হে ব্রহ্মন্, কীর্তি বর্ধনকারী এই নাগদের আমি এভাবে বর্ণনা করলাম।
1.57.20
प्राधान्येन बहुत्वात्तु न सर्वे परिकीर्तिताः ।
एतेषां प्रसवो यश्च प्रसवस्य च सन्ततिः ॥ १.५७.२० ॥
প্রধানত, সংখ্যা বেশি হওয়ায় এদের সকলের কথা বলা হয়নি; এদের বংশধর এবং সেই বংশধরদের ধারাও।
1.57.21
न शक्यं परिसंख्यातुं ये दीप्तं पावकं गताः ।
द्विशीर्षाः पञ्चशीर्षाश्च सप्तशीर्षास्तथाऽपरे।
दशशीर्षाः शतशीर्षास्तथान्ये बहुशीर्षकाः ॥ १.५७.२१ ॥
যারা প্রজ্বলিত অগ্নিতে গিয়েছিল তাদের গণনা করা সম্ভব নয়; দুই মাথাওয়ালা, পাঁচ মাথাওয়ালা, সাত মাথাওয়ালা, আর অন্যেরা দশ মাথাওয়ালা, শত মাথাওয়ালা এবং বহু মাথাওয়ালা।
1.57.22
कालानलविषा घोरा हुताः शतसहस्रशः ।
महाकाया महावेगाः शैलशृङ्गसमुच्छ्रयाः ॥ १.५७.२२ ॥
কালাগ্নির মতো বিষযুক্ত, ভয়ংকর, লক্ষ লক্ষ আহুতি দেওয়া; বিশাল দেহী, মহাবেগবান, পর্বতশৃঙ্গের মতো উঁচু।
1.57.23
योजनायामविस्तारा द्वियोजनसमायताः ।
कामरूपाः कामबला दीप्तानलविषोल्बणाः ॥ १.५७.२३ ॥
এক যোজন দৈর্ঘ্য ও প্রস্থ, দুই যোজন বিস্তৃত; ইচ্ছামতো রূপ ধারণকারী, ইচ্ছামতো বলশালী, প্রজ্বলিত অগ্নির মতো বিষে ভয়ংকর।
1.57.24
दग्धास्तत्र महासत्रे ब्रह्मदण्डनिपाडिताः ॥ १.५७.२४ ॥
সেখানে সেই মহাসত্রে ব্রহ্মদণ্ডে আহত হয়ে তারা দগ্ধ হলো।